ROZDZIAŁ I

Pompejusz grzmiał:

– I dlatego, zważywszy na postępowanie Cezara, ogłasza się go dzisiaj wrogiem Rzymu. Pozbawia tytułów i zaszczytów. Odmawia prawa dowodzenia legionami. Cezar zaprzepaścił własne życie. Będzie wojna.

Po burzliwej debacie w sali senatu ostatecznie zaległa cisza, choć twarze pozostały spięte. Galijskie legiony przekroczyły Rubikon. Maszerowały co tchu na południe. Posłańcy, spiesząc do Rzymu z wieściami, zajeździli niejedną parę koni, ale nie potrafili określić tempa budzącego grozę marszu.

Pompejusz postarzał się przez dwa ostatnie dni, jednak lata pracy w senacie nauczyły go panowania nad salą i teraz, trzymając głowę wysoko, obserwował, jak senatorowie powoli przytomnieją i jak wymieniają spojrzenia. Wielu wciąż go obwiniało o chaos w mieście trzy lata temu. To jego legion nie potrafił wówczas utrzymać porządku i to tamten konflikt zrobił z niego dyktatora. Wiedział, że ten i ów pomrukuje pod nosem, by ustąpił z urzędu i by wybrano nowych konsulów. Samo miejsce posiedzeń, z wciąż świeżym zapachem wapna i drewna, było jak ciągły wyrzut sumienia. Popioły po dawnym budynku wymieciono do czysta, ale fundamenty pozostały jako nieme świadectwo zamieszek i zniszczenia miasta.

Cisza wciąż trwała i Pompejusz, patrząc po twarzach, wypatrywał tych, którym mógłby zaufać w nadchodzącej walce. Nie miał złudzeń. Juliusz szedł na południe z czterema legionami weteranów, a Rzym nie dysponował siłą, która potrafiłaby im się oprzeć. Za nie więcej niż kilka dni dowódca z Galii załomocze do bram miasta i niektórzy z siedzących na sali będą się głośno domagać, by je przed nim otworzyć.

– Stoimy przed trudnym wyborem, senatorowie – powiedział.

Przyglądali mu się uważnie, ważąc jego siłę i jego słabości. Wystarczy, by raz się pośliznął, by upadł raz, a rozerwą go na strzępy. Wdepczą w bruk. Nie, nie stworzy im takiej okazji.

– Mam legiony w Grecji, których nie zaraził entuzjazm rzymskiego motłochu. Niewykluczone, że w tym mieście znajdzie się paru zdrajców, jednak w naszych prowincjach prawo nie przestało być prawem.

Bacznie obserwował zgromadzonych, by nie przeoczyć choć jednego spojrzenia uciekającego w bok, ale oczy wszystkich spoczywały na jego twarzy.

– Senatorowie, jedyne wyjście to opuścić Rzym, popłynąć do Grecji i zgromadzić tamtejsze armie. Na razie większość sił Cezara pozostaje w Galii, ale wystarczy, by je zawezwał, a kraj padnie jego łupem. Padnie, nim umocnimy nasze szeregi i pchniemy w pole dość żołnierzy. Nie chcę stawać do z góry przegranego wyścigu. Lepiej być pewnym swego. W Grecji stacjonuje dziesięć legionów, które tylko czekają na wezwanie do obrony kraju przed tym zdrajcą. Nie możemy ich rozczarować. Jeżeli ten zdrajca pozostanie w naszym mieście, wrócimy i rozniesiemy go na mieczach. Zrobimy to samo, co Sulla zrobił z jego wujem. Musi dojść do bitwy. Ignorując legalne rozkazy senatu, on wyraźnie do niej zmierza. Układy ani pokój nie wchodzą w grę. Rzym nie może mieć dwóch władców, a ja na pewno nie pozwolę, by jakiś uzurpator zniszczył to, co wspólnym wysiłkiem zbudowaliśmy. – Wciągając w nozdrza woń wosku i oliwy, pochylił się na rostrze do przodu. Głos mu nieco złagodniał. – Jeżeli przez własną słabość pozwolimy mu żyć i triumfować, wówczas każdy wódz, którego senat wyśle z Rzymu do obrony prowincji, będzie się zastanawiał, czy nie pójść w jego ślady. Dopóki Cezar żyje, nasze miasto nie zazna spokoju. To, co zbudowaliśmy, będzie zniszczone przez wojnę ciągnącą się przez pokolenia, dopóki nie zostanie nic, co by świadczyło o naszej obecności i o tym, że strzeżeni przez bogów, byliśmy zwolennikami ładu i porządku. Przeciwstawiam się człowiekowi, który zamierza ten ład i porządek zburzyć. Rzucam mu wyzwanie. Chcę zobaczyć jego trupa, i zobaczę.

Oczy wielu rozbłysły i ci poderwali się na nogi. Pompejusz ledwo na nich spojrzał. Pogardzał tymi, w których więcej było pychy niż odwagi. Senatowi nigdy nie brakowało mówców, ale rostra należała do niego.

– Mój jeden legion to za mało i jedynie głupiec lekceważyłby znaczenie bitew, jakie ten człowiek stoczył w Galii. Nie zapewnimy sobie zwycięstwa nawet z pomocą straży z przydrożnych warowni. Nie posądzajcie mnie o lekkomyślność. Przyjmuję wieści z bólem i gniewem, ale miasta, nad którym sprawuję pieczę, nie obronię samym szyderstwem. – Niecierpliwym machnięciem dłoni usadził stojących. – Zdrajca, kiedy się tu pojawi, znajdzie gmach senatu pusty, a drzwi będą wyrwane z zawiasów.

W końcu każdy pojął, że nie zamierza opuścić Rzymu samotnie, i podniosła się wrzawa. Przeczekał ją spokojnie. Mówił dalej:

– Jeżeli tu zostaniecie, ilu z was, pytam, stanie przeciwko niemu, kiedy przyjdzie tu żądny krwi, kiedy jego legioniści będą gwałcić wasze żony i córki? To my jesteśmy władzą. To w nas bije serce miasta. Rzym jest tam, gdzie my. Bez was, którzy mocą swojego urzędu nadalibyście moc jego słowom i działaniu, będzie niczym więcej niż bezlitosnym najeźdźcą. Musimy odmówić mu naszych pieczęci i naszych podpisów.

– Lud pomyśli… – podniósł się głos z tylnych ław, ale Pompejusz mówił dalej:

– Lud przetrwa jego najazd, tak jak przetrwał całą naszą historię! Co do mnie, mogę ruszyć do Grecji sam i sam zebrać armię. Ale wy? Marcellusie, jak długo potrafisz znosić tortury? A ty, Korneliuszu? Ten oto senat stanie się jego senatem, a wtedy padnie ostatnia zapora.

Z ław podniósł się sam Cyceron. Przemówił, nie czekając na przyzwolenie.

– Senat, Pompejuszu, wysłał do Cezara posłańców. Posłańcy wrócili z odpowiedzią. Dlaczego nie poddałeś pod obrady warunków, które ten człowiek nam stawia, dlaczego odpowiedziałeś na nie sam?

Pompejusz ściągnął brwi na widok potakujących wokół głów. Czuł, że nie wykpi się szorstkim słowem.

– Jego warunki są nie do zaakceptowania, Cyceronie, i on dobrze o tym wie. Cezar swoimi obietnicami dąży do wbicia klina między nas wszystkich. Jeśli wierzysz, że przerwie marsz w pół drogi tylko dlatego, że ja opuszczę miasto, to go nie znasz.

Cyceron skrzyżował ramiona na wąskiej piersi i podrapał się po szyi.

– Możliwe, jednak znajdujemy się w miejscu jak najbardziej odpowiednim do dyskusji. Lepiej przeprowadzić ją otwarcie, niż rozprawiać o tym, co nas gnębi, po kątach. Zatem, Pompejuszu, wzywam, byś oznajmił, jaka była twoja odpowiedź.

Zmierzyli się spojrzeniami i Pompejusz ścisnął mocniej brzeg mównicy, starając się nie tracić zimnej krwi. Cyceron był człowiekiem przebiegłym. Choć był też jednym z nielicznych, na których można się było wesprzeć.

– Zrobiłem wszystko, co się dało. W piśmie opieczętowanym pieczęcią senatu zażądałem powrotu do Galii. Nie będę się układał, nie w chwili, kiedy jego legiony znajdują się o rzut włóczni od mojego miasta, i on o tym wie. Jego słowa mają nam jedynie zamącić w umysłach i spowodować zwłokę w naszych decyzjach. Nie znaczą nic więcej.

– Zgoda, Pompejuszu, co nie zmienia faktu, że powinniśmy je znać, tak samo jak twoje – wytknął Cyceron, po czym odwrócił głowę od Rostry i przemówił do siedzących wokół senatorów: – Zastanawiam się doprawdy, czy rozmawiamy o rzymskim wodzu, czy też o kolejnym Hannibalu, którego jedynym celem jest pozbawienie nas władzy. Jakież to Cezar ma prawo domagać się, by Pompejusz opuścił miasto? Czyżbyśmy układali się z najeźdźcami? Stanowimy władzę w Rzymie i oto tej władzy grozi jakiś wściekły pies prowadzący armie, które sami nauczyliśmy walki i które sami opłacamy. Nie lekceważmy kryjącego się w tym niebezpieczeństwa. Przychylam się do opinii Pompejusza. Choć będzie to doświadczenie boleśniejsze od poprzednich, musimy się wycofać, musimy zebrać w Grecji lojalne siły. Rządy prawa nie mogą zależeć od kaprysów naszych wodzów, w przeciwnym razie bylibyśmy podobni do pospolitych barbarzyńców.

Cyceron usiadł. W oczach miał błysk rozbawienia. Jego wsparcie mogło wpłynąć na pewną liczbę słabszych senatorów i Pompejusz pochylił głowę w niemym uznaniu.

– Nie czas na długie debaty, przyjaciele – powiedział. – Jutrzejszy dzień nie zmieni niczego poza tym, że Cezar podciągnie bliżej. Zatem przystąpmy do głosowania i zdajmy się na jego wyniki.

Bunt był raczej nie do pomyślenia i tak jak przewidział, onieśmieleni surowym spojrzeniem z rostry senatorowie, jeden po drugim, podnosili się z ław, by okazać swoje wsparcie. Nikt nie śmiał postąpić inaczej. Pompejusz z satysfakcją pokiwał głową.

– Przygotujcie rodziny do podróży. Żołnierze, których usunąłem Cezarowi z drogi, pomogą nam w odjeździe.

Juliusz siedział na powalonym drzewie pośrodku pola, ze słońcem za plecami, i gdziekolwiek spojrzał, widział gromadki swoich ludzi odpoczywających w zbożu i zagryzających zimne mięso surową cebulą. Z chwilą, kiedy wkroczyli na równiny Etrurii, wydał zakaz palenia ognisk. Owies i pszenica były suche i szorstkie w dotyku i wystarczyłaby iskra, by stanęły w płomieniach całe pola. Juliusz się uśmiechnął; piętnaście tysięcy najbardziej doświadczonych żołnierzy na świecie po dziecinnemu cieszyło się z czystego błękitu nieba i otwartych przestrzeni, i śpiewu ptaków znanych wszystkim od dzieciństwa. Scena była prawdziwie idylliczna. Sięgnął w dół, po garść mierzwy. Znów był w domu.

– Wspaniała rzecz znaleźć się tutaj na powrót – powiedział do Oktawiana. – Czujesz to samo? Prawie zapomniałem, jak to jest mieszkać na własnej ziemi, w otoczeniu swoich ludzi. Słyszysz, jak śpiewają? Powinieneś poznać słowa, chłopcze. Byliby zaszczyceni, mogąc ich ciebie nauczyć.

Głosy Dziesiątego, już zlane w zgodny chór, płynęły nad cichymi polami. Juliusz roztarł w dłoni wilgotną mierzwę i pozwolił okruszkom opaść na ziemię.

– Słyszałem tę pieśń od mężczyzn, którzy poszli za Mariuszem, wiele lat temu – westchnął. – A więc jakoś przetrwała do naszych czasów.

Oktawian, przechyliwszy głowę, popatrzył badawczo na swojego wodza.

– Czuję to. Czuję, że to jest dom – powiedział.

Juliusz się uśmiechnął.

– To już dziesięć lat, jak byłem tak blisko naszego miasta, a wciąż potrafię je wyczuć, nawet za horyzontem. Przysięgam, że potrafię. – Podniósł ramię i wskazał na niskie wzgórza nabrzmiałe zbożem. – O, tam, już czeka na nas. Możliwe, że się boi, słuchając pogróżek i przechwałek Pompejusza.

Oczy raptownie mu pociemniały. Ciągnąłby dalej, ale przygalopował do niego Brutus, zostawiając za sobą wijącą się w żółtym zbożu ścieżkę. Juliusz podniósł się i obaj mężczyźni uścisnęli sobie dłonie.

– Zwiadowcy donoszą o jedenastu, może dwunastu kohortach – oznajmił Brutus.

Juliusz skrzywił się. W drodze na południe wszystkie napotykane przez nich strażnice i stanowiska legionów ziały pustką. Jego marsz otrząsał je z żołnierzy jak wiatr drzewa z dojrzałych owoców, a oto nagle pojawia się tuzin kohort. Bez względu na zdolność bojową sześć tysięcy żołnierzy to zbyt wiele, by mieć coś takiego na tyłach.

– Zebrali się w Korfinium – ciągnął Brutus. – Miasto wygląda jak nadepnięte gniazdo os. Albo wiedzą, że jesteśmy blisko, albo gotują się do powrotu do Rzymu.

Juliusz rozejrzał się, by sprawdzić, ilu jego ludzi nadstawia ucha w oczekiwaniu na rozkaz. Myśl o wypuszczeniu ich na rzymskich żołnierzy wydała mu się bluźnierstwem.

Pompejusz dobrze zrobił, odwołując przydrożne straże. Bardziej się przydadzą na murach Rzymu niż w walce przeciw galijskim weteranom. Juliusz zdawał sobie sprawę, że należałoby wydać krwawą bitwę i przypieczętować decyzję podjętą na brzegu Rubikonu. Brutus już przestępował z nogi na nogę zniecierpliwiony, ale Juliusz wciąż jeszcze milczał. Kohorty z Korfinium składały się z niedoświadczonych żołnierzy. To byłaby rzeź.

– Czy to dokładne liczby? – spytał półgłosem.

Brutus wzruszył ramionami.

– O tyle, o ile. Nie pozwoliłem zwiadowcom ryzykować i dać się zobaczyć, ale przedpola są czyste. Żadnej zasadzki. Powiedziałbym, że to jedyni żołnierze między nami a Rzymem. Poradzimy sobie. Bogowie wiedzą, że mamy dość doświadczenia w zdobywaniu miast.

Juliusz podniósł oczy prosto na Domicjusza i Cyrona wraz z Regulusem już wynurzających się z łanów zboża. Tuż za nimi podążał Marek Antoniusz. Atmosfera gęstniała. Najwyraźniej czekano rozkazu. Widać na rzymskiej ziemi miała popłynąć rzymska krew. Ale kiedy będą pierwsze ofiary, przeciwko niemu podniesie się każde lojalne w stosunku do Rzymu ramię. Wojna domowa stanie się próbą siły i liczebności szeregów. To może go wiele kosztować. Straty w ludziach mogą być duże. Ocierając pot z czoła, myślał gorączkowo.

– Jeżeli padną od naszych mieczy, zniszczymy jakąkolwiek nadzieję na pokój w najbliższej przyszłości – powiedział powoli. Domicjusz i Brutus wymienili spojrzenia. – Musimy… być przebiegli, silni, a wszystko przeciw własnemu ludowi. Musimy zdobyć jego lojalność, a tego nie da się dokonać, zabijając żołnierzy, którzy kochają Rzym nie mniej niż ja.

– Juliuszu, oni nie pozwolą nam przejść – syknął Brutus, czerwieniejąc ze złości. – Pozwoliłbyś ty sam, gdyby jakaś armia upominała się o wolną drogę do naszego miasta? Będą walczyć, choćby tylko po to, by spowolnić nasz marsz. Wiesz o tym.

Juliusz zmarszczył czoło. Szybko ponosił go gniew.

– To są nasi ludzie. Nasi, Brutusie. To nie takie proste wystawić ich na śmierć. Nie dla mnie.

– Podjęliśmy decyzję, przekraczając rzekę i ruszając na południe. – Brutus nie zamierzał ustąpić. – Znałeś wtedy jej cenę. A może pójdziesz sam i oddasz się w ręce Pompejusza?

Kilku z tych, którzy stali najbliżej, skrzywiło się na ton jego głosu. Cyron zakołysał potężnymi ramionami, nie kryjąc gniewu. Brutus nie zwracał na nich uwagi, nie spuszczając wzroku ze swego wodza.

– Jeżeli zatrzymasz się teraz, Juliuszu, zginiemy wszyscy. Pompejusz nie zapomni, że zagrażaliśmy miastu. Jeżeli będzie musiał, pójdzie za nami choćby do Brytanii. – Spojrzał Juliuszowi prosto w oczy i głos mu zadrżał. – Nie czyń mi zawodu. Szedłem z tobą od początku i chcę dojść do końca.

Juliusz odwzajemnił błagalne spojrzenie, po czym położył dłoń na ramieniu Brutusa.

– Jestem w domu, Brutusie. Dławię się samą myślą o zabijaniu ludzi mojego miasta, więc czy zazdrościsz mi moich wątpliwości?

– Masz wybór?

Juliusz zaczął chodzić tam i z powrotem po wygniecionych kłosach.

– Jeżeli przejmę władzę… – Zamilkł, najwyraźniej przetrawiając w duchu tę myśl, ale po chwili mówił dalej i szybciej: – A gdybym ogłosił, że dyktatura Pompejusza to bezprawie? Gdybym wkroczył do Rzymu jako ten, który pragnie odnowić republikę? Oto, jak mają mnie postrzegać. Adanie! Gdzie jesteś? – Celtycki skryba przybiegł czym prędzej, a jemu rozbłysły oczy. – Oto masz swoją odpowiedź, Brutusie. Adanie? Chcę wysłać list do każdego rzymskiego dowódcy. Upłynęło dziesięć lat, od kiedy byłem konsulem. Nic nie stoi na przeszkodzie, bym został nim raz jeszcze. Powiedz im… powiedz, że nadchodzi koniec dyktatury Pompejusza i że ja sam nigdy miastu jej nie narzucę.

Adan, ponaglany niecierpliwym spojrzeniem Juliusza, zakręcił się wokół przyborów do pisania.

– Niech wiedzą, że będę respektował sądy i senat. Niech wiedzą, że jedynie Pompejusz jest moim wrogiem. Przywitam z radością każdego, kto zechce do mnie dołączyć, gdy tylko przywrócimy republikę Mariusza i bezpieczeństwo dawnych dni. Rzym się odrodzi, bo to w jego imieniu zwyciężałem i dla niego zdobywałem złoto Galii. Powiedz im to wszystko, Adanie. Nie przeleję rzymskiej krwi, chyba że pod przymusem, i będę szanował tradycję, czego nie robił Pompejusz. To on spalił budynek senatu, pełniąc przy nim straże. Bogowie już okazali mu swoją niechęć.

Stojący kręgiem mężczyźni chyba za nim nie nadążali. Juliusz roześmiał się głośno i potrząsnął głową na widok ich niepewnych min.

– Przyjaciele, oni nie mają wyjścia. Muszą mi uwierzyć, nawet jeśli będą się wahać i zastanawiać, czy okażę się orędownikiem dawnych swobód.

– A okażesz się? Na pewno? – spytał łagodnie Adan.

Juliusz spojrzał na niego ostro.

– Na pewno. Zacznę od Korfinium. Jeżeli mi się poddadzą, oszczędzę ich wszystkich, choćby po to, by wieści o moim czynie poszły w świat.

Jego dobry humor był zaraźliwy i Adan, prowadząc rylec w miękkim wosku, uśmiechnął się wbrew podszeptom wewnętrznego głosu, który przestrzegał go przed zbyt łatwym uleganiem urokowi tego człowieka.

– Oni się nie poddadzą – mruknął Domicjusz. – Pompejusz każe ich zabić jako zdrajców. Widziałeś, jak postąpił kiedyś z Dziesiątym.

Juliusz zmarszczył czoło.

– Może i każe, choć jeśli tak, będzie to na moją korzyść. Za kim poszedłbyś, Domicjuszu? Za zwolennikiem prawa, który puszcza wolno uczciwych Rzymian, czy za tym, który każe pozbawić ich życia? Kto bardziej się nadaje na przywódcę Rzymu?

Domicjusz w odpowiedzi pokiwał głową. Juliusz się uśmiechnął.

– A widzisz? Jeżeli okażę łaskawość, trudno im będzie mnie potępić. To pokrzyżuje im plany. Pompejusz nie będzie wiedział, jak zareagować. – Zwrócił się do Brutusa; twarz mu jaśniała dawną energią. – Najpierw jednak musimy przechwycić straże przydrożne i zrobić to bez rozlewu krwi. Należy ich wpędzić w tak straszną panikę, by nie zdążyli pomyśleć o walce. Kto im przewodzi?

Brutus, oszołomiony nagłą zmianą nastroju wodza, ściągnął brwi. Nad marszem na południe nieodmiennie wisiała ciężka, posępna chmura wątpliwości, ale na chwilę Juliusz przeistoczył się w siebie z czasów podbojów w Galii. To przerażało.

– Zwiadowcy nie widzieli żadnych proporców czy insygniów legionu – odpowiedział przez zaciśnięte zęby. – Ale dowódcę tak czy inaczej mieć muszą.

– Miejmy nadzieję, że to człowiek ambitny – odrzekł Juliusz. – Dobrze by było skusić jego straże do wyjścia za rogatki miasta. Wtedy ruszę na nich z Dziesiątym. W polu szybko ich przechwycimy.

Wszyscy przysłuchujący się rozmowie już byli na nogach i już się zbierali, by ruszyć na pierwszy rozkaz. Ogarnęło ich dobrze znane napięcie towarzyszące zmierzeniu się z nowym niebezpieczeństwem i trudem.

– Podciągnę z Dziesiątym bliżej miasta, Brutusie. Ty przejmiesz dowodzenie pozostałymi. Będziemy tak długo kołować w głowach tym dzieciakom, aż oślepną i staną się bezużyteczni i bezradni. Roześlij swoich zwiadowców i niech będą dobrze widoczni.

– Wolałbym sam być przynętą – powiedział Brutus.

– Nie tym razem. Jazda wyborowa ma być łącznikiem między nami. Gdyby nas zaatakowano, ty masz tu szybko wrócić.

– A co, jak się uprą i nie wyjdą z miasta? – spytał Domicjusz, zerkając na spiętą twarz Brutusa.

Juliusz wzruszył ramionami.

– Wtedy ich otoczymy i przedstawimy nasze warunki. Tak czy owak, zaczynam wyścig o stanowisko konsula i o władzę nad Rzymem. Rozpuść wieści wśród tamtych. To są nasi ludzie i będą traktowani z respektem.

ROZDZIAŁ II

Dostępne w wersji pełnej

ROZDZIAŁ III

Dostępne w wersji pełnej

ROZDZIAŁ IV

Dostępne w wersji pełnej

ROZDZIAŁ V

Dostępne w wersji pełnej

ROZDZIAŁ VI

Dostępne w wersji pełnej

ROZDZIAŁ VII

Dostępne w wersji pełnej

ROZDZIAŁ VIII

Dostępne w wersji pełnej

ROZDZIAŁ IX

Dostępne w wersji pełnej

ROZDZIAŁ X

Dostępne w wersji pełnej

ROZDZIAŁ XI

Dostępne w wersji pełnej

ROZDZIAŁ XII

Dostępne w wersji pełnej

ROZDZIAŁ XIII

Dostępne w wersji pełnej

ROZDZIAŁ XIV

Dostępne w wersji pełnej

ROZDZIAŁ XV

Dostępne w wersji pełnej

ROZDZIAŁ XVI

Dostępne w wersji pełnej

ROZDZIAŁ XVII

Dostępne w wersji pełnej

ROZDZIAŁ XVIII

Dostępne w wersji pełnej

ROZDZIAŁ XIX

Dostępne w wersji pełnej

ROZDZIAŁ XX

Dostępne w wersji pełnej

ROZDZIAŁ XXI

Dostępne w wersji pełnej

ROZDZIAŁ XXII

Dostępne w wersji pełnej

ROZDZIAŁ XXIII

Dostępne w wersji pełnej

ROZDZIAŁ XXIV

Dostępne w wersji pełnej

ROZDZIAŁ XXV

Dostępne w wersji pełnej

ROZDZIAŁ XXVI

Dostępne w wersji pełnej

ROZDZIAŁ XXVII

Dostępne w wersji pełnej

ROZDZIAŁ XXVIII

Dostępne w wersji pełnej

ROZDZIAŁ XXIX

Dostępne w wersji pełnej

ROZDZIAŁ XXX

Dostępne w wersji pełnej

ROZDZIAŁ XXXI

Dostępne w wersji pełnej

ROZDZIAŁ XXXII

Dostępne w wersji pełnej

ROZDZIAŁ XXXIII

Dostępne w wersji pełnej

ROZDZIAŁ XXXIV

Dostępne w wersji pełnej

ROZDZIAŁ XXXV

Dostępne w wersji pełnej

NOTA HISTORYCZNA

Dostępne w wersji pełnej

Spis treści

Karta tytułowa

Część I

Rozdział I

Rozdział II

Rozdział III

Rozdział IV

Rozdział V

Rozdział VI

Rozdział VII

Rozdział VIII

Rozdział IX

Rozdział X

Rozdział XI

Rozdział XII

Rozdział XIII

Rozdział XIV

Rozdział XV

Rozdział XVI

Rozdział XVII

Rozdział XVIII

Rozdział XIX

Rozdział XX

Rozdział XXI

Rozdział XXII

Rozdział XXIII

Część II

Rozdział XXIV

Rozdział XXV

Rozdział XXVI

Rozdział XXVII

Rozdział XXVIII

Rozdział XXIX

Rozdział XXX

Rozdział XXXI

Część III

Rozdział XXXII

Rozdział XXXIII

Rozdział XXXIV

Rozdział XXXV

Nota historyczna

Karta redakcyjna

Tytuł oryginału: Emperor vol. 4. The Gods of War

Copyright © Conn Iggulden 2006

All rights reserved

Conn Iggulden asserts the moral right to be identified as the author of this work

Copyright © for the Polish e-book edition by REBIS Publishing House Ltd., Poznań 2013

Informacja o zabezpieczeniach
W celu ochrony autorskich praw majątkowych przed prawnie niedozwolonym utrwalaniem, zwielokrotnianiem i rozpowszechnianiem każdy egzemplarz książki został cyfrowo zabezpieczony.
Usuwanie lub zmiana zabezpieczeń stanowi naruszenie prawa.

Redaktor: Małgorzata Chwałek

Opracowanie graficzne serii i projekt okładki: Zbigniew Mielnik

Fotografia na okładce

© Stephen Mulcahey / Arcangel Images

Wydanie I e-book
(opracowane na podstawie wydania książkowego:
Imperator. Bogowie wojny, wyd. II, Poznań 2015)

ISBN 978-83-7818-340-2

Dom Wydawniczy REBIS Sp. z o.o.

ul. Żmigrodzka 41/49, 60-171 Poznań

tel. 61-867-47-08, 61-867-81-40; fax 61-867-37-74

e-mail: rebis@rebis.com.pl

www.rebis.com.pl

Plik opracował i przygotował Woblink

woblink.com