Naszemu przyjacielowi Jackowi Dannowi,

który chadzał nędznymi uliczkami

Bękart

Na półkach księgarni pojawił się ostatnio ktoś nowy. Najczęściej można go znaleźć na tyłach, w działach science fiction lub fantasy, gdzie z pewną nonszalancją przechadza się między epickimi opowieściami fantastycznymi, przygodami dziejącymi się w kosmosie, legendami o mieczach i magii oraz cyberpunkowymi dystopiami. Niekiedy wędruje do przodu i zadaje się z bestsellerami. Nazywają go urban fantasy i w ciągu kilku ostatnich lat stał się najmodniejszym podgatunkiem na rynku wydawniczym.

Prawdę mówiąc, termin „urban fantasy” nie jest nowy. W latach osiemdziesiątych ubiegłego wieku istniał podgatunek o tej samej nazwie; pojawiały się w nim chyba głównie elfy grające w zespołach folkrockowych i jeżdżące na motocyklach po współczesnych miejskich krajobrazach – zazwyczaj w Minneapolis lub Toronto, bardzo sympatycznych skądinąd miastach.

To nowe urban fantasy jest być może jakoś spokrewnione z ową odmianą z lat osiemdziesiątych, ale jeśli tak, pokrewieństwo jest dalekie, ponieważ ten nowy jest na wskroś bękartem. Gnieździ się na ulicach zdecydowanie bardziej niebezpiecznych i brudnych niż jego starszy kuzyn, w Nowym Jorku, Chicago, Los Angeles i anonimowych miastach, gdzie rynsztokami płynie krew, a nocą krzyki zagłuszają muzykę. Może wciąż pałętają się tam jakieś elfy, ale jeśli tak, najpewniej uzależnione są od hery, koki albo silniejszych i dziwniejszych narkotyków, a może to elfie dziwki, które za alfonsa mają wilkołaka. Te cholerne wilkołaki są wszędzie, ale miastem tak naprawdę rządzą wampiry… No i nie można zapominać o zombi, ghulach, demonach, czarownicach i magach, inkubach i sukubach oraz wszystkich innych wstrętnych stworzeniach, które rozbijają się nocami. (Ani o tych jeszcze gorszych, tych, które są całkowicie cicho).

I jak w takim mieście być gliną?

Jak być prywatnym detektywem?

Ten bękart, jakim jest urban fantasy, to potomek dwóch starszych gatunków.

Jego matką jest horror. (Horror, powtarzam, bo nie chcę słuchać tych bzdur o „dark fantasy”; to tylko nieudolne próby naciągnięcia zasłony przyzwoitości na szczerzącą zęby czaszkę gatunku, który wywodzi się z sensacyjnych szmatławców i teatru Grand Guignol). Wszystkie te wampiry, wilkołaki, duchy i upiory, które włóczą się po mrocznych uliczkach dzisiejszego urban fantasy, narodziły się w getcie horroru; kształt i głos dali im Bram Stoker, Edgar Allan Poe, H.P. Lovecraft i pokolenia pisarzy, którzy podążyli ich wynaturzonymi, zniekształconymi śladami.

Ojcem dzisiejszego urban fantasy jest natomiast opowiadanie detektywistyczne. I to nie byle jakie opowiadanie detektywistyczne. Historyjki, w których staruszki odgadują, kto zabił wikariusza w bocznej salce pubu za pomocą li tylko koronkowej serwetki, nie są częścią jego dziedzictwa. Nie, mówimy tu o mocnym, brutalnym noir. Przodkami Harry’ego Dresdena, Anity Blake, Rachel Morgan, Mercy Thompson, Jayné Heller i reszty tego twardego gangu łowców demonów i zabójców wampirów, który zaludnia tylne uliczki i boczne drogi urban fantasy, mogliby być Sam Spade, Lew Archer, Travis McGee, Mike Hammer i Race William… a także, oczywiście, Philip Marlowe, słynny prywatny detektyw Raymonda Chandlera.

W swoim klasycznym eseju Skromna sztuka pisania powieści kryminalnych, opublikowanym w „Atlantic Monthly”, Chandler napisał:

[T]ymi nędznymi uliczkami musi chodzić ktoś, kto sam nie jest nędznikiem, ktoś, kto nie jest ani zdemoralizowany, ani tchórzliwy. […] [Detektyw] musi być człowiekiem pełnym, człowiekiem przeciętnym, a jednak niezwykłym[1].

Bohaterowie i bohaterki urban fantasy świetnie wpasowują się w opis Chandlera… choć sądzę, że nawet samego Marlowe’a zaskoczyłoby to, jak bardzo niezwykli potrafią być. A może i nie.

Prawdę mówiąc, prywatny detektyw Chandlera, Hammetta i ich cyniczni następcy mają więcej wspólnego z wampirami i wilkołakami z horrorów niż z większością ludzi prowadzących rzeczywiste dochodzenia. Podczas gdy ich fikcyjni odpowiednicy rozwiązują zagadki morderstw, rozpracowują spiski i spacerują po tak niebezpiecznych okolicach, że nie zapuszczają się tam nawet gliny, prawdziwi prywatni detektywi spędzają dni na dokumentowaniu cudzołóstw dla obślizgłych prawników zajmujących się rozwodami, zajmują się sprawami bezpieczeństwa spółek i wywiadem gospodarczym oraz badają fałszywe roszczenia ubezpieczeniowe. Twórcy urban fantasy posuwają się w tym motywie jedynie o krok dalej. Sam Spade ma więcej wspólnego z Harrym Dresdenem niż oni obaj z ludźmi, których można znaleźć w książce telefonicznej pod hasłem „Prywatny detektyw”.

Raymond Chandler napisał również:

Prywatny detektyw z opowiadań jest fantastycznym wymysłem, który zachowuje się i mówi jak prawdziwy człowiek. Może być całkowicie realistyczny pod każdym względem poza jednym: w znanym nam świecie taki człowiek nie byłby prywatnym detektywem[2].

Bohaterowie urban fantasy wywodzą się z nurtu brutalnej opowieści kryminalnej, a czarne charaktery, potwory i antagoniści mają korzenie w klasycznym horrorze, ale właśnie połączenie jednego z drugim daje temu podgatunkowi jego siłę. A to dlatego, że owe dwa gatunki są zasadniczo przeciwstawne. Horror to nurt przesycony mrokiem i strachem, rozgrywający się we wrogim, niezrozumiałym dla ludzi uniwersum rodem z Lovecrafta, świecie, gdzie – zgodnie z sugestią Poego – śmierć ostatecznie włada wszystkim. Natomiast opowieści detektywistyczne, nawet ich ponura, brutalna odmiana, opierają się na racjonalności: świat może i jest mroczny, ale detektyw potrafi wprowadzić do niego światło, porządek i – tak! – sprawiedliwość.

Można by pomyśleć, że tej pary nie da się pogodzić. Ale bękarty potrafią łamać wszelkie zasady, na tym między innymi polega ich urok. Łańcuchy konwencji się do nich nie odnoszą.

Weźcie na przykład pod uwagę śledztwo w sprawie zwłok, z których ktoś upuścił całą krew.

Jeśli czytelnik natknie się na taką sytuację w horrorze, od razu wie, że gdzieś w okolicy czai się wampir. Gliny mogą się tego domyślić lub nie, zależnie od tego, w jakim świecie rozgrywa się akcja, ale czytelnik zna odpowiedź: na grzbiecie książki napisane jest HORROR.

Jeśli jednak taka sama sytuacja pojawia się w powieści kryminalnej… No cóż, wtedy czytelnik wie, że to na pewno nie był wampir, niezależnie od tego, jak to wygląda. Każda „realistyczna” powieść kryminalna posunęłaby się najwyżej do tego, że byłby to jakiś psychopatyczny morderca, któremu się wydaje, że jest wampirem.

W obu wypadkach oczekiwania związane z gatunkiem literackim określają i kształtują doświadczenie, jakim jest dla nas lektura, oraz rzutują na sposób, w jaki postrzegamy wydarzenia zawarte w opowieści.

Prawdziwa niepewność pojawia się dopiero, kiedy na scenę wkracza bękart. Wtedy mamy do czynienia z formą hybrydową: po części fantazją, po części tajemnicą. Wszystkie konwencje trzeba podawać w wątpliwość. Nagle zagadka na powrót staje się zagadką. Może to wampir, może psychopata, może ani to, ani to, może i to, i to, a może coś zupełnie innego. Trzeba czytać dalej, żeby się dowiedzieć.

„Trzeba czytać dalej, żeby się dowiedzieć” to dla każdego pisarza najsłodsze słowa.

Oczywiście to nie autorzy współczesnego urban fantasy pierwsi skrzyżowali klasyczne historie detektywistyczne z fantasy i horrorem. Robił to już Poe, pisząc o zabójstwach przy Rue Morgue. Arthur Conan Doyle sprawił, że Sherlock Holmes stawił czoło psu Baskerville’ów… i choć ostatecznie okazuje się, że pies ten jest istotą nadprzyrodzoną w takim samym stopniu co Lassie, dreszczyk wywołany przez opowiadanie bierze się z możliwości, że może jest jednak czymś znacznie mroczniejszym i bardziej przerażającym.

Potem mamy jeszcze Roberta A. Heinleina, najdziwniejszego prekursora urban fantasy ze wszystkich… ale jak inaczej zaklasyfikować moje ulubione opowiadanie Heinleina, The Unpleasant Profession of Jonathan Hoag, w którym przestraszony Hoag wynajmuje małżeństwo detektywów, aby dowiedzieć się, jakąż to substancję ma pod paznokciami co rano po przebudzeniu. Czy to krew, czy… coś innego?

(Nie zepsuję wam frajdy z czytania, odpowiadając na to pytanie. Ptak jest okrutny[3]).

To właśnie wspaniała cecha tego bękarta. Uliczki, którymi chodzi, są równie nędzne jak te, którymi wędrowali Spade i Marlowe, ale zdecydowanie dziwniejsze… i mogą go zaprowadzić prawie wszędzie, jak pokazuje książka, którą trzymacie w rękach.

Tworząc ten spis treści, mój współsprawca Gardner Dozois i ja nie ograniczaliśmy się do jednego gatunku lub podgatunku. Zamiast tego skontaktowaliśmy się z autorami fantasy, powieści kryminalnych, detektywistycznych, romansów… oraz z niektórymi z najważniejszych autorów współczesnego urban fantasy. Poprosiliśmy ich tylko, żeby w opowiadaniu pojawił się prywatny detektyw i sprawa z nadprzyrodzonym niuansem, rzeczywistym lub mniej. Niezależnie od tego, czy jesteście fanami nurtu detektywistycznego, urban fantasy, horroru czy science fiction, powinniście znaleźć na tych stronach swoich ulubionych pisarzy… a także innych, być może wam nieznanych, którzy według nas tak samo wam się spodobają. Przejdźcie się więc wraz z nami tymi nędznymi ulicami. Zobaczmy, dokąd nas zaprowadzą.

George R.R. Martin

1 lipca 2010

1 W Polsce esej opublikowano w tomie Mówi Chandler, przeł. Ewa Budrewicz, Czytelnik, Warszawa 1983 (przyp. tłum.).

2 Tłum. Marta Dziurosz.

3 Aluzja do zdania powtarzającego się w opisywanym opowiadaniu Heinleina (przyp. tłum.).

Charlaine Harris

Charlaine Harris, która trafiła na listę bestsellerów „New York Timesa”, jest autorką niezwykle popularnej serii o perypetiach Sookie Stackhouse, kelnerki telepatki z miasteczka na południu Stanów Zjednoczonych. W skład tej serii wchodzą książki Dead Until Dark (Martwy aż do zmroku, przeł. Ewa Wojtczak, Wydawnictwo MAG, 2009), Living Dead in Dallas (U martwych w Dallas, przeł. Ewa Wojtczak, Wydawnictwo MAG, 2009), Club Dead (Klub martwych, przeł. Ewa Wojtczak, Wydawnictwo MAG, 2010), Dead to the World (Martwy dla świata, przeł. Ewa Wojtczak, Wydawnictwo MAG, 2010) oraz siedem innych. Powieści o Sookie stały się też podstawą scenariusza uwielbianego serialu telewizji HBO Czysta krew. Aby zaspokoić ciekawość fanów, Harris wydała także przewodnik po cyklu o Sookie – The Sookie Stackhouse Companion. Harris to ponadto autorka czterotomowej serii o tematyce paranormalnej, której bohaterką jest Harper Connelly. Składają się na nią Grave Sight (Grobowy zmysł, przeł. Dominika Schimscheiner, Fabryka Słów, 2008), Grave Surprise (Grób z niespodzianką, przeł. Dominika Schimscheiner, Fabryka Słów, 2009) oraz dwie inne książki. Napisała również dwie serie detektywistyczne: ośmiotomowy cykl o Aurorze Teagarden (w tym Real Murders [Prawdziwe morderstwa, przeł. Martyna Plisenko, Wydawnictwo Replika, 2012], A Fool and His Honey, Last Scene Alive i pięć innych, niedawno zebranych w The Aurora Teagarden Mysteries Omnibus 1 i The Aurora Teagarden Mysteries Omnibus 2) i złożoną z pięciu części serię o Lily Bard. Ta druga składa się z książek Shakespeare’s Landlord (Czysta jak łza, przeł. Rafał Śmietana, Społeczny Instytut Wydawniczy Znak, 2011), Shakespeare’s Champion (Czyste szaleństwo, przeł. Anna Gralak, Społeczny Instytut Wydawniczy Znak, 2011) oraz trzech innych, niedawno wydanych zbiorowo pod tytułem The Lily Bard Mysteries Omnibus. Harris napisała też osobne powieści Sweet and Deadly oraz A Secret Rage. Jest również redaktorką antologii Crimes by Moonlight, a także – wraz z Toni L.P. Kelner – Many Bloody Returns (Krwawe powroty, przeł. Magdalena Białobrzeska, Fabryka Słów, 2009), Wolfsbane and Mistletoe, Death’s Excellent Vacation i Home Improvement: Undead Edition. Jej najnowszą powieścią jest kolejny odcinek przygód Sookie Stackhouse Dead Reckoning.

W tym opowiadaniu zabiera nas w towarzystwie potężnej wampirzycy Dalii Lynley-Chivers na wystawne przyjęcie wydane dla różnych nadprzyrodzonych istot, na którym zabawa okaże się bardziej brutalna, niż nawet Dalia mogła się spodziewać.

Śmierć z ręki Dalii

Dalia Lynley-Chivers była swego czasu średniego wzrostu. Jej czas dobiegł końca wieki temu i we współczesnej Ameryce uważano ją za niezwykle niską kobietę. Ponieważ była wampirzycą i nawet wśród swoich pobratymców miała reputację zajadłej wojowniczki, zazwyczaj traktowano ją z szacunkiem mimo jej drobnej budowy.

– Masz buzię jak róża – powiedział jej potencjalny dawca krwi, przystojny, krzepki śmiertelnik po dwudziestce. – Hej, maleńka, może przykucnę, żebyś mogła mnie dosięgnąć! Chcesz, żebym przyniósł ci stołek? – Zaśmiał się, najwyraźniej zachwycony swoim poczuciem humoru.

Gdyby nie poprzedził tych „zabawnych” komentarzy na temat wzrostu Dalii komplementem, połamałaby mu żebra i wyssała z niego całą krew; lubiła jednak komplementy. Mimo to musiał ponieść konsekwencje tej protekcjonalności.

Dalia rzuciła młodemu mężczyźnie spojrzenie tak srogie, że zrobił się niemal równie blady jak ona. Potem przesunęła się ostentacyjnie w lewo, w stronę następnej wolnej dawczyni, jasnowłosej mieszkanki przedmieść niewiele wyższej od niej samej. Kobieta rozłożyła ramiona, aby objąć wampirzycę, jakby zaczynały schadzkę, a nie karmienie. Dalia westchnęłaby, gdyby mogła oddychać.

Była jednak głodna, a poza tym i tak zachowała się już dość wybrednie. Szyja tej kobiety znajdowała się na odpowiedniej wysokości, a sama dawczyni była absolutnie chętna, ponieważ przysłano ją z agencji. Dalia ugryzła. Kobieta wzdrygnęła się, gdy kły przebiły jej skórę, więc Dalia taktownie polizała ranę, żeby ją znieczulić. Wessała się mocno, a kobieta zadrżała w zupełnie inny sposób. Dalia zwykła pożywiać się uprzejmie… na ogół.

Blondynka ścisnęła Dalię zaskakująco silnie i chwyciła garść jej gęstych, ciemnych loków, które opadały kaskadą niemal do pasa. Pociągnęła za włosy, ale nie po to, żeby ją od siebie odsunąć… wręcz przeciwnie.

W swoim wieku Dalia nie musiała pić zbyt dużo za jednym posiedzeniem (a może raczej podgryzieniem). Po kilku wypitych z przyjemnością łykach miała dość. Nie chciała być zachłanna i upiła tak niewiele, że kobieta mogłaby bez szkody dla siebie od razu ponownie oddać krew.

Dalia liznęła po raz ostatni, a kiedy ranki weszły w kontakt z powietrzem, naturalny koagulant w jej ślinie zaczął błyskawicznie działać. Blondynka wyglądała na rozczarowaną, że jest już po wszystkim, i aż próbowała Dalię zatrzymać. Wampirzyca z chłodnym uśmiechem stanowczo wyplątała się z jej uścisku. Dawczyni zwróciła się w stronę następnego wampira, Cedryka. Potem trzeba ją będzie powstrzymać; większość ludzi, którzy lubili być gryzieni na tyle, że zapisywali się do agencji dawców, po prostu nie wiedziała, kiedy przestać.

– Mogłabyś być trochę milsza – powiedziała z przyganą Taffy, najlepsza przyjaciółka Dalii. – Czy to by coś zaszkodziło, gdybyś powiedziała tej śmiertelniczce, jaką była dobrą dawczynią?

Dalia zignorowałaby każdego innego, kto ośmieliłby się doradzać jej w sprawie manier, ale Taffy dzieliło od niej tylko dwieście lat. Były najstarszymi wampirzycami w gnieździe, a ich przyjaźń przetrwała wiele prób.

Taffy, za życia niemal Amazonka, nawet teraz była imponującą kobietą. Miała metr siedemdziesiąt i spory biust; burza zmierzwionych jasnych włosów opadała jej za ramiona. Mąż Taffy, Don, był jedną z prób, które przetrwały, i to z powodu jego upodobań makijaż Taffy był mocny, a ubrania – obcisłe. Don sądził, że świetnie tak wygląda.

Oczywiście Don był wilkołakiem. Jego gust był w najlepszym razie wątpliwy.

Taffy pomachała Donowi, który stał przy stole z jedzeniem. Wilkołaki były zawsze głodne i potrafiły pić, aż kogut zapieje… a potem zjeść i koguta. Przyjęcie z otwartym barem i bufetem było rajem dla Dona i jego nowego ochroniarza, Berniego. Obaj maksymalnie korzystali z tej okazji, ponieważ ze względów politycznych ich obecność w gnieździe wampirów podczas uroczystości przejęcia władzy przez Joaquina była konieczna.

Dalia zauważyła, że Don i Bernie spoglądają pogardliwie na grupkę dawców. Wilkołaki uważały ludzi, którzy z własnej woli oddają krew wampirom, za największych degeneratów. Każdy szanujący się wilkołak wolałby, żeby zgolono mu futro. Dalia była pewna, że na osobności Don nie miałby nic przeciwko temu, żeby Taffy sobie nieco od niego łyknęła… a przynajmniej miała taką nadzieję. Poprzedni ochroniarz, z którym połączyło Dalię krótkie małżeństwo, nie sprzeciwiał się drobnym podgryzieniom.

Demony i półdemony, które tłoczyły się w kącie, wybuchnęły śmiechem na słowa jakiejś kościstej kobiety. Dalia odszukała wzrokiem pewnego półdemona, maniaka komputerowego, którego znała lepiej niż pozostałych. Z przyjemnym dreszczem dostrzegła w grupce czerwonawą skórę i kasztanowe loki Melponeusa. Ich spojrzenia się spotkały. Wymienili poufne uśmiechy. Spędzili razem kilka pamiętnych wieczorów w sypialni Dalii na niższym poziomie posiadłości. Błysk w jasnych oczach Melponeusa powiedział wampirzycy, że demon miałby ochotę na powtórkę.

Może mimo wszystko czekała ją tego posępnego wieczoru jakaś przyjemność.

Wśród tłumu widać było kilka stworzeń, których Dalia nie rozpoznała. Nie były to oczywiście wróżki; wampiry zakochiwały się we wróżkach na śmierć – dosłownie. Obecne były jednak też inne istoty nadprzyrodzone, a także czarownica. Joaquin miał reputację liberała i to on stworzył listę gości, którą otrzymała Lakeisha, mimo zmiany na szczycie wciąż pełniąca funkcję asystentki wykonawczej szeryfa. Lakeisha zareagowała na niektóre pozycje na liście grymasem, ale wykonała polecenia bez słowa komentarza. Wszystkie wampiry chodziły na palcach, dopóki nie poznały usposobienia swojego nowego przywódcy. Zanim Joaquina mianowano szeryfem, mieszkał samotnie, poza gniazdem, więc stanowił w znacznym stopniu tajemnicę.

Kiedy Taffy ujęła ramię Dalii i skierowała ją w stronę bufetu, aby dołączyć do Dona, Dalia oznajmiła:

– Nie bawię się dobrze, choć powinnam.

– Dlaczego nie? – zapytała Taffy. – Śmiertelnicy niedługo wyjdą, a wtedy będziemy mogli zachowywać się swobodnie. W końcu spodziewaliśmy się tego, co się wydarzyło. Cedryk coraz bardziej przywiązywał się do swoich przyzwyczajeń. Jest leniwy i niedbały. Codziennie nosi kamizelkę. Jakież to staromodne! Nie potrafi nawet udawać, że odnalazł się w tym stuleciu.

Jak wszystkie wampiry, którym się wiodło, Dalia wiedziała, że kluczem do przetrwania wieków jest przystosowanie. Najbardziej widoczną metodą przystosowania się było zaś nadążanie za trendami w modzie i języku. Była to kluczowa umiejętność w czasach, kiedy wampiry się ukrywały; dzięki niej mogły wtopić się w tłum na tyle długo, aby dopaść ofiarę. Obecnie coraz częściej uczestniczyły w życiu politycznym i w biznesie, ale okazało się, że społeczeństwu wciąż łatwiej je zaakceptować, jeśli upodabniają się do współczesnych Amerykanów. Poza tym trudno było im się pozbyć dawnych nawyków. Od „ujawnienia się” nieumarłych minęło zaledwie sześć lat – dla wampirów było to mgnienie oka.

– Spodziewałam się, że Cedryka będzie trzeba zastąpić – powiedziała Dalia. – Nie znam dobrze Joaquina i chyba martwię się o to, jak będzie sprawował rządy i jak będzie wyglądało życie w gnieździe w jego obecności. Przynajmniej jego wstąpienie na tron było bardzo konwencjonalne.

– Rzeczywiście, postawił na standardowe rozwiązania – zgodziła się Taffy. – Poza tym goście wkrótce nas opuszczą i będzie można się zacząć bawić. Jestem zadowolona z pierwszych posunięć Joaquina. Posiadłość wygląda wspaniale, piękniej niż podczas mojego wesela. – Postukała czubkiem buta świeżo wyfroterowaną drewnianą podłogę, na której rozłożone były dywany. Wielki salon, zastawiony meblami obitymi ciemną skórą, znajdował się na tyłach posiadłości i wychodził na ogród. Pewnej pamiętnej nocy Taffy wyszła za mąż w tym właśnie ogrodzie. Choć noc była chłodna, woda pluskała w fontannie na słabo oświetlonym dziedzińcu za drzwiami balkonowymi. Dzięki swojej zdolności widzenia w ciemnościach wampiry nie potrzebowały jasnych lamp.

Dalia była dumna z tego, że posiadłość – gniazdo i główna siedziba wampirów z Rhodes oraz okolic – jest elegancka, czysta i pięknie urządzona. Jednak ta duma miała w sobie nutę nostalgii. Choć wszyscy przez dziesięciolecia próbowali zmobilizować byłego szeryfa, Cedryka, do położenia nowych wykładzin i wyremontowania łazienek, Dalia łapała się na tym, że brakuje jej starych elementów wyposażenia. Brakowało jej też szeryfa. Może zaliczał się do starego wyposażenia.

– Pójdę porozmawiać z Cedrykiem – oznajmiła.

– To niezbyt rozsądne, koleś – ostrzegła ją Taffy. Zawsze próbowała używać najnowszego slangu, choć słowa czasem się jej myliły albo pochodziły sprzed pięciu lat… albo i dziesięciu.

– Wiem – stwierdziła Dalia. Nowy szeryf, Joaquin, z pewnością obserwował, kto się zadaje z Cedrykiem; Dalia jednak nie bała się Joaquina, choć miała pewien szacunek dla jego przebiegłości. Usunięcie Cedryka przeprowadzone zostało ze swego rodzaju bezlitosną finezją. Cedryk zdążył się rozleniwić na wygodnym stanowisku – które, jak uważał, już zawsze będzie należało do niego – i wykazał się głupim samozadowoleniem oraz brakiem świadomości sytuacji. – Dołączę do ciebie później – powiedziała. – Choć może zatrzymam się jeszcze na słówko z Melponeusem.

– Igrasz z ogniem. – Taffy wyszczerzyła zęby.

– Tak, ostatnio się w to zabawialiśmy. – Nawet półdemony potrafiły wytwarzać kule ognia. To wspomnienie spowodowało, że Dalia podeszła do byłego szeryfa z lekkim uśmiechem.

– Cedryku – powiedziała, nieznacznie skłaniając głowę. Nawet ona nie miała ochoty prowokować Joaquina nazbyt uniżonymi gestami względem Cedryka.

– Dalio – rzekł Cedryk głosem pełnym melancholii. – Widzisz, jak pyszni się ten paw?

Joaquin, który siedział pośrodku grupy wampirów, ubrany był niebywale strojnie. Najwyraźniej czuł się jak władca świata w noc swej inicjacji. W smukłej, śniadej dłoni trzymał kielich Royalty (mieszanki krwi europejskich monarchów, którzy utrzymywali rozpadające się pałace dzięki pieniądzom zarobionym na zawartości własnych żył). W tle słychać było głos jego ulubionej artystki, Jennifer Lopez. Miał na sobie niezwykle elegancki grafitowy garnitur oraz jasnoszarą jedwabną koszulę, a w jego szkarłatny krawat wpięta była zabytkowa szpilka z perłą. Przymilała się do niego Glenda, wampirzyca z lat dwudziestych ubiegłego wieku, za którą Dalia nigdy nie przepadała.

– I ty mógłbyś się nieco bardziej wystroić, Cedryku – skomentowała Dalia.

Cedryk miał na sobie płowe spodnie i białą koszulę z lnu, a także wyszywaną w kwiaty kamizelkę – swój ulubiony strój. W jego szafie wisiało wiele kopii tych trzech sztuk odzieży.

Były szeryf zlekceważył jej uwagę.

– Glenda dobrze wygląda – powiedział. Glenda od czasu do czasu wślizgiwała się do sypialni Cedryka, choć bardziej po to, żeby przypodobać się szeryfowi niż z jakiegoś intensywnego uczucia. Dalia często widywała ich razem, jak nocą przycinali róże w ogrodzie posiadłości. Za życia oboje pasjami hodowali róże… a przynajmniej Glenda tak o sobie mówiła.

Nie mogła mieć więcej niż dziewięćdziesiąt lat i faktycznie wyglądała tego wieczoru niezwykle kusząco w cienkiej, podobnej do halki niebieskiej sukience z jedwabiu, pod którą nie włożyła absolutnie nic. Gładziła gors koszuli Joaquina ruchem kogoś, kto wie, co jest pod materiałem. Dalia do pewnego stopnia ceniła jej spryt.

– Wiesz, że jest nikim – powiedziała do Cedryka.

– Ale jakim ślicznym nikim. – Cedryk odrzucił z twarzy długie, jasne włosy, po czym pociągnął łyk z butelki Red Stuff, taniej syntetycznej krwi, którą wampiry piły, aby udawać, że nie potrzebują lub nie pragną prawdziwej. Była to poza; Dalia widziała już tego wieczoru, jak Cedryk podchodzi do dawcy.

Napojowi Cedryka daleko było do krwi arystokratów pitej z kryształowego kielicha. Wąs byłego szeryfa zwisał ponuro i nawet złote kwiaty oraz pnącza zdobiące jego kamizelkę wyglądały na zwiędłe.

Śmiertelni dawcy odegrali już swoją rolę, więc uśmiechnięty młody wampir zaczął wyprowadzać ich z ogromnego salonu. Miał zabrać ich do kuchni, podać im przekąskę, pozwolić dojść do siebie po „oddaniu krwi” i zabrać do punktu odbioru. Na przestrzeni czasu okazało się, że to najlepszy sposób postępowania z przysyłanymi przez agencję śmiertelnikami. Jeśli nie pilnowało się ich na każdym kroku, wykazywali niepokojącą tendencję do chowania się w posiadłości, aby móc oddawać krew raz za razem. Niektóre wampiry nie potrafiły się powstrzymać, a potem… trzeba było radzić sobie z martwymi dawcami i niepożądanym zainteresowaniem policji.

W salonie został już tylko dawca, który wcześniej zirytował Dalię. Wyglądało na to, że właśnie irytuje Dona, męża Taffy i przywódcę wilkołaków z Rhodes. To ostatecznie dowodziło jego głupoty. Dalia odwróciła się w stronę Cedryka.

– Zostaniesz w gnieździe? – zapytała. Naprawdę chciała wiedzieć. Na miejscu Cedryka spakowałaby walizkę w tym samym momencie, w którym król wybrał Joaquina.

– Prędzej czy później znajdę gdzieś mieszkanie – odparł obojętnym tonem Cedryk, a Dalia pomyślała, że zdanie to doskonale ilustruje jego wady jako przywódcy.

Choć w swoich najlepszych latach Cedryk był dynamicznym szeryfem, stopniowo zwolnił… i nie dało się tego opisać łaskawszym słowem. Gnuśność i samozadowolenie, które w ciągu dziesięcioleci zaczęły wkradać się w decyzje Cedryka, doprowadziły do jego upadku. To, że zakwestionowano jego władzę i mu ją odebrano, nie zdziwiło nikogo poza nim samym. Młodsze wampiry zaskoczone były tylko tym, że w ogóle otrzymał stanowisko szeryfa.

– Sytuacja się nie zmieni – powiedziała Dalia. Cedryk ośmieszyłby się, gdyby wałęsał się ponuro po posiadłości pod rządami Joaquina. – Jestem pewna, że pełniąc swoją funkcję, sporo zaoszczędziłeś – dodała na pocieszenie. W końcu wszystkie wampiry mieszkające w gnieździe, a także te, które postanowiły żyć w okolicy na własną rękę, zasilały konto bankowe szeryfa.

– Mniej, niż sądzisz – powiedział Cedryk, a Dalia nie potrafiła powstrzymać drobnego gestu irytacji. Jej współczucie dla byłego szeryfa się wyczerpało. Poprosiła o wybaczenie i dodała niezgodnie z prawdą:

– Melponeus poprosił mnie o rozmowę.

Cedryk odprawił ją lekceważącym ruchem ręki. Niewiele już zostało z jego wcześniejszej uprzejmości.

Maszerując w stronę grupki demonów – niebotycznie wysokie obcasy ani trochę jej nie przeszkadzały – Dalia obejrzała się przez ramię i zobaczyła, że Cedryk otwiera drzwi korytarza prowadzącego do kuchni. Przeszedł przez próg w tej samej chwili co Taffy i Don. Glenda zawołała: „Taffy!” i podążyła za nimi.

Kiedy Dalia stanęła przed Melponeusem, jego towarzysze pospiesznie ustąpili jej miejsca. Choć była z natury bezpośrednia, przywiązywała też sporą wagę do swojej godności i nie przypadło jej do gustu to, że uśmiechnięci kumple demona łypali na nią chytrze. Sam Melponeus z pewnością to dostrzegł. Po ledwie chwili rozmowy zaprowadził ją do zacisznego miejsca.

– Przepraszam za moich przyjaciół – powiedział od razu. Dalia zmusiła się do przybrania milszego wyrazu twarzy. – Kiedy widzą kobietę tak piękną jak ty, tracą nad sobą panowanie.

– Ty też je tracisz? – zapytała Dalia tylko po to, żeby zobaczyć, jak Melponeus traci rezon. Znał ją lepiej, niż myślała, ponieważ po kilku słowach pełnych zmieszania wyjaśnień wybuchnął śmiechem. Przez chwilę świetnie się bawili, tocząc słowną potyczkę, a potem zatańczyli.

– Może później… – zaczął Melponeus, ale przerwał mu krzyk.

W gnieździe wampirów krzyki nie były znów tak niespotykane, ale ten rozległ się w połowie ważnej uroczystości, więc przyciągnął powszechną uwagę. Wszyscy momentalnie obejrzeli się na wschód, w stronę skrzydła mieszczącego kuchnię.

– Stać! – zawołał Joaquin, aby powstrzymać tych, którzy już tam ruszyli. Wszyscy go usłuchali, co trochę zaskoczyło i zainteresowało Dalię.

Jeszcze bardziej interesujące było to, że Joaquin lustrował tłum, aż jego spojrzenie napotkało wzrok Dalii.

– Dalio – powiedział po angielsku z lekkim akcentem – weź ze sobą Katamoriego i sprawdźcie, co się stało. – Kilka wieków wcześniej Katamori był swego rodzaju policjantem.

Dalia z trudem zachowała beznamiętną minę.

– Tak jest, szeryfie – rzekła i wezwała ruchem głowy Matsudę Katamoriego, wampira, który mieszkał w pobliżu japońskiej dzielnicy. Katamori natychmiast stanął u jej boku; wyglądał na równie zaskoczonego tym wyróżnieniem. Szybko podeszli do drzwi na korytarz, który prowadził do kuchni posiadłości.

Nie był szeroki, a dywan ułożono w nim, żeby tłumił dźwięki, a nie upiększał. Oba wampiry czujnie zbliżyły się do wejścia do kuchni. Wahadłowe drzwi zablokowano, aby się nie zamknęły.

Kiedy na początku dwudziestego wieku budowano domostwo, architektowi nie mogło przyjść do głowy, że z kuchni korzystać będą istoty, które nie zwykły jeść. Wyłożoną białymi kaflami podłogę i potężną armaturę zachowano, a nawet raz czy dwa wymieniono od tamtej pory. Gdy Cedryk kupił tę posiadłość po okazyjnej cenie (pomogło rzucenie uroku), zostawił kuchnię w takim stanie, jakby w przyszłości wciąż była potrzebna do przygotowywania bankietów. Zazwyczaj armatura ze stali nierdzewnej lśniła w świetle lamp zwieszających się z wysokiego sufitu.

Teraz jednak stal pokrywały plamy czerwieni. Panował przemożny zapach krwi.

Dalia i Katamori stali tuż za drzwiami i nie widzieli ciała, ponieważ na środku pomieszczenia był długi drewniany stół, ale jakieś ciało na pewno się tam znajdowało. Jedyną żywą istotą w kuchni była nieznana Dalii chuda dziewczyna, półdemon. Stała nieruchomo, bardzo blisko ciała, o ile nos nie mylił Dalii, a ręce miała podniesione. Rozsądnie z jej strony.

Zapach krwi sprawiał Dalii przyjemność, ale wolała świeżą, z żyjącego źródła, jak wszystkie wampiry poza nielicznymi dewiantami. Już kilka minut po opuszczeniu ciała krew traciła apetyczny zapach, przynajmniej według Dalii. Wnioskując z delikatnego drgania nozdrzy Katamoriego, był tego samego zdania.

Stopy dziewczyny zasłaniał drewniany stół, przy którym pierwotnie służba miała przygotowywać jedzenie i jeść posiłki. Jednak woń krwi emanowała z miejsca, koło którego się znajdowała, a na lśniącej kuchni i lodówce na południowej ścianie widać było plamy czerwieni. Dziewczyna stała tuż przed lodówką.

Już miała coś powiedzieć, ale Dalia podniosła dłoń. Dziewczyna natychmiast zamknęła usta.

– Czy jest tu też twoja krew? – zapytała Dalia.

Półdemonica pokręciła głową.

Dalia i Katamori wymienili spojrzenia. Nie musiała podnosić oczu zbyt wysoko, aby popatrzeć mu w oczy. Katamori czekał na jej polecenia: stała wyżej w hierarchii. Ten milczący wyraz uznania bardzo się jej spodobał.

– Ja pójdę na prawo, ty na lewo – rzekła. Nie znała Katamoriego zbyt dobrze, ale wiedziała, że jako wojownik okrył się niemal taką samą sławą jak ona.

Drobny Japończyk zaczął bez słowa ostrożnie obchodzić północny kraniec stołu, wytężając wzrok, słuch i węch. Na północnej ścianie znajdowały się ogromne okna, za którymi teraz było czarno. Powodowało to nieprzyjemne wrażenie, jakby noc przyglądała się temu, co dzieje się w kuchni, ale Dalia nie zamierzała dać się wyprowadzić z równowagi nocnym niepokojom. To ona była potworem z szafy.

Zaczęła okrążać stół od południa. Wzdłuż ściany znajdowały się płytki kuchenne, piekarnik, blat z nierdzewnej stali z półką na garnki i patelnie, a także ogromna chłodziarka i zamrażarka. Już po kilku krokach Dalia ujrzała miejsce zbrodni. Półdemonica stała na skraju kałuży krwi, która wypływała spod ofiary. Dalia objęła wzrokiem całą scenę, a potem zaczęła analizować szczegóły.

Ofiarą był młody mężczyzna, który ją wcześniej zirytował, śmiertelny dawca; ostatnio widziała go, jak sprzeczał się z Donem. Ktoś wyrwał mu tchawicę. Przez długie, długie lata swojego życia Dalia widziała znacznie brutalniejsze obrażenia, ale zirytowało ją to marnotrawstwo krwi.

Dziewczyna nie miała na sobie ani kropelki krwi; tylko gumowe podeszwy jej czerwonych trampek do kostek nieco pociemniały. Dalia uniosła delikatne czarne brwi i spojrzała na drugą stronę pomieszczenia.

– Katamori?

– Wielu tędy przechodziło – rzekł.

Z tej lakonicznej odpowiedzi Dalia wywnioskowała, że po swojej stronie kuchni nie znalazł niczego konkretnego poza skomplikowanymi tropami zapachowymi. Było to zrozumiałe: północna strona kuchni stanowiła najprostszą drogę do drzwi na drugim końcu pomieszczenia. Przez te drzwi wchodziło się do sieni, gdzie składowano ubrania do pracy w ogrodzie i na deszcz. Sień zamykały cięższe odrzwia, które prowadziły na szeroki koniec podjazdu służbowego. Wszyscy śmiertelnicy, którzy tego wieczoru przybyli do posiadłości w roli dawców, dostali się do środka i wyszli właśnie tędy.

– Zostań na razie tam, gdzie jesteś – poleciła Dalia półdemonicy, a ta pokiwała gwałtownie głową. Ponieważ kałuża krwi i zwłoki zajmowały całą przestrzeń między stołem a urządzeniami kuchennymi, Dalia ugięła kolana, przeskoczyła stół i wylądowała lekko po drugiej stronie na swoich niesamowitych obcasach.

Przy końcu stołu zrównał się z nią Katamori i razem obejrzeli się na ciało. Odchodził od niego ciąg krwawych śladów stóp – zbyt dużych, aby należały do dziewczyny. Odciski stóp wiodły do drzwi sieni. Przyjrzeli się im wspólnie. Na gałce u drzwi i wstawionych w nie szybkach nie było śladów krwi. Dalia pochyliła się, aby powąchać gałkę, a potem wzruszyła ramionami.

– Dotknęła jej zakrwawiona ręka, ale to nam nic nie mówi – stwierdziła i pchnęła drzwi. Gotów na wszystko Katamori napiął mięśnie.

Sień była pusta.

Weszli do niewielkiego pomieszczenia. Podłogę pokrywała gumowa mata, a po obu stronach ustawiono ławy. Pod nimi tkwiło kilka par butów, z których część stała tam od czterdziestu lat. Na rzędzie haczyków nad ławkami wisiały płaszcze. Przynajmniej jeden z nich, wymyślna peleryna z wielkim futrzanym kołnierzem, znajdował się tam od dwóch dziesięcioleci.

– Nie sądzę, żeby ktokolwiek miał zamiar po niego wrócić – powiedział Katamori i pchnął kołnierz palcem. Uniósł się z niego kłąb kurzu. Dalia zauważyła, że większość haczyków też jest zakurzona. Tylko dwa były na tyle czyste, aby można było uznać, że niedawno ich używano.

Gałka solidnych drzwi prowadzących na zewnątrz była nieskazitelnie czysta, a kiedy Dalia nachyliła się nad nią, wyczuła nieznaczną woń krwi, ślad słabszy niż na wewnętrznych drzwiach.

– Morderca wyszedł tędy – rzuciła w stronę Katamoriego. – Zakończmy badanie kuchni, a potem złóżmy raport.

Wrócili do kuchni.

Zanim śmiertelnicy wyszli, odłożyli talerze i filiżanki przy zlewie. Mdlejący dawcy nie sprzyjali interesom, więc agencja nalegała, aby wampiry poszły śladem punktów krwiodawstwa i podawały ludziom przekąski. Dalia i Katamori niczego nie znaleźli: ofiara nie podeszła do tego miejsca.

– Co mamy na razie? – zapytał Katamori.

– Bardzo świeżą woń wampira – odparła Dalia.

– Poza półdemonem wyczuwam tu ludzi, wilkołaka i przynajmniej dwa wampiry.

Wilkołaki. Usta Dalii zadrgały. Przede wszystkim jednak musiała przesłuchać jedyną żyjącą istotę w tym olbrzymim pomieszczeniu.

Joe R. Lansdale

Dostępne w wersji pełnej.

Krwawiący cień

Dostępne w wersji pełnej.

Simon R. Green

Dostępne w wersji pełnej.

Głodne Serce

Dostępne w wersji pełnej.

Steven Saylor

Dostępne w wersji pełnej.

Mury i lemury

Dostępne w wersji pełnej.

S.M. Stirling

Dostępne w wersji pełnej.

Ból i cierpienie

Dostępne w wersji pełnej.

Carrie Vaughn

Dostępne w wersji pełnej.

Wciąż ta sama stara historia

Dostępne w wersji pełnej.

Conn Iggulden

Dostępne w wersji pełnej.

Dama lubi krzyczeć

Dostępne w wersji pełnej.

Laurie R. King

Dostępne w wersji pełnej.

Błotny diabeł

Dostępne w wersji pełnej.

Glen Cook

Dostępne w wersji pełnej.

Złodzieje Cienia

Dostępne w wersji pełnej.

Melinda M. Snodgrass

Dostępne w wersji pełnej.

Żadnej tajemnicy, żadnego cudu

Dostępne w wersji pełnej.

M.L.N. Hanover

Dostępne w wersji pełnej.

Różnica między zagadką a tajemnicą

Dostępne w wersji pełnej.

Lisa Tuttle

Dostępne w wersji pełnej.

Osobliwa opowieść o deodandzie

Dostępne w wersji pełnej.

Diana Gabaldon

Dostępne w wersji pełnej.

Lord John i plaga zombi

Dostępne w wersji pełnej.

John Maddox Roberts

Dostępne w wersji pełnej.

Strzeż się węża

Dostępne w wersji pełnej.

Patricia Briggs

Dostępne w wersji pełnej.

W czerwieni i perłach

Dostępne w wersji pełnej.

Bradley Denton

Dostępne w wersji pełnej.

„Orzeł Adacki”

Dostępne w wersji pełnej.

Lista praw

Dostępne w wersji pełnej.

Tytuł oryginału: Down These Strange Streets

Collection copyright © 2011 by George R. R. Martin and Gardner Dozois

Pełna lista praw znajduje się na końcu książki

All rights reserved including the right of reproduction in whole or in part in any form.

This edition published by arrangement with Berkley Publishing Group, a member of Penguin Group (USA) Inc.

Copyright © for the Polish e-book edition by REBIS Publishing House Ltd., Poznań 2012

Informacja o zabezpieczeniach

W celu ochrony autorskich praw majątkowych przed prawnie niedozwolonym utrwalaniem, zwielokrotnianiem i rozpowszechnianiem każdy egzemplarz książki został cyfrowo zabezpieczony. Usuwanie lub zmiana zabezpieczeń stanowi naruszenie prawa.

Redakcja: Agnieszka Horzowska i Błażej Kemnitz

Opracowanie graficzne okładki: Jacek Pietrzyński

Ilustracja na okładce © Larry Rostand / Artist Partners Ltd

Wydanie I e-book

(opracowane na podstawie wydania książkowego:

Chodząc nędznymi ulicami, wyd. I, Poznań 2012)

ISBN 978-83-7818-117-0

Dom Wydawniczy REBIS Sp. z o.o.

ul. Żmigrodzka 41/49, 60-171 Poznań

tel. 61-867-47-08, 61-867-81-40; fax 61-867-37-74

e-mail: rebis@rebis.com.pl

www.rebis.com.pl

Konwersja do formatu epub:

AKAPIT, Poznań, tel. 61-879-38-88

Spis treści

Okładka

Karta tytułowa

Dedykacja

Bękart

Charlaine Harris

Śmierć z ręki Dalii

Joe R. Lansdale

Krwawiący cień

Simon R. Green

Głodne Serce

Steven Saylor

Mury i lemury

S.M. Stirling

Ból i cierpienie

Carrie Vaughn

Wciąż ta sama stara historia

Conn Iggulden

Dama lubi krzyczeć

Laurie R. King

Błotny diabeł

Glen Cook

Złodzieje Cienia

Melinda M. Snodgrass

Żadnej tajemnicy, żadnego cudu

M.L.N. Hanover

Różnica między zagadką a tajemnicą

Lisa Tuttle

Osobliwa opowieść o deodandzie

Diana Gabaldon

Lord John i plaga zombi

John Maddox Roberts

Strzeż się węża

Patricia Briggs

W czerwieni i perłach

Bradley Denton

„Orzeł Adacki”

Lista praw

Strona redakcyjna