Wstęp

Miłość. Wyraz ten zaledwie w nikłym stopniu oddaje upojenie, jakie przynosi nam to uczucie. Za miłością tęsknimy latami, a czasem nawet przez całe życie. Jeśli sprzyja nam szczęście, znajdujemy ją i modlimy się, żeby przetrwała. Jeśli mimo wszystko się kończy, szukamy stale od nowa. Spójrzmy prawdzie w oczy – jesteśmy od niej uzależnieni!

Kołczan Kupidyna zawiera związki chemiczne, pod których wpływem mózg zmusza nas do działań kiedyś dla nas niewyobrażalnych. Ale kiedy skończysz czytać Chemię miłości, nie będzie to już dla ciebie zaskoczeniem. Poznasz aspekty miłości, o których niewiele osób ma pojęcie. Ponadto na tyle, na ile to możliwe, nauczysz się inicjować procesy miłosnej chemii pomiędzy tobą a kobietą lub mężczyzną, na których ci zależy.

Dowiesz się również, jak i dlaczego Natura pobudza organizm do wydzielania różnych substancji na różnych etapach związku i życia. Na koniec nauczysz się radzić sobie ze zmieniającą się chemią swojego organizmu oraz wytwarzać związki chemiczne sprzyjające powstawaniu bliskiej więzi, tak żebyście mogli „żyć długo i szczęśliwie”, a nie tylko „póki rozwód was nie rozłączy”. Dzięki tej nowo nabytej wiedzy Kupidyn nie będzie dla was tylko ozdobą okolicznościowych kartek, lecz pozostanie w waszym wspólnym życiu na zawsze.

Co właściwie mi się przytrafiło?

Poczułeś to. Serce wali ci jak młotem, język masz suchy niczym wiór, dłonie się pocą, a w słowach zaczyna brakować sylab. Nawet wypowiedzenie prostego powitania staje się zadaniem niemal ponad siły.

Kiedy podstawowe czynności życiowe wracają do normy i częściowo odzyskujesz rozsądek, zaczynasz z obawą się zastanawiać, czy ta nowo poznana osoba również poczuła taką chemię. Jeśli okaże się, że nie, niedoszli kochankowie sądzą, iż już nic nie można zrobić, tylko pogrążyć się w rozpaczy, płakać, przeklinać lub kopnąć kota. Ale to nieprawda, o czym wkrótce się przekonasz.

Dlaczego spotkanie z tą właśnie osobą niemal zwala cię z nóg jak huragan, podczas gdy przy innych odczuwasz lekkie znudzenie? Dlatego że, choć sobie tego nie uświadamiasz, w głębi umysłu kryje się umiejętność natychmiastowej oceny nowych znajomych^1. Wytworzyła się ona w zamierzchłych czasach, kiedy błyskawiczne podjęcie decyzji o walce lub ucieczce decydowało o życiu lub śmierci.

Przez kolejne stulecia ta zdolność przypominająca czytanie z kryształowej kuli coraz bardziej się rozwijała. I tak jak specjaliści od DNA potrafią wiele powiedzieć o człowieku na podstawie skrawka jego paznokcia, tak my mamy niesamowitą podświadomą zdolność wyczuwania, czy z daną osobą będzie nam przyjemnie, czy zaspokoi ona nasze potrzeby i czy ma mnóstwo innych cech znajdujących się na naszej bardzo subiektywnej liście życzeń.

Przez całe życie szykowałeś scenę dla miłości, czekając, aż gwiazda tego przedstawienia wkroczy w przygotowaną scenografię. Twoje doświadczenia, od narodzin aż do chwili, gdy wziąłeś do ręki tę książkę, tworzą w twym umyśle wzorzec osoby, w której możesz się zakochać. Ta tak zwana mapa miłości jest bardzo zindywidualizowana, a przy tym szczegółowa – może uwzględniać konkretne cechy wyglądu, osobowości czy intelektu, ambicje, poczucie humoru i setki innych spraw^2. Nowa dziedzina nauki zwana neurobiologią interpersonalną wykazuje, jak nasz mózg stale na nowo się przeprogramowuje pod wpływem relacji z innymi^3. Nawet krótka przygoda miłosna z osobą, której nie zechcesz już więcej widzieć, może na zawsze zmienić twoją mapę miłości.

Zdecydowanie największa część tej mapy powstaje w dzieciństwie przed piątym rokiem życia^4. Jeśli miałeś szczęście, otaczały cię w tym okresie kochające osoby, które ty również kochałeś – głównie krewni. Ta atmosfera ciepła i bliskości wpłynęła na zaprogramowanie w tobie skłonności do pozytywnych uczuć w stosunku do kobiet lub mężczyzn przypominających tych, którzy byli przy tobie w dzieciństwie – jakby mieli ten sam genotyp. Zauważyłeś, że w wielu parach partnerzy wyglądają podobnie?5

Na naszą mapę miłości wpływają zarówno czynniki, które wystąpiły przed kilkoma milisekundami, jak i te sprzed milionów lat^6. Sytuację komplikuje fakt, że nasze wspomnienia ulegają przeredagowaniu za każdym razem, kiedy je przywołujemy. Nic dziwnego, że chemia związków międzyludzkich wydaje nam się tak zagmatwana.

Jak szybko pojawia się chemia?

Ile czasu mija, zanim poczujemy chemię? Dla ilustracji przypomnijmy głośną aferę z lat pięćdziesiątych dwudziestego wieku dotyczącą reklamy podprogowej w kinach. Sprytni marketingowcy wyświetlali w trakcie filmu trwające zaledwie przez tysięczne części sekundy komunikaty w rodzaju: „Głodny? Kup popcorn!” oraz nazwy produktów, na przykład „Lipton Tea”. Te przekazy były tak krótkie, że widzowie nie mogli ich przeczytać, a wręcz twierdzili, że niczego nie widzieli. A jednak w takie dni kina sprzedawały znacznie więcej popcornu!

Niezauważalne dla widzów informacje nie tylko budziły w nich głód lub pragnienie, ale ponadto przekonywały do określonej marki. Na przykład wcześniej prosili po prostu o herbatę, a teraz o określony jej gatunek – oczywiście Lipton. Nie powinno zatem być zaskoczeniem, że – jak wynika z neuroobrazowania – iskrzenie w stosunku do innej osoby odczuwamy w ciągu jednej piątej sekundy^7.

Czy konkretny moment ma znaczenie?

Niewątpliwie. Podczas pierwszego spotkania reakcje obu osób w bardzo dużym stopniu zależą od tego, co właśnie dzieje się w ich życiu. Być może on kocha kogoś innego, a ona niedawno przeżyła tragiczną stratę. Albo wdajesz się w rozmowę z inteligentną, wrażliwą, oszałamiającą i zmysłową samotną osobą, która byłaby dla ciebie idealną partnerką lub partnerem – tyle że ona z trudem powstrzymuje ziewanie lub on szuka wzrokiem ponad twoim ramieniem kogoś ciekawszego do rozmowy.

Czując łomotanie serca, zadajesz sobie pytanie: „Co jest ze mną nie tak?”. Nic. Po prostu tysiące przeżyć emocjonalnych i fizycznych, osobistych i zawodowych, których doświadczyła ta osoba, powodują, że akurat teraz nie odwzajemnia twoich uczuć. Gdybyście się poznali w innym czasie i miejscu, być może obydwoje odczulibyście magnetyczne przyciąganie, które obudziłoby w was chęć, by paść sobie w ramiona i związać się na wieki. Jakby tego było mało, u kobiet reakcja zależy również od dnia miesiąca, w którym się spotkacie!8 (Więcej na ten temat w dalszej części książki). Jak widać, właściwa chwila naprawdę się liczy.

Co się dzieje w moim mózgu?

Zanim zauważyłeś tę niezwykłą osobę, sto miliardów komórek nerwowych w twoim mózgu miało tak zwany potencjał spoczynkowy. Ale w rzeczywistości wcale nie odpoczywały. Te pozostające w stosunkowo letargicznym stanie neurony zajmowały się monotonnym przewodnictwem nerwowym (będziemy je nazywać „wysyłaniem sms-ów”), wysyłając sobie nawzajem wiadomości o pogodzie, nudnym przyjęciu, beznadziejnych przekąskach czy innych mało istotnych sprawach.

I nagle TRACH! Kiedy dostrzegasz tę niezwykłą osobę po drugiej stronie zatłoczonego pokoju, w barze, na dworcu autobusowym, w McDonaldzie czy gdzie indziej, neurony ogarnia szaleństwo. Gorączkowo kontaktują się ze swoimi kolegami w innych rejonach mózgu, oddzielonych strumykami zwanymi synapsami, żeby przekazać im tę elektryzującą wieść. Mamy wówczas do czynienia z potencjałem czynnościowym, jak nazywają to zjawisko neurolodzy – ale my powiemy po prostu: „Och!”.

Zasadniczo wszystkie metody przedstawione w pierwszej części książki dotyczą tego, jak u pociągającej nas osoby wywołać reakcję neuronalną, która spowoduje gwałtowne wydzielanie hormonów przyjemności, w tym przede wszystkim dopaminy, do obszaru mózgu nazywanego przez kognitywistów ośrodkiem przyjemności lub układem nagrody. Ta reakcja jest tak niesamowita, że wybrana przez ciebie osoba odczuwa euforię, chemicznie podobną do tej wywołanej przez kokainę^9.

Kto odkrył, dlaczego odczuwamy chemię?

Podczas gdy czytasz te słowa, neurobiolodzy dokonują przełomowych odkryć, obserwując znajdującą się w naszym mózgu galaktykę komórek nerwowych z trylionami połączeń. Oczywiście celem tych badań nie jest rozwiązywanie problemów miłosnych, tylko ważniejsze sprawy, jak ratowanie życia oraz zdrowia fizycznego i psychicznego. Niemniej jednak z ich wyników korzystają w dużym stopniu również osoby szukające miłości. Dzięki nim wiemy już na przykład, jakie związki chemiczne zalewają mózg lub krążą w organizmie w chwili spotkania – i do pewnego stopnia możemy regulować ich wydzielanie. Proponuję, żebyśmy odtąd nazywali twojego wybranka lub wybrankę „Zdobyczą”, a ciebie „Łowczynią” lub „Łowcą”.

Rozwiązanie tajemnic chemii romantycznych związków zawdzięczamy nie tylko kognitywistom, ale również biologom ewolucyjnym i psychologom, którzy przez cały czas analizują, dlaczego pod wpływem miłosnych uczuć podejmujemy tak nagłe i często zdumiewające decyzje. Naukowcy zajmujący się tymi dziedzinami starają się odpowiedzieć, dlaczego na widok jednej osoby nasze neurony szaleją, podczas gdy przy innej ledwo unosimy senną głowę.

A ja sądziłem, że chemia po prostu jest… albo jej nie ma

Tak samo sądzi większość osób. Oczywiście pewnych rzeczy nie możemy zmienić, bez względu na to, co powiemy lub zrobimy. Na przykład nie zmienimy swojej ani potencjalnego partnera czy partnerki twarzy, figury, genotypu, fenotypu czy DNA. Ponadto, zanim się spotkacie i będziecie gotowi na miłość i seks, w mózgach obydwojga zostaną wyryte niezliczone skojarzenia dotyczące bólu i przyjemności: Jak postępował z nim ojczym. Jak traktowały ją inne dzieci w przedszkolu. Kogo on poprzednio kochał. Kogo ona nienawidziła. W chwili, kiedy się dostrzegacie, wszystkie te „kto”, „co” i „dlaczego” z poprzednich relacji międzyludzkich potencjalnego partnera wskrzeszają aktywność neuronalną z przeszłości.

Być może pomyślałeś: „Ależ to skomplikowane. Z pewnością nie potrafię sprawić, żeby Zdobycz poczuła do mnie chemię”. Oczywiście. A kiedyś ludzie sądzili, że Ziemia jest płaska, cięższe przedmioty spadają w próżni szybciej niż lekkie oraz że wszystkie planety krążą wokół Ziemi. Naukowcy wyrzucili te trzy poglądy do kosza jak brudne chusteczki. I tam również jest miejsce tego na temat chemii. Nasz organizm wydziela związki chemiczne w reakcji na konkretne bodźce i na większość z nich masz wpływ.

Zanim jednak omówię tę kwestię, chciałabym postawić jasno pewną sprawę. Otóż nigdy nie uda ci się w stu procentach zapanować nad chemiczną reakcją Zdobyczy na twoją osobę – a to ze względu na jej wcześniejsze przeżycia, strukturę mózgu i inne wymienione czynniki. Do tego dochodzi jeszcze ogromna rola, jaką w miłosnym związku odgrywa Matka Natura. Dowiesz się, jak na początku znajomości z nią konspirować, żeby schwytać upatrzoną Zdobycz, a później wyrwać się z pola oddziaływania sił, które mogą doprowadzić do zniszczenia chemii między wami i przekreślić szanse na wieczną miłość.

Masz szczęście, bo należysz do pierwszego pokolenia, które może skorzystać z odkryć kognitywistyki oraz stosunkowo nowej dziedziny, jaką jest ewolucja rozwojowa. Dzięki zrozumieniu, co się dzieje w mózgu twojej Zdobyczy oraz jak on się rozwijał, przestaniesz być zaledwie pionkiem w wielkiej rozgrywce Natury. Do pewnego stopnia możesz wywołać u wybranych przez siebie kobiety lub mężczyzny określone, oparte na wydzielaniu substancji chemicznych uczucia. Po zapoznaniu się z przedstawionymi w tej książce informacjami z dziedziny kognitywistyki oraz nowymi odkryciami psychologii rozwojowej lepiej pojmiesz, jak i dlaczego możesz sprawić, żeby zaistniała między wami chemia i przekształciła się w trwałą miłość.

Chemia wprawia świat w ruch

Mówi się, że „miłość wprawia świat w ruch”, ale ten slogan będzie tak samo prawdziwy, jeśli zamiast miłość powiemy chemia. Dlaczego? Bo poczucie, że istnieje chemia między wami, poprzedza zrodzenie się namiętności, która prowadzi do miłości – a ta z kolei do zaangażowania. Następnymi etapami mogą być zadowolenie, dzieci, bliskość i wiele największych życiowych radości.

Ciekawa jestem, czy sądzisz, że odczucie chemii, a potem zakochanie się jest decyzją. A może przeznaczeniem? Wyborem? Niektórzy twierdzą, że decydujemy się zakochać. Rzeczywiście! To tak, jakby podjąć decyzję, że przestaniemy oddychać albo troszczyć się o własne dziecko. Co do przeznaczenia, spróbuj się przeprowadzić na którąś z wysp Antarktyki i sprawdzić, czy trafi tam przeznaczona ci osoba. Wielu uważa, że to kwestia wyboru. Oczywiście, jak dokonanie wyboru, żeby nie jeść, nie pić lub nie spać.

Neurolodzy udowodnili, że miłość to coś zupełnie innego. To mianowicie pewien stan, w którego wywołanie zaangażowane są neurony, neuroprzekaźniki, hormony, receptory i różne szlaki mózgowe^10. Definiują oni „zakochanie” jako – przygotuj się na długie zdanie – „podwyższoną aktywność obwodów nerwowych mózgu powodującą euforię, silną motywację i podwyższenie energii, co może prowadzić do bezsenności, utraty apetytu i obsesyjnego myślenia o obiekcie miłości”11.

Nie brzmi zachęcająco, prawda? I jakie to prostackie – redukować takie wspaniałe uczucie do przepływu substancji chemicznych przez nieco ponad kilogram szarej i śliskiej gąbczastej masy schowanej pod czaszką. Nikt nie ma ochoty tego słuchać, a już najmniej ja.

Kiedy ludzkość zaczęła badać kosmos, niektórzy się obawiali, że podważy to znaczenie Boga. Podobnie teraz pojawiają się głosy, że odkrycie, iż miłość jest po prostu „stanem”, pozbawi ją magii. Nic podobnego! Dzięki zrozumieniu, czym jest miłość, możemy mądrzej wybierać partnerów i dbać o podsycanie tego uczucia.

Zresztą, czy stan naprawdę musi być czymś prymitywnym, a działanie ośrodków motywacyjnych pozbawione magii? Przecież mówimy o miłości, największym szczęściu znanym ludzkości, niemającym sobie równych wśród przeżyć. Nie słuchajmy sceptyków, bo miłość naprawdę może trwać przez całe życie i stawać się coraz doskonalsza^12. Ale tylko jeśli będziemy mieli świadomość, jak potężne czynniki neurologiczne, chemiczne i ewolucyjne nią sterują.

Dlaczego tak się stało?

A czy to ma znaczenie? Zakochaliście się w sobie i odtąd życie już nigdy nie będzie takie samo. Znaleźliście tę jedyną, wyjątkową osobę! Przez lata wierzyliście, że pojawi się w waszym życiu – i oto jest! Początki miłości są najradośniejszym, najbardziej niezwykłym, ekstatycznym i niezapomnianym etapem związku. Mózg masz wypełniony po brzegi działającymi upajająco związkami chemicznymi, które wkrótce poznasz – dopaminą i serotoniną. Stopniowo zaczyna się zwiększać wydzielanie oksytocyny i wazopresyny. Estrogeny i testosteron osiągają niespotykany poziom, a ty i ukochana osoba chcielibyście mocno spleść się ze sobą i nigdy nie rozłączać. „Jest rozkosznie, przemiło, jest uroczo, szaleńczo”, a Matka Natura kusi: „Daj się ponieść uczuciom!”. Ten okres jest najlepszy – przynajmniej dopóki nie doświadczysz piękna trwałej miłości.

Zatem impulsywnie i beztrosko odbijasz od brzegu na statku miłości. Ale czy przypadkiem nie mówią, że przy prawdziwej miłości nieraz trudno jest utrzymać kurs? Rzeczywiście, czasem tak to wygląda. Rozpoczynając romantyczny związek, sądzisz, że nad wszystkim panujesz. Kiedy po raz pierwszy stawiasz stopę na pokładzie statku miłości, masz wrażenie, że żeglujesz w słoneczny poranek po spokojnym morzu. Wszystko jest takie piękne. Świat jest cudowny. Płyniecie ku krainie, gdzie będziecie żyli długo i szczęśliwie. Powierzchnię wody marszczy chwilami lekki podmuch wiatru, a kiedy łaskocze wam skórę, zaczynacie radośnie śpiewać. Potem wiatr nieco przybiera na sile, ale to tylko dodaje pikanterii sytuacji. Głośno się śmiejecie i odpowiednio ustawiacie żagle. Statek trochę się kołysze, lecz jesteście przekonani, że zmierza w kierunku miłosnych uniesień.

Nagle wiatr się zmienia i boisz się, że zbaczacie z kursu. Co się stało? Co poszło nie tak? Zbliża się burza, więc jeszcze usilniej starasz się wrócić na właściwy kurs. Serce mocno ci wali. Ale za każdym razem, kiedy sądzisz, że odzyskałeś panowanie, w burty uderza silniejszy podmuch.

Powietrze robi się nieprzyjemnie chłodne. Fale rosną, po niebie pędzą chmury i po chwili zaczyna padać. Nagle pęka ster, a ty rozpaczliwie starasz się utrzymać na powierzchni w tej ulewie. Wkrótce wokół was zapada ciemność, w której wichura miota wami w rozmaitych kierunkach. Znaleźliście się w samym środku potężnego sztormu. Czy w tych warunkach statek miłości dopłynie do krainy szczęścia czy zatonie? To już zależy od ciebie i od tego, jak wykorzystasz nowo nabytą wiedzę.

Jesteś panem czy niewolnikiem miłości?

Gdybyśmy tylko wszyscy potrafili być równie rozsądni w miłości, jak pewien kapitan statku wycieczkowego był w swojej pracy. Pewnego razu kapitanowi Giorgiowi Accornero zaproponowano dowodzenie ogromnym tankowcem. Odmówił. Zdumiony armator zapytał: „Ale dlaczego? Nie zdarzyło się jeszcze, żeby jakiś kapitan odmówił. Przecież to wielki zaszczyt być panem takiego wielkiego statku”. Kapitan Accornero odparł: „Dlatego, że to ja chcę panować nad statkiem, a nie żeby to on panował nade mną”.

Problem w tym, że większość osób dopuszcza do tego, żeby to statek miłości panował nad nimi, a nie na odwrót. Jedyny sposób, żeby mieć kontrolę nad związkiem, to uznać, że miłość jest nie tylko magią, ale i stanem – błogim stanem, w którym chcielibyśmy pozostać na zawsze.

Mimo że zdobyliśmy wiedzę o tym, jak nawadniać ziemię, hodować zwierzęta i uprawiać rośliny, nie przestaliśmy się zachwycać pięknem przyrody. Podobnie świadomość, jak wytworzyć, podsycać i pielęgnować chemię między nami, nie sprawi, że wyda się nam ona mniej wspaniała. Przeciwnie, wiedza na temat miłości umożliwia zadbanie o to, by była ona silniejsza i trwała dłużej.

Dlaczego jesteśmy tacy naiwni w kwestii miłości?

Poza czynnikami zapewniającymi nam przeżycie, takimi jak powietrze, woda, pokarm i schronienie, nie przychodzi mi na myśl inna potrzeba, która trwałaby od chwili narodzin do śmierci – poza potrzebą miłości. A mimo to ludzie naprawdę niewiele wiedzą o tym cudownym uczuciu, które idealizujemy w muzyce, filmie i poezji, nie mówiąc już o własnym życiu. Żyjemy dla miłości, a niektórzy dla niej nawet umierają. W piosence Oh, Love Brad Paisley i Carrie Underwood śpiewają: „Jesteś prostą prawdą. I największą tajemnicą”. Do niedawna rzeczywiście tak było. Na szczęście miłość przestała być tajemnicą i z każdym dniem dowiadujemy się o niej coraz więcej.

Przez wieki filozofowie, psychiatrzy i całe rzesze laików analizowali to zjawisko, czynili na jego temat założenia i snuli najrozmaitsze teorie. Lingwiści, równie zagubieni, powołali się na odczepnego na określenie „chemia”, wówczas bez większego znaczenia. Nawet nie mieli pojęcia, jak było ono słuszne!

Być może tych mistrzów słowa zainspirował Aldous Huxley, który na początku dwudziestego wieku pisał: „Tak czy inaczej, wszystkie nasze doświadczenia są uwarunkowane chemicznie”13. W jego czasach naukowcy dysponowali teleskopami, które umożliwiały badania przestrzeni kosmicznej, ale nie mieli narzędzi, które pozwoliłyby im zajrzeć do wewnętrznego kosmosu naszego mózgu. Paradoksalnie, mogli obserwować obiekty odległe o lata świetlne, ale nie potrafili przebyć paru centymetrów w drugą stronę. Na szczęście dziś mamy niezwykłe urządzenia, takie jak skanery MRI, TK i PET (rezonans magnetyczny, tomografia komputerowa czy pozytonowa tomografia komputerowa) oraz kilka innych przyrządów do obrazowania mózgu nazywanych tajemniczo brzmiącymi skrótami. Dzięki tym metodom przedstawiciele neurologii poznawczej mogą dokładnie zbadać, co się dzieje w tym pofałdowanym szarym tofu pomiędzy naszymi uszami.

Stosunkowo nowa dziedzina kognitywistyki – definiowanej jako międzydyscyplinarne badania mózgu i umysłu, prowadzone na pograniczu między innymi filozofii, psychologii, neurobiologii, lingwistyki i antropologii – robi ogromne postępy w składaniu tych puzzli. Wprawdzie nadal wiele pytań nie znalazło odpowiedzi, ale naukowcy odkryli, jakie czynniki wpływają na pobudzanie aktywności elektrochemicznej mózgu, powodującej, że czujemy magiczny pociąg do drugiej osoby. Przekonali się ponadto, że te same substancje w całkiem odmienny sposób mogą wpływać na mózg i cały układ nerwowy kobiet i mężczyzn^14. Zatem metody pobudzania romantycznej chemii przedstawione w tej książce będą uzależnione od płci – i to w dużym stopniu!

Sporo osób nadal z uporem twierdzi, że niemożliwe jest zainicjowanie chemii i zadbanie, by trwała przez długi czas, lecz się mylą. Naprawdę potrafimy utrzymać ją na długo, ale wyłącznie jeśli rozumiemy, o jakiej chemii mowa, i uwzględniamy następujące fakty:

1. Neuroanatomia kobiet i mężczyzn jest różna, niemal w takim stopniu jak budowa ich ciał.

2. W waszych mózgach dominują różne związki chemiczne decydujące o tym, jak myślicie, odczuwacie i działacie oraz na co reagujecie^15.

3. Na kobiety i mężczyzn wpływają inne czynniki ewolucyjne^16.

4. Matka Natura zaplanowała dla was różne role^17.

5. Jest sprawą naturalną i nieuniknioną, że w miarę dojrzewania związku w organizmach partnerów zaczynają się wydzielać inne substancje chemiczne, które wpływają na uczucia i pragnienia^18.

Przedstawię metody zwane inicjatorami chemii, które pomogą stymulować wydzielanie związków chemicznych sprzyjających tworzeniu więzi oraz – do pewnego stopnia – substancji z wcześniejszego, ekscytującego etapu znajomości.

Uwaga: niebezpieczeństwo!

Chociaż miłość jest najwspanialszym uczuciem znanym ludzkości od zarania dziejów, nieraz za jej kuszącą maską może się kryć złowrogie oblicze. Wszyscy wiemy, że piękno bywa zwodnicze. Czasem miłość może cię nawet zniszczyć, jeśli nie uświadomisz sobie, z czym masz do czynienia. Niestety, część z nas odczuwa skłonność do osób, które nas źle traktują, ponieważ jest to układ dobrze im znany z dzieciństwa. W innych przypadkach partnerów cechują takie same słabości i zakorzenione patologiczne zachowania, co nieraz prowadzi do odczuwania szkodliwych potrzeb. Niektórzy, niestety, stale od nowa wchodzą w takie destrukcyjne i niebezpieczne związki.

Być może widziałeś w telewizji reklamę leku przeciwdepresyjnego, w której osoby wcześniej bardzo przygnębione po jego zażyciu tańczą radośnie na łące i obrzucają się stokrotkami. Trzeba naprawdę bacznie się wsłuchać, żeby dosłyszeć, że jednocześnie lektor wygłasza z szybkością karabinu maszynowego: „Mogą wystąpić skutki uboczne w postaci nudności, wymiotów, krwotoków wewnętrznych, napadów padaczkowych, zatrzymania oddechu, śpiączki, wypadania włosów, impotencji oraz w rzadkich wypadkach śmierci. Zapytaj swojego lekarza, czy ten lek jest dla ciebie odpowiedni”.

Podobnie, kiedy poczujemy to gwałtowne iskrzenie w kontakcie z drugą osobą, wszyscy jesteśmy głusi na wewnętrzny głos, który nas ostrzega: „Mogą wystąpić skutki uboczne w postaci nadpobudliwości, utraty apetytu, drżenia, obsesyjnych myśli, czynności kompulsywnych oraz objawów kojarzonych z chorobą psychiczną^19. Zapytaj siebie, czy ta konkretna osoba jest dla ciebie odpowiednia”.

Podczas pisania tej książki niekiedy zamykałam laptop i wpatrywałam się w przestrzeń, zastanawiając się, czy nie piszę czasem podręcznika, jak wykonać bombę. Chemia w sensie, o jakim tu mówimy, może naprawdę stać się bombą, z którą należy ostrożnie się obchodzić, żeby nie zostać jej ofiarą. Mam nadzieję, że wyniesiesz z tej lektury więcej, niż się spodziewasz. Można się nauczyć odróżniać grzyby trujące od jadalnych i chciałabym, żebyś podobnie nauczył się rozpoznawać, kiedy należy uciec jak najdalej pomimo wzajemnej chemii, zanim skończysz uwikłany w destrukcyjny związek.

A teraz dobre wieści

Lektura tej książki dostarczy ci również wiedzy niezbędnej dla zapewnienia sobie trwałego szczęścia w związku. Substancje chemiczne towarzyszące miłości zmieniają się z czasem. Jest to nieuniknione nawet w najlepszych związkach. Nie pozwól sobie wmówić, że, jak twierdzą niektóre książki, do osiemdziesiątki będziecie stale mieli ochotę na seks. Możecie natomiast pobudzić wydzielanie związków chemicznych wpływających na tworzenie się między wami silnej więzi, dzięki czemu wasza miłość przetrwa dłużej i częściej będziecie odczuwali chęć współżycia. Niewiele osób zdaje sobie sprawę, że te związki są znacznie cenniejsze i istotniejsze dla udanego życia niż substancje wywołujące gorącą namiętność. Ich nazwy nie są tak powszechnie znane laikom, jak estrogeny i testosteron, niemniej jednak mają one decydujące znaczenie dla trwałych i szczęśliwych związków miłosnych.

Na razie proszę, żebyś mądrze wykorzystywał nowo nabytą wiedzę na temat wytwarzania chemii powodującej nieodparte przyciąganie fizyczne, o czym będzie mowa na początku. Mimo ogromnego pożądania, które z pewnością bierzesz za prawdziwą miłość, postaraj się zwolnić tempo. Miłość może być równie krucha i ulotna jak warstewka lodu na płatku róży albo silna i trwała jak dąb ze Skamieniałego Lasu w Arizonie.

W bardzo młodym wieku zazwyczaj przeżywamy ten pierwszy rodzaj uczucia. Nie ma to nic wspólnego z inteligencją. Nawet gdybyś łączył w sobie mądrość Alberta Einsteina, Stevena Hawkinga i Lisy Simpson, to i tak twoje połączenia nerwowe nie rozwiną się w pełni do około dwudziestego piątego roku życia^20. Innymi słowy, wcześniej nie potrafisz podejmować bardzo mądrych decyzji, jeśli chodzi o wybór partnera. Z drugiej strony możesz stać się głuchy i ślepy na rzeczywistość w każdym wieku, jeśli twój mózg będzie skąpany w związkach chemicznych miłości i namiętności. Jest to część planu Matki Natury, który niebawem omówimy. Mam nadzieję, że ta książka pomoże ci uniknąć pułapki toksycznej miłości do niewłaściwej osoby – uczucia, które może doprowadzić do małżeństwa zakończonego rozczarowaniem i rozwodem, a jeśli będziecie mieli dzieci, to również do ich dramatu.

Kilka ważnych uwag organizacyjnych
(proszę ich nie pomijać!)

Kiedy siedziałam przed pustym monitorem komputera, gotowa do rozpoczęcia pracy, musiałam najpierw podjąć kilka decyzji. Oto, co postanowiła moja tabliczka ouija.

Gramatyka w kontekście płci

Ach, ten kłopot z rodzajami gramatycznymi! Pamiętam czasy, gdy w większości tekstów dotyczących obojga płci używało się po prostu rodzaju męskiego. Na szczęście obecnie mamy równouprawnienie.

Tyle że, jak miłośnicy historii doskonale wiedzą, postępowi zawsze towarzyszyły problemy. Pisanie co chwilę „ona lub on”, „partnerowi lub partnerce” czy „jej lub jego” powoduje, że tekst brzmi bardzo topornie, a pierwsze przykazanie pisarza głosi: „Unikaj toporności za wszelką cenę”. Dlatego w zdaniach dotyczących obojga płci używam czasem zamiennie „on” i „ona” w tym samym akapicie. Po długich rozmyślaniach zdecydowałam się na tę drobną niedogodność, żeby uniknąć znacznie poważniejszej ciężkości stylu. Mam nadzieję, że nie będzie cię to zbyt mocno irytować.

W tekście używam symboli płci męskiej (♂) i żeńskiej (♀). Zatem techniki przeznaczone dla Łowców będą oznaczone ♂, a dla Łowczyń ♀. Przy inicjatorach chemii dla obu płci znajdziesz oznaczenie ♀♂. W książce znajduje się niemal taka sama liczba inicjatorów dla kobiet i dla mężczyzn. Jednak nie pomijaj opisów przeznaczonych dla płci przeciwnej, bo dzięki nim nie tylko znacznie lepiej ją poznasz, ale również zrozumiesz, dlaczego sam zacząłeś odczuwać pociąg do danej osoby.

Uogólnienia dotyczące płci

Niestety, w większości badań socjologicznych autorzy dokonują poważnych uogólnień, twierdząc, że kobiety szukają przede wszystkim partnera, a mężczyźni przelotnej przygody seksualnej^21. Mimo że istnieją miliony wyjątków, to dopóki nie zostanie wykazane coś innego, będę się trzymać tych ustaleń. Pamiętaj jednak, że większość mężczyzn naprawdę chce pewnego dnia się ożenić i ustatkować^22. A ja nie spotkałam jeszcze nowoczesnej kobiety, która nie miałaby na koncie schadzki w celu odbycia szybkiego numerka – albo przynajmniej o niej nie myślała!

Ewolucja rozwojowa pokazuje, że nic nie jest ustalone raz na zawsze, a już z pewnością nie związki międzyludzkie. Czy zmierzamy ku światu, w którym mężczyźni zajmą się dziećmi i domem, a większość kobiet będzie pracować zawodowo? Zapewne nie za naszego życia. Ale kto wie, co przyniesie przyszłość?

Związki osób tej samej płci

W przypadku gejów i lesbijek mamy do czynienia z równie silną chemią, a ich miłość często trwa dłużej ze względu na podobieństwa neuroanatomiczne i neurochemiczne partnerów. Jednak w tej książce zajmuję się głównie związkami kobieco-męskimi, ponieważ dla przedstawionych tu odkryć bardzo istotne są różnice w budowie, chemii i funkcjonowaniu mózgów przedstawicieli obu płci. To one są przyczyną najczęstszych problemów w związkach^23.

Poprawność polityczna

To prowadzi do kolejnej kwestii porządkowej. Czy powinnam się stosować do niepisanych zasad dotyczących unikania stereotypów dotyczących płci, na przykład że kobiety są gadatliwe, a mężczyźni oszczędni w słowach albo że kobiety mają świadomość swoich uczuć, a mężczyźni je wypierają? Nad tym nie musiałam długo się zastanawiać, bo wiele tych cech wynika z funkcjonowania mózgu. Tam, gdzie poprawność polityczna kłóciła się z prawdą, wybierałam prawdę.

Proszę bardzo, możecie mnie za to aresztować!

Miejsca, gdzie spotykają się single

Na szczęście obecnie znajomości zwykle nie zawiera się w barze. Ale ponieważ wiele badań przeprowadzano w pubach i na imprezach dla osób samotnych, będę czasem używała ich w przykładach, kiedy mowa będzie o sytuacjach ogólnych. Oczywiście możesz wstawić tam dowolne miejsce lub okazję bardziej przystające do twojego stylu życia, takie jak uczelnia, zebranie wspólnoty religijnej, koncert czy inne – nawet krzesło przed twoim komputerem! Ostatnio obserwuje się niemal geometryczny przyrost liczby związków rozpoczynających się od kliknięcia myszką. Przedstawię ci również cudownie sprytne, choć uczciwe sposoby zainicjowania chemii on-line, zanim po raz pierwszy spotkacie się twarzą w twarz.

Duże i małe iskry

Chemia między wami może zaistnieć na dwa sposoby. Najczęściej mówi się o natychmiastowym, gwałtownym zaiskrzeniu, ale w rzeczywistości możesz wzbudzić takie uczucie, tylko jeśli pasujesz do mapy miłości Zdobyczy albo ożywiłeś „zapomniane” intensywne przeżycie z wieku dorosłego. Zatem kiedy mówię o „inicjatorach” chemii, najczęściej chodzi mi o drobne iskierki, które w połączeniu z mnóstwem innych wywołają pożar zmysłów.

Jak sprawić, żeby każdy się w tobie zakochał

Czytelnicy, którzy znają moją wcześniejszą książkę na temat miłości, How to Make Anyone Fall in Love with You („Jak sprawić, żeby każdy się w tobie zakochał”), przekonają się, że obecna różni się od niej pod dwoma istotnymi względami. W poprzedniej przedstawiłam osiemdziesiąt pięć technik wzbudzania miłości w wybranej osobie. Każda z tych „małych sztuczek”, jak je nazwałam, była oparta na najnowszych badaniach socjologicznych z owego okresu. Natomiast w Chemii miłości wykorzystuję przełomowe odkrycia kognitywistyki i neuroobrazowania, dziedzin, które w czasie pisania mojej poprzedniej książki były jeszcze w powijakach.

Co najbardziej mnie cieszy w związku z poprzednią książką, to fakt, że przedstawione w niej metody naprawdę działają, jak słyszałam od czytelników. Natomiast najbardziej mnie martwi, że niektóre były nieco podstępne. Choć nigdy nie pochwalałam kłamstwa, część tych technik polegała na wyolbrzymianiu lub minimalizowaniu pewnych swoich cech, zależnie od tego, czego szukała twoja Zdobycz. Teraz, uzbrojona w nowe odkrycia kognitywistyki na temat miłości, mam pewne poczucie winy.

Mark Twain zauważył, że kiedy mówimy, mając nie do końca czyste sumienie, czujemy się, jakbyśmy mieli włos w ustach. Kiedy obecnie się zdarza, że ktoś z mediów prosi mnie, żebym przedstawiła czytelnikom, widzom lub słuchaczom niektóre z technik omówionych w How to Make Anyone Fall in Love with You, mam wrażenie, że mój język pokrywają mieszki włosowe.

Dlatego proponuję umowę. Przedstawię ci metody stymulowania układów nerwowego i hormonalnego Zdobyczy. Ty ze swojej strony, rozmawiając ze Zdobyczą, wystrzegaj się włosa w ustach! Nie przedstawiaj w innym świetle swoich cech ani nie wyolbrzymiaj zalet. Po prostu zwróć uwagę na te informacje o sobie, które odnoszą się do omawianej przez nas metody inicjowania chemii. I mówię to nie tylko ze względów etycznych, ale również praktycznych. Jeśli ci się powiedzie i stworzysz poważny związek z wybraną Zdobyczą, początkowe kłamstwa i zmyślenia mogą zrujnować wam życie, a nawet waszych dzieci.

Spis treści

Wstęp

Co właściwie mi się przytrafiło?

Jak szybko pojawia się chemia?

Czy konkretny moment ma znaczenie?

Co się dzieje w moim mózgu?

Kto odkrył, dlaczego odczuwamy chemię?

A ja sądziłem, że chemia po prostu jest… albo jej nie ma

Chemia wprawia świat w ruch

Dlaczego tak się stało?

Jesteś panem czy niewolnikiem miłości?

Dlaczego jesteśmy tacy naiwni w kwestii miłości?

Uwaga: niebezpieczeństwo!

A teraz dobre wieści

Kilka ważnych uwag organizacyjnych(proszę ich nie pomijać!)

Gramatyka w kontekście płci

Uogólnienia dotyczące płci

Związki osób tej samej płci

Poprawność polityczna

Miejsca, gdzie spotykają się single

Duże i małe iskry

Jak sprawić, żeby każdy się w tobie zakochał

„Zwiastun” książki

Techniki wywoływania przyciągania fizycznego mogą prowadzić do trwałej miłości

Literatura

Jedyna fikcja, która się tu znajduje

Czy to jest skomplikowane?

Rozdział 1. Miłość w krainie limbicznej

Gdzie mieszka miłość

Ciało migdałowate. Pseudonim: Pani Emocje

Hipokamp. Pseudonim: Pan Pamięć

Podwzgórze. Pseudonim: Pan Działanie

Jądro ogoniaste i okolice. Pseudonim: Wyspa Rozkoszy

Kora przedczołowa. Pseudonim: Pani Profesor

Sześć ekscytujących związków chemicznych odgrywających ważną rolę w miłości

Dopamina

Serotonina

Testosteron

Estrogeny

Oksytocyna

Wazopresyna

Rozdział 2. Chemia od pierwszego wejrzenia

„Mężczyźni są jak zwierzęta”

„Kobietom zależy wyłącznie na pieniądzach”

Łowczynie, odpuśćcie trochę swoim Zdobyczom

Seks miesza mu w głowie

To wszystko przez mamę

Łowcy, nie obrażajcie się, że kobietom zależy na pieniądzach

Co inicjuje chemię między tobą a Łowcą – i dlaczego

Jesteśmy warte tyle, ile nasze dzieci

Rozłóżmy to na części ciała. Jak mężczyźni

Co inicjuje chemię między tobą a Łowczynią – i dlaczego

Najpotężniejszy uniwersalny inicjator chemii na naszej planecie

Streszczenie

Rozdział 3. Jak inicjować chemię, żeby wzbudzić przyciąganie fizyczne

Zapomnij o złotej regule, gdy zależy ci na wywołaniu chemii

Walka, ucieczka czy chemia od pierwszego wejrzenia?

Zrozumcie, że w każdej kobiecie kryje się gejsza

Łowczynie, zwalczcie swoje instynktowne zachowanie

Kontakt wzrokowy nie jest uniwersalny dla obu płci

Wyprawa Łowcy

Twoje czyny mówią głośniej niż wygląd

Uśmiech niejedno ma imię

Czy ją naprawdę obchodzi, jak jestem ubrany?

Dlaczego ważny jest zharmonizowany ubiór

Wyprawa Łowczyni

Co poszło nie tak?

Jak średnio urodziwa kobieta może bez trudu pokonać „dziesiątkę”

Mózg Łowcy jest jak kontakt z opóźnionym załączeniem

Strój myśliwski, który pomoże ci złapać wyjątkową Zdobycz

Zamiast przejmować się modą, skup się na kokieterii

Pikantne sztuczki wytrawnych Łowczyń

Lekko pornograficzna wskazówka pewnej Łowczyni

Erotyczna prawda jest nieraz dziwniejsza niż fikcja

Rozdział 4. Jak zainicjować chemię w rzeczywistości wirtualnej

Skuteczny internetowy Łowca

Ubranie Łowcy

Tło Łowcy

Skuteczna internetowa Łowczyni

Ubranie Łowczyni

Tło Łowczyni

Liczba zdjęć i póz

Cyfrowy podstęp dla przedstawicieli obu płci

Twoje internetowe imię

Twoja pierwsza wiadomość

Kim tak naprawdę jest zainteresowana potencjalna Zdobycz

Opowiedz, co wyczytałeś między wierszami

Piękna rada od brzydkiego mężczyzny

Rozdział 5. Jak wywoływać chemię podczas pierwszej rozmowy

„Teksty otwarcia” inicjujące chemię (Łowcy, ugryźcie się w język!)

Coś, o czym powinny wiedzieć wszystkie kobiety, ale mało która wie

Faceci nigdy nie zauważają, że się nimi interesujemy!

W poparciu dla kobiecej proceptywności

Teksty na podryw dla Łowczyń (spróbuj, na pewno mu się spodobają!)

Czy on nie pomyśli, że jestem zbyt nachalna?

Fizyczny aspekt powitania

Zainicjuj chemię między wami podczas pierwszej rozmowy

System szybkiego przekazu zwany kobiecym mózgiem

Ona czyta między wierszami – więc mów między wierszami

Kluczowe pytanie

Obecnie odwróciły się zasady dotyczące tego, kto komu ma imponować

Łowczyni, jesteś jedną na milion czy jedną z miliona?

Użyłaś przynęty? Rozpocznij zamianę

Magia imion i nazwisk

Na razie doskonale sobie radzisz

Rozdział 6. Jak inicjować chemię podczas randek

Łowco, „sprzedaj” jej randkę jak profesjonalista

Daj sobie spokój ze staromodnym odgrywaniem trudnej do zdobycia

Jak uzyskać randkę bez proszenia

Pierwsza randka sprzyjająca silnej chemii

Pierwsza połowa randki

Druga połowa randki

Podniety podczas posiłku

Graj ze swoją Zdobyczą

Rozmowy stymulujące chemię między wami na każdej randce

O czym rozmawia on, o czym ona?

Łowco, dostosuj się do rytmu rozmowy Zdobyczy

Łowczyni, nie wypełniaj przerw w rozmowie

Stwórz atmosferę sygnalizującą: „Pasujesz do mojej mapy miłości”

Zatem… jak powinienem słuchać?

Chcę mężczyzny, który będzie potrafił mnie rozbawić

Co bawi Łowczynie

Co bawi Łowców

Rozdział 7. Jak wywołać chemię sprzyjającą seksowi

Łowczynie, jak szybko powinniście zacząć uprawiać seks?

Dlaczego seks powoduje odlot

Łowczynie, seks wywiera na was jeszcze większy wpływ!

Łowcy, teraz kilka uwag o seksie na pierwszej randce przeznaczonych dla was

Gra wstępna zaczyna się na długo przed dotarciem do sypialni

Przygotuj odpowiednią scenografię

Kiedy jest odpowiednia pora, żeby się rozebrać

Seks oralny (to nie to, co myślisz)

Edukacyjne zalety oper mydlanych

„No to pięknie! Niby skąd mam wiedzieć, czego ona naprawdę chce?”

Dlaczego ona tego wszystkiego potrzebuje

Kwadraty kontra mieszanki

Kobiety nie mają dołączonej instrukcji obsługi

Kto ukradł punkt „G”?

Łowczynie mają wrodzony talent

Zapuść się tam, gdzie nie wpuszczają kobiet

A jeszcze lepiej, dowiedz się od niego

Dlaczego on nie przytula się po seksie?

Czy to ty decydujesz, kogo pożądasz, czy Matka Natura?

Jeśli pierwszy pocałunek nie smakuje, daj sobie spokój

Ważne informacje dla Łowczyń biorących pigułki antykoncepcyjne

Rozdział 8. Jak zainicjować chemię sprzyjającą stałemu związkowi

Mars i Wenus wyjaśnili ci co, teraz pora na dlaczego

Kłębek wełny kontra pojemnik z szufladkami

Jego mózg w formie oddzielnych szufladek

Jej mózg w formie kłębka wełny

PS dla Łowczyń

O czym myślisz?

Co w związku z tym czujesz?

Dlaczego mężczyźnie tak trudno mówić o uczuciach

Naucz się odczytywać zupełnie inną mowę ciała

Powinniśmy to omówić czy walczyć do upadłego

Rozdział 9. Jak sprawić, by zaistniała chemia sprzyjająca zakochaniu

Czy twoja Zdobycz ma zadatki na stałego partnera?

Dlaczego on się boi zaangażować?

Patrzę na życie w taki sam sposób!

Jak definiujecie „wspólne życie”?

„W zdrowiu i w chorobie”

Rozwój osobisty – mantra dwudziestego pierwszego wieku

„Zweryfikuj” swoją Zdobycz

Kilka ważnych słów do młodych zakochanych

Nie zawieraj małżeństwa, dopóki w twoim mózgu nie zakończy się mielinizacja (Rodzice, koniecznie to przeczytajcie!)

Czy to sprawa dla rządu?

Rozdział 10. Jak wywołać chemię, która zaowocuje miłością życia

Jak sprawić, by piękne początki trwały wiecznie

Kryzys po dwóch latach

Malutki nornik preriowy odkrył sekret trwałego związku

Jak stymulować chemię zawsze i wszędzie

Kibice, czas dla drużyny

A jeśli jestem wkurzona i nie mam ochoty go teraz dotykać?

Partnerzy, którzy razem się bawią, pozostają razem

Śmiech to po prostu inny sposób wyznawania miłości

A co z gorącym seksem w stałym związku?

Ale mam dla was dobrą wiadomość – a nawet wspaniałą!

Znaczenie „szybkich numerków”

Zwrot o 180 stopni będzie odpowiednią grą wstępną

Każdy potrzebuje określonych słów

Łowcy, dlaczego jej poczucie, że jest kochana, tworzy między wami trwałą chemię

Łowczynie, dlaczego jego poczucie, że jest potrzebny, tworzy między wami trwałą chemię

„Dzięki czemu wasza miłość przetrwała całe życie?”

Czego się spodziewać, kiedy liczysz na trwałą miłość

Bądźmy w kontakcie!

Przypisy

O autorce

Strona redakcyjna

Tytuł oryginału: How to Create Chemistry with Anyone:
75 Ways to Spark It Fast – and Make It Last

Copyright © 2013 by Leil Lowndes

All rights reserved

Copyright © for the Polish e-book edition by REBIS Publishing House Ltd., Poznań 2014

Informacja o zabezpieczeniach

W celu ochrony autorskich praw majątkowych przed prawnie niedozwolonym utrwalaniem, zwielokrotnianiem i rozpowszechnianiem każdy egzemplarz książki został cyfrowo zabezpieczony. Usuwanie lub zmiana zabezpieczeń stanowi naruszenie prawa.

W publikacji wykorzystano czcionkę z rodziny Liberation
(https://fedorahosted.org/liberation-fonts/)

Redaktor: Agnieszka Horzowska

Projekt i opracowanie graficzne okładki oraz ilustracja na okładce: Piotr Majewski

Wydanie I e-book

(opracowane na podstawie wydania książkowego:

Chemia miłości, wyd. I, Poznań 2014)

ISBN 978-83-7818-245-0

Dom Wydawniczy REBIS Sp. z o.o.

ul. Żmigrodzka 41/49, 60-171 Poznań

tel. 61-867-47-08, 61-867-81-40; fax 61-867-37-74

e-mail: rebis@rebis.com.pl

www.rebis.com.pl

e-Book: Sławomir Folkman / www.kaladan.pl