Ojcu, który z błyskiem w oku recytował vitai lampada*.
Także matce, dzięki której zrozumiałem, że historia to
kolekcja wspaniałych opowieści i dat.

* „Pochodnie życia”; cytat z poematu Lukrecjusza O naturze wszechrzeczy

PODZIĘKOWANIA

Dostępne w wersji pełnej.

ROZDZIAŁ I

Na wzgórzu nad nimi majaczyła warownia Mitylene. Punkciki świateł poruszały się na murach i był to nieomylny znak czuwania nocnych straży. Dębowa, kuta żelazem brama była zamknięta, a jedyna droga prowadząca w górę stromego stoku – dobrze strzeżona.

Gaditykus zostawił na okręcie nie więcej niż dwudziestu ludzi. Gdy tylko reszta centurii znalazła się na brzegu, rozkazał podnieść trap i Accipiter z cichym pluskiem wioseł oddalił się od spowitej mrokiem wyspy.

Przy tak mizernej załodze lepiej było nie wystawiać go na niczyją pokusę, toteż wszystkie światła wygaszono już dawno i rzymski okręt zlał się teraz z przybrzeżnymi wodami w jednakową plamę ciemności.

Juliusz stał ze swoją jednostką, czekając na rozkazy. Chmurna mina pozwalała mu ukryć podekscytowanie zbliżającą się wreszcie akcją, po co najmniej półrocznej nudzie bezowocnego polowania na piratów. Warownia, o ile w środku nocy dało się właściwie ocenić jej wygląd, sprawiała wrażenie solidnej i groźnej, i wiedział, że zdobycie murów raczej nie będzie bezkrwawe. Jeszcze raz sprawdził ekwipunek bojowy i każdy szczebel drabin oblężniczych i raz jeszcze przeszedł pośród dziesiątki żołnierzy, by się upewnić, czy któryś nie zapomniał o owinięciu butów kawałkiem płótna. Wszystko było na swoim miejscu, lecz jego ludzie nie szemrali na nadmiar gorliwości dowódcy. Wiedział, że nie przyniosą mu wstydu. Czterech było doświadczonymi żołnierzami, w tym Pelitas, który miał za sobą dziesięć lat pływania po morzu. Juliusz uczynił go swoim zastępcą, kiedy tylko się zorientował, że mężczyzna ma posłuch u większości załogi. Wcześniej omijały go wyróżnienia i trzeba było bystrego oka, by pod niedbałością o wygląd i zadziwiająco brzydką twarzą dostrzec zalety serca i umysłu. Pelitas szybko stał się oddanym sprzymierzeńcem nowego młodego dowódcy warty.

Kolejnych sześciu pozbierano w rzymskich portach rozsianych wokół Grecji, kiedy Accipiter powoli uzupełniał swoją załogę. Niewątpliwie kilku miało mroczne życiorysy, lecz przy zatrudnianiu żołnierzy na okrętach wojennych nie zwracano uwagi na takie rzeczy. Mężczyźni obciążeni długami czy skłóceni z dowódcami wiedzieli, że ich ostatnią szansą na żołd jest służba na morzu. Juliusz nie narzekał. Każdy z jego dziesiątki widział niejedną bitwę i ich opowieści brzmiały jak zapis historii Rzymu z ostatnich dwudziestu lat. Każdy był jednakowo bezwzględny i twardy i Juliusz cieszył się, wiedząc, że żadnemu nie przyjdzie na myśl wzdragać się czy wykręcać od nieprzyjemnej roboty – takiej jak oczyszczenie warowni Mitylene z rebeliantów w jedną z letnich nocy.

Gaditykus przeszedł pośród szeregów i zamienił po kilka słów z każdym dowódcą. Swetoniusz przytaknął i oddał honory. Swetoniusz zawsze przytakiwał i Juliusz, obserwując dawnego sąsiada, na nowo poczuł niechęć, choć w młodym dowódcy warty nie było niczego, co by ją uzasadniało. Od miesięcy pracowali obok siebie z lodowatą grzecznością i lody między nimi wydawały się nie do przełamania. Swetoniusz wciąż widział w nim tamtego chłopca, którego on i jego przyjaciele związali i pobili wieki temu. Potem, aż do spotkania na Accipiterze, nie miał żadnych wieści o dawnym sąsiedzie i uśmiechnął się szyderczo, kiedy Juliusz opowiadał ludziom, jak wmaszerował do Rzymu z Mariuszem, na czele triumfalnego pochodu. Wieści o wydarzeniach w stolicy dochodziły na pogranicza imperium z dużym opóźnieniem i legioniści albo nie dawali im wiary, albo je zbywali obojętnym wzruszeniem ramion. Juliusz czuł, że niektórzy z przyjaciół Swetoniusza mu nie wierzą. To było irytujące, lecz nie tolerowano żadnych walk wśród załogi i zwykle takie próby kończyły się zdegradowaniem. Juliusz milczał, nawet kiedy Swetoniusz uraczył tych, którzy chcieli go słuchać, zabawną, jak zapowiadał, opowieścią o schwytaniu, pobiciu i powieszeniu w lesie na gałęzi drugiego tesserariusa*, i kiedy sprowadził tamto wydarzenie do typowej, trochę okrutnej zabawy między chłopcami. Swetoniusz zdawał sobie sprawę z jego obecności, lecz kiedy w końcu skrzyżowali spojrzenia, udał zaskoczenie, mrugnął na swojego zastępcę i obaj wrócili do swoich obowiązków.

Gaditykus podszedł do ostatniej ze swoich dziesiątek.

– Jeżeli nie wiedzą, że tu jesteśmy – powiedział – puścimy to wraże gniazdo z dymem, nim nastanie świt. Jeżeli ich ktoś ostrzegł, będziemy walczyć o każdy kamień w murze. Upewnijcie się, że zbroje i miecze nie wydadzą żadnego dźwięku. Nie chcę ich postawić na nogi, dopóki zajmujemy nieosłonięte pozycje.

– Tak, panie – odrzekł Juliusz.

– Twoi ludzie zaatakują od południa, po łagodniejszym zboczu. Ustaw szybko drabiny i niech każdą przytrzymuje jeden człowiek, by mi żaden nie spadł. Ludzi Swetoniusza posyłam na bramy. Zabiją strażników. Jest ich czterech, więc może być głośno. Jeśli usłyszysz krzyki, nim podejdziesz do murów, ruszaj ze swoimi biegiem. Nie możemy dać im czasu na zorganizowanie obrony. Zrozumiano? To dobrze. Jakieś pytania?

– Czy wiadomo, ilu ich tam jest, panie? – spytał Juliusz.

– Weźmiemy warownię, choćby w niej było nie pięćdziesięciu, a pięciuset! – odwarknął Gaditykus. – Nie płacą podatków od dwóch lat. Prefekt miasta zamordowany. Mamy czekać na posiłki?

Juliusz poczerwieniał.

– Nie, panie.

– Nasze okręty – Gaditykus zaśmiał się gorzko – rozciągają się u wybrzeży zbyt cienką linią. Przyzwyczaisz się z czasem, że zawsze ich brakuje, tak samo jak ludzi, ale najpierw spróbuj przeżyć tę noc. A teraz ruszać na pozycje i dobrze się maskować. Zrozumiano?

– Tak, panie. – Juliusz oddał honory. Bycie dowódcą, nawet najniższego stopnia, okazywało się co najmniej trudne. Spodziewano się po nim, że będzie znał swoje zajęcie, tak jakby umiejętności przychodziły razem z funkcją. Nigdy dotąd nie atakował żadnej warowni, ani za dnia, ani w nocy, a teraz miał podejmować natychmiastowe decyzje, od których mogło zależeć życie albo śmierć jego ludzi. Zwrócił się ku nim i poczuł w sobie nagłą siłę. Nie mógł ich zawieść. – Słyszeliście centuriona. Rozdzielenie formacji, zdobywanie pozycji za pozycją, absolutna cisza. Ruszamy.

Prawa pięść każdego zadudniła o skórzany napierśnik. Juliusz się skrzywił.

– Żadnego hałasu. Dopóki nie staniemy w warowni, nie potwierdzać żadnego mojego rozkazu. Nie chcę ciągłego wyśpiewywania „tak, panie”, jeżeli mamy poruszać się w ciszy, prawda?

Jeden czy dwóch uśmiechnęło się szeroko, mimo to napięcie w szeregach było wprost namacalne. Ruszyli całą dziesiątką, a za nimi poszły dwie inne. Gaditykus miał dowodzić resztą i po zdobyciu bramy przez Swetoniusza poprowadzić frontalny atak.

Juliusz z przyjemnością zauważył, że żmudne, niekończące się ćwiczenia na pokładzie okrętu zrobiły swoje; ludzie z jego jednostki i z dwóch innych sprawnie podzielili się na pary i bez trudu zarzucili na ramiona ciężkie długie drabiny. Tacy jak oni, pomyślał, wbiegną po szerokich szczeblach, sięgną szczytu czarnych murów i wejdą do warowni dosłownie w kilka sekund. Zanosiło się na wściekły atak. Nikt nie wiedział, z iloma buntownikami przyjdzie się zmierzyć, i legioniści, dla własnego bezpieczeństwa, zabiją tylu, ilu się da, już w kilku pierwszych chwilach.

Przekręcił dłoń na płask, sygnalizując swoim ludziom, by kucnęli, kiedy nad nimi zatrzymała się jedna z pochodni straży. Doświadczone ucho człowieka na murach mogło wyłapać każdy dźwięk, mimo głośnego cykania świerszczy. Po krótkiej przerwie światło znów ruszyło i Juliusz i inni dowódcy porozumieli się wzrokiem i pokiwali głowami na znak, że pora przypuścić atak.

Juliuszowi serce zabiło mocniej. Wyprostował się. Jego ludzie powstali razem z nim. Jeden chrząknął cicho, ponownie zarzucając na ramię nieporęczną drabinę, i wszyscy rzucili się biegiem w górę piarżystego stoku. Prowadził Pelitas, lecz trudno było zachować porządek na nierównym gruncie, którego nie rozjaśniało nawet światło księżyca. Gaditykus wybrał właściwą noc.

Każdą drabinę przekazano sprawnie w ręce ludzi na przedzie i ustawiono przy murze prawie pionowo, i kiedy jeden trzymał ją mocno u dołu, drugi znikał w górze. W warowni wciąż panowała cisza.

Juliusz został na dole sam. Przesunął drabinę z wyślizganych kamieni na bardziej stabilny grunt, zaczepił o jakiś występ w murze górnym szczeblem i nie mniej sprawnie niż inni znalazł się na murach. Wystawiony na cel łucznikom nie rozważał tej sytuacji, tylko przewinął się na drugą stronę murów i opadł w ciemność poniżej, gdzie już czekali jego ludzie.

Przed nimi rozciągał się szeroki na jakieś dwadzieścia stóp pas trawy porastającej suchą skałę. Miejsce było odkryte i należało stąd zniknąć jak najszybciej. Juliusz zobaczył, że inne jednostki nie przystanęły i przeszły pod drugi, wewnętrzny mur. Zmarszczył czoło. Ten był równie wysoki jak pierwszy i miejsce, w którym się znaleźli, wyglądało na prawdziwą pułapkę, zaplanowaną przed wiekami przez budowniczych warowni. Zaklął pod nosem. Jego ludzie oczekiwali szybkiej decyzji.

Wtedy w warowni zaczął dzwonić dzwon, głośno i ponuro.

– I co teraz, panie? – spytał beznamiętnie Pelitas.

– Teraz? – odpowiedział, wziąwszy głęboki oddech. – Teraz zginiemy. Zostając tu, ma się rozumieć. Niedługo posypią się pochodnie, oświetlą nas i wystawią na cel łucznikom. Peli, skaczesz po linach jak małpa, więc zrzucaj zbroję. Zobaczymy, czy potrafisz wspiąć się ze sznurem na wewnętrzny mur. Kamienie są stare i pewnie znajdziesz parę szczelin dla rąk i stóp.

Gdy Pelitas zaczął odpinać napierśnik, Juliusz zwrócił się do pozostałych:

– Liczę na Pelitasa, ale na wszelki wypadek trzeba odzyskać drabinę. Mur ma co prawda z piętnaście stóp wysokości, lecz jakoś podsadzimy najlżejszą parę i ci sięgną po nią, i wciągną ją na górę.

Zignorował narastające odgłosy paniki i walki wewnątrz warowni. Było oczywiste, że buntownicy są zajęci odpieraniem ataku Gaditykusa, mimo to czas naglił.

Tymczasem trzech jego osiłków splotło ramiona i zaparło się plecami o ciemne kamienie zewnętrznego muru. Dwaj lżejsi wspięli się po nich, zrobili ostrożny w tył zwrot i także przywarli plecami do szorstkiej ściany. Trzej na spodzie chrząknęli, kiedy wpiły się im w ramiona metalowe płytki zbroi, lecz to właśnie one chroniły obojczyki przed złamaniem. Mężczyźni znosili niewygodę w milczeniu, jednak Juliusz wiedział, że nie wytrzymają długo.

Spojrzał na dwóch ostatnich, najlżejszych. Obaj już zdążyli zrzucić ciężkie zbroje i poza opaskami na biodrach świecili golizną. Na dany przez Juliusza znak, szczerząc zęby z podekscytowania, rzucili się w górę, jakby to było olinowanie Accipitera, a nie wieża z piątki ludzi. Juliusz dobył miecza, czekając na ich powrót, i wpatrzył się w ciemność.

Dwadzieścia stóp dalej, na wewnętrznym murze, Pelitas przycisnął twarz do zimnego kamienia i odmówił krótką, rozpaczliwą modlitwę. Zapierając się stopami, drżącymi z wysiłku palcami wymacując szczelinę po szczelinie, bezszelestnie dźwigał się w górę. Bał się, że samym świszczącym oddechem sprowadzi sobie na kark któregoś z sumienniejszych strażników. Owinięta wokół piersi i ramion lina krępowała ruchy, a miecz u boku ciążył, lecz nie potrafiłby wyobrazić sobie niczego gorszego niż sięgnięcie wierzchołka bez broni. Jednakże odpaść z pionowej ściany i połamać sobie kości było podobnie nieprzyjemną perspektywą.

Już dostrzegał w górze, nad głową, ciemną krawędź kamienia podświetloną blaskiem pochodni, kiedy warownia rzuciła się do bram odeprzeć atak dziesiątki Swetoniusza i czterdziestki Gaditykusa. Usta wykrzywił mu szyderczy uśmiech. Zawodowi żołnierze już by wysłali zwiadowców na wszystkie odcinki, aby sprawdzić, czy nie szykuje się inny atak lub jakaś zasadzka. Dobrze być dumnym z tego, co się robi, pomyślał.

Po raz ostatni sięgnął dłonią w górę, wymacał nadkruszony kamień, dający pewny uchwyt, i wstrzymując oddech i nasłuchując, czy ktoś nie czai się w pobliżu i tylko czeka, by wypruć z niego wnętrzności, zawisł na moment w bezruchu. W najbliższym otoczeniu nic się nie działo. Kiwnął głową i zacisnął szczęki, jakby chciał się wgryźć w strach, który zawsze go dopadał w podobnych momentach, potem podciągnął się, zamachnął nogami i wskoczył na mur. Szybko kucnął i ostrożnie, by nie szczęknąć metalem o kamień, wyciągnął miecz z pochwy.

Niewidzialny pośród gęstych cieni, przysunął się do skraju wąskiej platformy, z której do budynków poniżej prowadziły kamienne schody. Resztki posiłku na ziemi były widomym znakiem, że w tym miejscu przebywał strażnik, ale najwyraźniej poszedł odpierać frontalny atak napastników, zamiast stać tam, gdzie mu kazano. Pelitas w myślach cmoknął z dezaprobatą.

Poruszając się pomału, odwinął z piersi i ramion zwój grubego sznura i przywiązał jeden koniec do osadzonego w kamieniu zardzewiałego, żelaznego pierścienia. Szarpnął mocno i pozwolił, by sznur opadł w ciemność.

Juliusz zobaczył, że druga z dziesiątek, również schwytana w pułapkę murów, poszła za jego pomysłem i również stara się odzyskać swój sprzęt oblężniczy. Następnym razem do drabin należałoby przywiązać liny i ostatni wchodzący powinni je wciągać za sobą, lecz wiadomo, że najłatwiej być mądrym po szkodzie. Gaditykus z kolei powinien poświęcić więcej czasu na zapoznanie się z rozkładem warowni, choć nawet bez tego powinno się zauważyć, że Mitylene leży na stromym wzgórzu. Juliusz skarcił się w duchu za nielojalność, lecz coś mu mówiło, że gdyby to on zarządził atak na warownię, nie wysłałby swoich ludzi, dopóki by nie wiedział o niej wszystkiego.

Twarze osiłków na spodzie żywej wieży ociekały potem i wykrzywiały się z bólu. Tymczasem na górze drewno zaszurało o kamień i kiedy drabina oblężnicza zjechała na dół, Juliusz szybko przycisnął ją do ściany i spuściła się po niej czwórka, a trzech osiłków odetchnęło z ulgą i rozprostowało ramiona. Juliusz poklepał całą siódemkę po ramionach i wyszeptał, co dalej. Razem podeszli do wewnętrznego muru.

Jakiś głos w środku warowni rozdarł ciemności. Juliusz nie zrozumiał słów, lecz wyczuł przerażenie człowieka i serce podeszło mu do gardła. Po chwilowym zaskoczeniu przywarł płasko do ściany, zadarł głowę i zobaczył, że Pelitas nie zawiódł ani nie spadł.

– Ustawić pewnie drabinę. Trzej pną się po sznurze. Reszta za mną.

Ledwo padł rozkaz, powietrzem nad ich głowami targnęły strzały wymierzone w inną dziesiątkę, która niosła swoją drabinę. Wszyscy padli na ziemię. Juliusz popatrzył w stronę, skąd podniosły się radosne okrzyki, i doliczył się co najmniej pięciu łuczników. Ułatwili sobie pracę, rzucając na środek płonące pochodnie, ale światło nie sięgnęło cieni pod murami i łucznicy nie wiedzieli, że tuż pod nimi stoją inni Rzymianie.

Juliusz, z dłonią zaciśniętą na gladiusie, wspinał się po szerokich szczeblach drabiny. Pamięć podsunęła mu przed oczy bunt, przez który zginął jego ojciec całe lata temu, i teraz miał wrażenie, że jest na murach pierwszy raz. Odsunął te myśli, ledwo doszedł do wierzchołka, i natychmiast zanurkował w dół, by uchylić głowę przed ciosem topora. Tracąc równowagę, przez przerażająco długą chwilę czepiał się muru, aż w końcu poczuł grunt pod nogami.

Nie było czasu na ocenę sytuacji. Uchylił się przed następnym ciosem i silnym kopnięciem wytrącił broń z rąk napastnika. żelazny topór stuknął o kamienie, a rzymski miecz wszedł gładko w ciężko dyszącą pierś wroga, lecz napór napastników nie ustawał i coś uderzyło w jego hełm z taką siłą, że metalowa osłona policzków pękła na dwoje. Oczy mu się zamgliły i do osłony przed kolejnym ciosem miecz podniósł ze zwykłego nawyku. Krew, spływając z głowy, drążyła sobie ścieżki po szyi i piersiach, i czuł ją nawet na brzuchu, lecz zignorował to. Kilku z jego jednostki przebiło się do wąskiego przejścia i dopiero teraz walka rozgorzała na dobre.

Trzech stanęło klinem wokół wierzchołka drabiny, lecz ich lekkie zbroje szybko się pogięły pod ciężkimi ciosami. Juliusz dostrzegł kątem oka, jak jakiś gladius wbija się od spodu w czyjąś szczękę i nadziewa, jak na pal, jednego z rebeliantów.

Obrońcy warowni nie byli jednakowo wyposażeni do walki. Jedni mieli stare zbroje i dziwne miecze, drudzy topory i oszczepy. Wyglądali na Greków i krzyczeli jeden do drugiego w tym niepojętym języku. Zrobiło się zamieszanie i Juliusz tylko zaklął, kiedy jeden z jego ludzi upadł z krzykiem, w jasnym świetle pochodni bryzgając ciemną krwią. Zastukały buty i warownia odpowiedziała echem. Wydawało się, że broni jej cała armia i że wszyscy biegną w to jedno miejsce. Przez mur przedostali się jego dwaj inni żołnierze i włączyli do walki, zachodząc wroga od tyłu.

Juliusz wbił czubek miecza w gardło jakiegoś mężczyzny ciosem, którego nauczył go Reniusz. Uderzenie było silne i gwałtowne; jego przeciwnik zamachał ramionami i umarł. Ci ludzie, kimkolwiek byli, przeważali jedynie liczebnie. Rzymska sztuka wojenna i bojowa zaprawa żołnierzy skupionych wokół drabiny były nie do pokonania.

Ale po żołnierzach widać było zmęczenie. Juliusz usłyszał krzyk zawodu i strachu jednego ze swoich ludzi, kiedy jego miecz zaciął się między płytkami jakiejś ozdobnej zbroi, przekazywanej z pokolenia na pokolenie, pewnie nie krócej niż od czasów Aleksandra. Rzymianin szarpnął wściekle za rękojeść, a jego gwałtowność omal nie zbiła przeciwnika z nóg. Gniewny okrzyk nieoczekiwanie przeszedł w skowyt bólu i Juliusz zobaczył, jak tamten wbija krótki sztylet w obnażoną pachwinę żołnierza. W końcu Rzymianin upadł, a miecz wciąż tkwił w drugiej zbroi.

– Do mnie! – zawołał Juliusz do swoich ludzi, wiedząc, że razem łatwiej wywalczą sobie przejście do wnętrza warowni.

Już był przy kamiennych stopniach, lecz drogę na dół zagrodzili mu następni wojownicy. To jedynie dodało mu ducha do walki. Miecz był dobrze wyważony. Zbroja czyniła odpornym na ciosy i w bitewnym uniesieniu nawet nie czuł jej ciężaru.

Nagły cios w głowę pozbawił go już i tak uszkodzonego hełmu. Na spoconej skórze Juliusz poczuł chłód nocnego powietrza. Czysta przyjemność, zaśmiał się sam do siebie i ruszył do przodu, roztrącając kolejne, zastępujące mu drogę tarcze przeciwników.

– Accipiter! – zawołał pełną piersią. Jastrząb. To zadziałało. Jego zawołanie poniosło się echem pod zagiętymi mieczami, które wyglądały bardziej na sprzęt gospodarczy niż na broń wojenną. Ciosem na odlew otworzył uda pierwszego z brzegu mężczyzny i wrzeszczącego rzucił na kamienie.

Skupili się wokół niego inni legioniści. Wśród nich było ośmiu z jego dziesiątki i sześciu innych, tych, którzy wyszli cało spod strzał łuczników. Stali razem i rebelianci, widząc wokół siebie spiętrzone martwe ciała, zachwiali się w swoim pędzie do walki.

– Żołnierze Rzymu to my – mruknął jeden z ludzi Juliusza. Najlepsi na świecie. No dalej, nie ociągajmy się.

Juliusz błysnął radośnie zębami i ponownie rzucił w powietrze nazwę okrętu. Miał nadzieję, że Pelitas ich słyszy. Jakoś nie wątpił, że ten koszmarny brzydal wciąż żyje.

Pelitas, znalazłszy jakiś płaszcz wiszący na haku, ukrył pod nim tunikę i obnażony miecz. Bez zbroi na wierzchu czuł się podatny na każdy cios, lecz żaden z mężczyzn, którzy mijali go w pędzie, nie obdarzył go choćby jednym spojrzeniem. Ryki legionistów i ich wezwania bojowe dochodziły już z bardzo bliska, zdecydował więc, że pora włączyć się do walki.

Chwycił z wnęki w murze pochodnię i wmieszał się między pędzących wrogów. Bogowie, iluż ich było! Warownia wewnątrz murów przedstawiała labirynt zniszczonych ścian i pustych pomieszczeń, miejsce, które odzierano ze wszystkiego, co możliwe, całymi godzinami, i gdzie na każdym kroku można się było spodziewać zasadzki czy zdradzieckiej strzały. W ciemnościach okrążył jakiś róg, ignorowany i przez pierwsze cenne chwile całkowicie anonimowy. Poruszał się szybko, starając się nie zgubić pośród licznych zakrętów i zaułków raz obranego kierunku, aż wreszcie znalazł się na północnych murach, w pobliżu gniazda łuczników, którzy ostrożnie i z powagą na twarzy wypuszczali strzały. Przypuszczalnie reszta sił Gaditykusa wciąż była na zewnątrz, choć z dziedzińca przy głównej bramie niosły się krótkie rzymskie rozkazy. Kilku dostało się do środka, ale daleko było do końca bitwy.

Wygląda na to, że w warowni zaszyła się połowa miasta, pomyślał Pelitas ze złością, zbliżając się do łuczników. Jeden spojrzał na niego ostro, lecz tylko kiwnął głową i dalej mierzył niespiesznie w tłum mężczyzn na dole.

Pelitas przypuścił atak, dwoma szybkimi kopnięciami wysyłając dwóch mężczyzn na dół, głowami do przodu. Obaj rozpłaszczyli się z hukiem na kamieniach, a trzej inni odwrócili przerażeni, akurat w momencie, kiedy zrzucił płaszcz i uniósł krótki gladius.

– Dobry wieczór, chłopcy – powiedział pogodnie, zrobił krok do przodu, wbił miecz prosto w pierś najbliższego i pchnął ciało kolanem.

Mężczyzna upadł obok swoich towarzyszy w chwili, gdy bok Pelitasa przeszyła strzała. Rzymianin jęknął, prawie bezwiednie jedną ręką schwycił za sterczące na brzuchu pióra, a drugą, rozwścieczony, przejechał gladiusem po gardle kolejnego łucznika.

To ostatni i najdalszy posłał celną strzałę. Gorączkowo naciągał cięciwę po raz drugi, ale strach odebrał mu zręczność i Pelitas był przy nim w dwóch susach, z mieczem gotowym do pchnięcia. Mężczyzna w panice odchylił się do tyłu, stracił równowagę i bez niczyjej pomocy, z głośnym krzykiem spadł z muru. Pelitas przyklęknął. Oddychał chrapliwie. W pobliżu nie było nikogo, odłożył więc miecz, sięgnął ręką za plecy i schwycił za grot. Nie było żołnierza, który by nie wiedział, że z upływu krwi, jeśli już do niego dojdzie, trzeba umrzeć, i Pelitas poczuł, jak oczy mu wilgotnieją.

Dłoń, ściskająca za plecami drewniany grot, zrobiła się śliska, a cały bok zdążył nasiąknąć krwią i kiedy Pelitas usiłował wstać, zakręciło mu się w głowie. Pochrząkując z cicha, wsunął grot głębiej w ciało, by o nic nie zaczepił i nie wywołał nowego spazmu bólu.

– Masz znaleźć innych – mruknął, biorąc głęboki oddech. Dłonie zaczęły mu się trząść z przerażenia, więc jedną zacisnął na rękojeści miecza, drugą, zaciśniętą w pięść, zawinął w fałdy płaszcza i ruszył przed siebie.

Człowieka, który wpadł na niego, Gaditykus wyrżnął pięścią w zęby i doprawił krótkim pchnięciem w żebra. Warownia była pełna rebeliantów. Było ich tu więcej, niż ta mała wyspa zdołałaby utrzymać, co do tego miał pewność. Bunt najwidoczniej przyciągnął podżegaczy ze stałego lądu, lecz było za późno, by się tym martwić. Przypomniał sobie pytanie młodego dowódcy o ich liczbę i to, jak pogardliwie je potraktował. Możliwe, że powinien zadbać o posiłki. Niełatwo przepowiedzieć, co przyniesie świt.

Zaczęło się dobrze. Straże wzięte prawie w okamgnieniu, kilka dziesiątek mężczyzn na drabinach i brama stojąca otworem, zanim ktokolwiek w środku zdążył pojąć, co się stało. Potem ciemne budynki rzygnęły żołnierzami, w biegu naciągającymi na siebie zbroje. Słabo oświetlone wąskie przejścia i schody łucznikom pomieszały szyki i rany zadane przez nich okazały się jedynie powierzchowne, chociaż stracił jednego człowieka, od strzały, która przebiła usta i wyszła czaszką.

Za plecami, w ciemnościach, przywarli do murów jego ludzie i dyszeli tak samo ciężko jak on. Tu i tam zapłonęło kilka pochodni, jednak po paru ślepo wypuszczonych strzałach wróg wycofał się do bocznych budynków. Każdego, kto by się pojawił na ich drodze, jego ludzie posiekaliby na kawałki, lecz z drugiej strony wrogowi mogło nie zależeć na wdawaniu się w walkę z legionistami, mógł w ogóle nie opuścić schronienia. To była chwilowa cisza i Gaditykus cieszył się, że zdoła złapać oddech. Nieważne, pomyślał, ile się ćwiczy na okręcie. żeby walczyć na lądzie i nie mieć zadyszki, trzeba być legionistą z lądu. Albo też, zakpił sam z siebie, nie być starym.

– Zapadli się pod ziemię – mruknął.

Odtąd miało być gorzej. Teraz mieli zabijać, chodząc od budynku do budynku, i za jednego czy dwóch wrogów tracić jednego ze swoich ludzi. Łatwo było tamtym czekać w środku i dźgnąć nożem pierwszego, który się pojawi.

Gaditykus już odwracał się do żołnierzy, by wydać rozkazy, kiedy spojrzał na dół i słowa zamarły mu na ustach. Po kamieniach, na których stali, płynął wartki strumień błyszczącej smoły i znikał między głównymi zabudowaniami. Nie było czasu na snucie planów.

– Biegiem! – wrzasnął. – Uciekajcie wyżej! Bogowie, biegiem! Kilku młodszych mężczyzn wyraźnie nic nie rozumiało, choć doświadczeni nie czekali na wyjaśnienia. Gaditykus biegł na końcu, starając się nie myśleć o łucznikach i nie słyszeć trzasków i syczenia pierwszych płomieni ognia na lepkim płynie. Powietrze przeszyły strzały i jedna ugrzęzła w krzyżu któregoś z legionistów. żołnierz zachwiał się raz i drugi i upadł. Gaditykus przystanął, by mu pomóc, lecz na widok rwącego za ich plecami potoku ognia uznał, że za chwilę zginą obaj, wyciągnął sztylet i podciął leżącemu gardło. To była lekka śmierć. Czując na plecach gorący powiew, poderwał się znad ciała i pobiegł na oślep za swoimi ludźmi.

Tymczasem rozpędzona grupa żołnierzy zakręciła za jakiś róg i wpadła prosto na trzech przykucniętych łuczników. Wszyscy trzej się przerazili i tylko jeden wypuścił strzałę nad ich głowami. Ludzie Gaditykusa zabili łuczników i przebiegli po nich, prawie nie zwalniając biegu.

Ogarnięta płomieniami warownia nagle zrobiła się widoczna. Gaditykus i inni zaryczeli z gniewu i z ulgi, że przeżyli.

Ścieżka kończyła się na dziedzińcu i tym razem oczekujący łucznicy podnieśli łuki jak jeden, kładąc trupem pierwszych czterech legionistów, a drugi szereg rzucając na ziemię, za osłonę martwych towarzyszy. Dziedziniec wypełnił się po brzegi rebeliantami i ci, odpowiadając wyciem na ryk, ruszyli na Rzymian.

Juliusz zamarł na widok płomieni buchających w górę, wzdłuż rzędu przysadzistych zabudowań, które miał po swojej lewej ręce. Dająca osłonę ciemność zamigotała złotem i cieniami i skrywający się we wnęce murów, kilka kroków dalej, trzej mężczyźni nagle zrobili się widoczni. Błyskawicznie stracili życie, a wtedy za nimi ukazało się otwarte przejście, prowadzące do wnętrza warowni. Należało podjąć szybką decyzję. Juliusz wpadł w nie i wbił miecz w jelita mężczyzny czającego się wewnątrz, uprzedzając jego cios. Ci, co szli za nim, nie zawahali się. Nie znając warowni, straciliby bezowocne minuty na szukanie drogi do reszty legionu. Najważniejsze było trwanie w marszu i zabijanie każdego, kto przetnie im drogę.

Ogień zgasł tak nagle, jak zapłonął, i wszędzie zrobiło się przerażająco ciemno. Schody prowadziły w dół do szeregu pustych pomieszczeń, a na końcu były następne, z samotną oliwną lampą na ścianie. Juliusz schwycił ją w biegu i zaklął, sparzony gorącym bryzgiem oliwy. Gdy znalazł się na ostatnim stopniu, o kamienie wokół niego uderzyło kilka strzał i w środek jego ludzi, których buty stukotały tuż za nim, posypały się ostre odłamki.

W długim, niskim pomieszczeniu znajdowało się trzech mężczyzn. Dwaj wybałuszyli z przerażeniem oczy na brudnych, zakrwawionych żołnierzy. Trzeci był przywiązany do ławy. Więzień, a sądząc po szacie – Rzymianin, pomyślał Juliusz. Ciało i twarz mężczyzny były posiniaczone i spuchnięte, lecz oczy ożyły nagłą nadzieją.

Juliusz dał susa przez pokój, odskakując przed następną strzałą, niezdarnie i w pośpiechu wycelowaną. Z pogardą w oczach dopadł obu mężczyzn i ciął jednego łucznika przez gardło. Drugi usiłował go przeszyć sztyletem, lecz rzymski napierśnik łatwo wytrzymał cios i drugie cięcie zwaliło mężczyznę na ziemię.

Juliusz, nagle zmęczony, wsparł się na mieczu. Z trudem łapiąc powietrze, zauważył, jak ciche było miejsce, w którym się znaleźli, i jak głęboko ukryte pod warownią.

– Świetna robota – odezwał się unieruchomiony mężczyzna.

Juliusz spojrzał na niego. Z bliska było widać, że człowieka poddano ciężkim torturom. Miał spuchniętą i wykrzywioną twarz, i połamane palce, sterczące na wszystkie strony. Ciałem mężczyzny wstrząsały dreszcze. Juliusz odgadywał, że biedak panuje nad sobą resztkami sił.

– Przeciąć sznury – rozkazał i kiedy więzy opadły, pomógł mu stanąć na nogi.

Mężczyzna zachwiał się, oparł o poręcz ławy i rozpaczliwie jęknął, a oczy uciekły mu na moment w głąb czaszki. Juliusz podtrzymał go mocniej.

– Kim jesteś? – spytał, zastanawiając się, co zrobią z tym człowiekiem.

– Jestem Paulus, prefekt miasta. Można by powiedzieć... że... że to moja warownia. – Mężczyzna zamknął oczy, obezwładniony wyczerpaniem i ulgą.

Juliusz poczuł odrobinę respektu dla odwagi mężczyzny.

– Jeszcze twoja, panie – odrzekł. – Na górze jednak toczy się walka i musimy tam wrócić. Ty, panie, powinieneś przeczekać całą nawałnicę w bezpiecznym miejscu. Nie wyglądasz na kogoś, kto mógłby włączyć się do akcji.

Mężczyzna był śmiertelnie blady. Miał około pięćdziesiątki, grube ramiona i obwisły brzuch. Kiedyś mógł być wojownikiem, osądził Juliusz, ale czas i wygodne życie pozbawiły go sił, przynajmniej fizycznych.

Prefekt wyprostował plecy, choć nie przyszło mu to łatwo.

– Pójdę z wami, dopóki dam radę. Nie nadaję się do walki, ale chcę opuścić tę zarobaczoną norę.

Juliusz zgodził się i kiwnął na dwóch żołnierzy.

– Weźcie go pod ramiona. Prowadźcie albo nieście, w miarę potrzeby. Musimy wracać. Gaditykus czeka – powiedział i już był na schodach, myślami przy toczącej się na górze walce.

– Idziemy, panie. Oprzyj się na moim ramieniu – powiedział jeden z ostatniej pary, biorąc na siebie ciężar mężczyzny.

Prefekt zrobił krok i krzyknął z bólu, ale zaraz zacisnął zęby.

– Wyprowadźcie mnie jak najprędzej – rozkazał szorstko. – Kim był dowódca, który mnie uwolnił?

– To był Cezar, panie – odpowiedział żołnierz, kiedy cała trójka rozpoczęła powolną wędrówkę.

U szczytu pierwszej kondygnacji schodów prefekt z bólu stracił przytomność i żołnierze ruszyli prędzej.

* Żołnierz odbierający i przekazujący hasło wodza (wszystkie przypisy pochodzą od redakcji).

ROZDZIAŁ II

Dostępne w wersji pełnej.

ROZDZIAŁ III

Dostępne w wersji pełnej.

ROZDZIAŁ IV

Dostępne w wersji pełnej.

ROZDZIAŁ V

Dostępne w wersji pełnej.

ROZDZIAŁ VI

Dostępne w wersji pełnej.

ROZDZIAŁ VII

Dostępne w wersji pełnej.

ROZDZIAŁ VIII

Dostępne w wersji pełnej.

ROZDZIAŁ IX

Dostępne w wersji pełnej.

ROZDZIAŁ X

Dostępne w wersji pełnej.

ROZDZIAŁ XI

Dostępne w wersji pełnej.

ROZDZIAŁ XII

Dostępne w wersji pełnej.

ROZDZIAŁ XIII

Dostępne w wersji pełnej.

ROZDZIAŁ XIV

Dostępne w wersji pełnej.

ROZDZIAŁ XV

Dostępne w wersji pełnej.

ROZDZIAŁ XVI

Dostępne w wersji pełnej.

ROZDZIAŁ XVII

Dostępne w wersji pełnej.

ROZDZIAŁ XVIII

Dostępne w wersji pełnej.

ROZDZIAŁ XIX

Dostępne w wersji pełnej.

ROZDZIAŁ XX

Dostępne w wersji pełnej.

ROZDZIAŁ XXI

Dostępne w wersji pełnej.

ROZDZIAŁ XXII

Dostępne w wersji pełnej.

ROZDZIAŁ XXIII

Dostępne w wersji pełnej.

ROZDZIAŁ XXIV

Dostępne w wersji pełnej.

ROZDZIAŁ XXV

Dostępne w wersji pełnej.

ROZDZIAŁ XXVI

Dostępne w wersji pełnej.

ROZDZIAŁ XXVII

Dostępne w wersji pełnej.

ROZDZIAŁ XXVIII

Dostępne w wersji pełnej.

ROZDZIAŁ XXIX

Dostępne w wersji pełnej.

ROZDZIAŁ XXX

Dostępne w wersji pełnej.

ROZDZIAŁ XXXI

Dostępne w wersji pełnej.

ROZDZIAŁ XXXII

Dostępne w wersji pełnej.

ROZDZIAŁ XXXIII

Dostępne w wersji pełnej.

ROZDZIAŁ XXXIV

Dostępne w wersji pełnej.

ROZDZIAŁ XXXV

Dostępne w wersji pełnej.

ROZDZIAŁ XXXVI

Dostępne w wersji pełnej.

ROZDZIAŁ XXXVII

Dostępne w wersji pełnej.

ROZDZIAŁ XXXVIII

Dostępne w wersji pełnej.

ROZDZIAŁ XXXIX

Dostępne w wersji pełnej.

ROZDZIAŁ XL

Dostępne w wersji pełnej.

ROZDZIAŁ XLI

Dostępne w wersji pełnej.

ROZDZIAŁ XLII

Dostępne w wersji pełnej.

ROZDZIAŁ XLIII

Dostępne w wersji pełnej.

EPILOG

Dostępne w wersji pełnej.

NOTA HISTORYCZNA

Dostępne w wersji pełnej.

Spis treści

Karta tytułowa

PODZIĘKOWANIA

CZĘŚĆ I

ROZDZIAŁ I

ROZDZIAŁ II

ROZDZIAŁ III

ROZDZIAŁ IV

ROZDZIAŁ V

ROZDZIAŁ VI

ROZDZIAŁ VII

ROZDZIAŁ VIII

ROZDZIAŁ IX

ROZDZIAŁ X

ROZDZIAŁ XI

ROZDZIAŁ XII

ROZDZIAŁ XIII

ROZDZIAŁ XIV

ROZDZIAŁ XV

ROZDZIAŁ XVI

ROZDZIAŁ XVII

ROZDZIAŁ XVIII

ROZDZIAŁ XIX

ROZDZIAŁ XX

ROZDZIAŁ XXI

ROZDZIAŁ XXII

ROZDZIAŁ XXIII

ROZDZIAŁ XXIV

ROZDZIAŁ XXV

ROZDZIAŁ XXVI

CZĘŚĆ II

ROZDZIAŁ XXVII

ROZDZIAŁ XXVIII

ROZDZIAŁ XXIX

ROZDZIAŁ XXX

ROZDZIAŁ XXXI

ROZDZIAŁ XXXII

ROZDZIAŁ XXXIII

ROZDZIAŁ XXXIV

ROZDZIAŁ XXXV

ROZDZIAŁ XXXVI

ROZDZIAŁ XXXVII

ROZDZIAŁ XXXVIII

ROZDZIAŁ XXXIX

ROZDZIAŁ XL

ROZDZIAŁ XLI

ROZDZIAŁ XLII

ROZDZIAŁ XLIII

EPILOG

NOTA HISTORYCZNA

Karta redakcyjna

Tytuł oryginału: Emperor. The Death of Kings

Copyright © Conn Iggulden 2004

All rights reserved

Copyright © for the Polish e-book edition by REBIS Publishing House Ltd., Poznań 2013

Informacja o zabezpieczeniach

W celu ochrony autorskich praw majątkowych przed prawnie niedozwolonym utrwalaniem, zwielokrotnianiem i rozpowszechnianiem każdy egzemplarz książki został cyfrowo zabezpieczony. Usuwanie lub zmiana zabezpieczeń stanowi naruszenie prawa.

Redaktor: Małgorzata Chwałek

Projekt i opracowanie okładki: Zbigniew Mielnik

Fotografia na okładce

© Stephen Mulcahey / Arcangel Images

Wydanie I e-book

(opracowane na podstawie wydania książkowego:

Imperator. Śmierć królów, wyd. II, Poznań 2014)

ISBN 978-83-7818-315-0

Dom Wydawniczy REBIS Sp. z o.o.

ul. Żmigrodzka 41/49, 60-171 Poznań

tel. 61-867-47-08, 61-867-81-40; fax 61-867-37-74

e-mail: rebis@rebis.com.pl

www.rebis.com.pl

Plik opracował i przygotował Woblink

woblink.com