Naomi Novik

Imperium kości słoniowej

Przełożył
Jan Pyka

Dom Wydawniczy REBIS

Dla Franceski,
obyśmy zawsze uciekały
przed lwami razem

Część I

Rozdział 1

Wystrzel następną, niech cię diabli, wystrzel wszystkie naraz, jeśli będziesz musiał – krzyknął Laurence z wściekłością do biednego Callowaya, który wcale nie zasłużył na tak ostre słowa. Wypuszczał race tak szybko, że całe ręce miał osmalone i poparzone. Ponieważ nie tracił czasu na wycieranie dłoni przed odpaleniem każdej z nich, w miejscach, gdzie proch przywarł do palców, skóra mu popękała i schodziła płatami, ukazując jasnoczerwone ciało.

Jeden z małych francuskich smoków znowu rzucił się do przodu i chlasnął pazurami w bok Temeraire'a, przecinając część prowizorycznej uprzęży transportowej. Pięciu uczepionych do niej ludzi poleciało z krzykiem w dół, gdzie natychmiast pochłonęła ich ciemność panująca poza obszarem rozjaśnionym przez blask latarni; długi sznur, skręcony z jedwabnej, zarekwirowanej zasłony o pasiastym wzorze, rozwinął się łagodnie na wietrze i poleciał z łopotem za nimi. Wśród pruskich żołnierzy, wciąż kurczowo trzymających się uprzęży, dał się słyszeć głośny jęk, który przerodził się w gniewne mamrotanie po niemiecku.

Wszelkie uczucia wdzięczności, jakie ci żołnierze mogli żywić za uwolnienie z oblężonego Gdańska, dawno się rozwiały: trzy dni lotu w lodowatym deszczu, bez jedzenia, oprócz tego, które zdołali upchnąć po kieszeniach w ostatnich chwilach gorączkowej krzątaniny przed odlotem, bez odpoczynku, bo przecież nie można nim nazwać tych kilku godzin, które spędzili na zimnym i bagnistym skrawku holenderskiego wybrzeża, a teraz ten francuski patrol nękający ich przez tę ciągnącą się bez końca noc. Ludzie tak przerażeni mogli w chwili paniki zrobić wszystko; wielu z nich wciąż miało karabiny i szable, a na grzbiecie i pod brzuchem Temeraire'a leciało ich ponad stu, czyli trzy razy więcej niż członków jego załogi.

Laurence jeszcze raz omiótł niebo uzbrojonym w lunetę okiem, wypatrując mignięcia skrzydeł lub sygnału, który byłby odpowiedzią na ich race. Brzeg był już w zasięgu wzroku, noc spokojna: przez lunetę widział blask świateł, którymi były usiane małe zatoczki ciągnące się wzdłuż szkockiego wybrzeża, a z dołu dobiegał coraz głośniejszy szum przyboju. Światła ich flar od dawna powinny być już widoczne w Edynburgu, a mimo to nie przybyły żadne posiłki. Nie pojawił się nawet żaden smok kurierski, żeby zbadać sytuację.

– Sir, to była ostatnia – powiedział Calloway i rozkaszlał się w chmurze szarego dymu, która niczym wieniec oplotła mu głowę.

Raca z gwizdem poleciała w górę i rozbłysła bezgłośnie nad ich głowami, a jej jaskrawoniebieskie światło zmieniło mknące po niebie chmury w lśniący relief i odbiło się we wszystkich kierunkach od łusek smoków: Temeraire był cały czarny, ale w trupim blasku flary jaskrawe kolory pozostałych przeszły w różne odcienie szarości. Niebo było pełne ich skrzydeł: lecące na przedzie odwracały głowy, żeby spojrzeć do tyłu, i widać było, jak zwężają się błyszczące źrenice ich oczu, za nimi podążały inne, wszystkie były obciążone ludźmi i nie mogły dorównać zwrotnością kilku małym francuskim smokom patrolowym, które śmigały między nimi.

Wszystko to było widoczne tylko przez chwilę w błysku rakiety, po czym, tylko nieco opóźniony, rozległ się huk, i gasnąca raca odpłynęła w czerń. Laurence policzył do dziesięciu, potem to powtórzył, ale wciąż nie było żadnej odpowiedzi z wybrzeża.

Ośmielony niedawnym sukcesem francuski smok znowu zaatakował. Temeraire zamachnął się na niego i gdyby trafił, zmiótłby małego Poux-de-Ciela z nieba. Jednak z lęku, że przy okazji zrzuci kolejnych pasażerów, wyprowadził to uderzenie bardzo powoli i niewielki wróg uniknął ciosu ze wzgardliwą łatwością, po czym odleciał, żeby poczekać na następną okazję.

– Laurence – odezwał się Temeraire, rozglądając się dookoła – gdzie oni są? Victoriatus jest w Edynburgu; przynajmniej on powinien przybyć. W końcu pomogliśmy mu, kiedy był ranny. Nie chodzi o to, żebym ja potrzebował pomocy przeciwko tym małym smokom – dodał i wyprostował gwałtownie szyję – ale niebyt wygodnie mi się walczy, kiedy niosę tych wszystkich ludzi.

Wyraźnie nadrabiał miną, gdyż w rzeczywistości nie mogli zbyt dobrze się bronić, a Temeraire, na którego skierowana była większość ataków, krwawił już z wielu małych ran, których z uwagi na panujący tłok załoga nie była w stanie opatrzyć.

– Jedyne, co możemy teraz zrobić, to lecieć dalej w stronę wybrzeża – odparł Laurence z braku lepszej odpowiedzi. – Nie wyobrażam sobie, żeby ten patrol ścigał nas dalej nad lądem – dodał, ale z wahaniem, gdyż nie wyobrażał sobie do tej pory także tego, że francuski patrol może bezkarnie podlecieć tak blisko do wybrzeża, a nad tym, jak pod gradem bomb wysadzi na ziemię tysiąc wystraszonych i wyczerpanych ludzi, nie chciał się nawet zastanawiać.

– Staram się. Żeby tylko one przestały walczyć – odparł znużonym głosem Temeraire i pomachał energiczniej skrzydłami.

Miał na myśli Arkadego i jego zbieraninę górskich smoków, które rozwścieczone zaciekłymi atakami próbowały zawracać w powietrzu i ścigać nieuchwytnych przeciwników; w rezultacie tych nagłych zwrotów do morza spadło więcej nieszczęsnych pruskich żołnierzy, niż wróg zdołałby zabić w normalnej walce. Ta ich niedbałość nie wynikała ze złej woli; dzikie smoki nie przywykły do ludzi, znały ich tylko jako pasterzy zazdrośnie strzegących stad owiec i bydła, i swoich pasażerów uważały tylko za niewygodne brzemię. Niezależnie jednak od tego, czy robiły to złośliwie, czy też nie, ludzie i tak ginęli. Temeraire, starając się temu zapobiegać, musiał zachowywać stałą czujność. Teraz też zawisł w powietrzu nad całą grupą, i na zmianę groźnie sycząc i schlebiając smokom, nakłaniał je do tego, żeby nie zwracały uwagi na zaczepki przeciwnika i leciały dalej.

– Nie, nie, Gherni – krzyknął w pewnej chwili i rzucił się ku małej niebiesko-białej smoczycy, która wskoczyła na grzbiet bardzo zaskoczonego Chasseur-Vocifère'a: ledwie czterotonowego smoka kurierskiego, który nie był w stanie utrzymać nawet jej niewielkiego ciężaru i mimo rozpaczliwego machania skrzydłami spadał do wody. Gherni zdążyła już wbić zęby w szyję przeciwnika i szarpała nią gwałtownie, podczas gdy uczepieni jej uprzęży pruscy żołnierze machali bezradnie nogami tuż nad głowami francuskiej załogi, a było ich tak wielu, że ani jeden strzał ze strony Francuzów nie mógł chybić.

Próbując oderwać ją od przeciwnika, Temeraire odsłonił się z lewej i Poux-de-Ciel szybko wykorzystał nadarzającą się okazję; tym razem odważył się zaatakować grzbiet większego smoka. Jego pazury uderzyły tak blisko, że kiedy znowu odleciał, Laurence, który zaciskał bezradnie dłoń na rękojeści pistoletu, zobaczył ślady krwi Temeraire'a lśniące czernią na krawędzi rany.

– Och, pozwólcie mi, puśćcie mnie! – krzyczała Iskierka, szarpiąc się wściekle z rzemieniami, którymi była przywiązana do grzbietu Temeraire'a.

Mała smoczyca rasy Kazilik już wkrótce miała być siłą, z którą będzie należało się liczyć; na razie jednak, ledwie miesiąc po wykluciu się z jaja, była jeszcze zbyt młoda i niedoświadczona, żeby stanowić poważne zagrożenie dla kogokolwiek z wyjątkiem siebie samej. Próbowali ją zabezpieczyć najlepiej, jak mogli, rzemieniami, łańcuchami i kazaniami, ale te ostatnie ignorowała, a rzemienie i łańcuchy na niewiele się zdawały, gdyż mimo nieregularnych posiłków rosła tak szybko, że tylko w ciągu jednego dnia przybyło jej kolejne pięć stóp długości.

– Uspokoisz ty się wreszcie, na litość boską? – krzyknął zdesperowany Granby, który zawisł całym ciężarem na rzemieniu, próbując skłonić ją do pochylenia głowy.

Allen i Harley, młodzi obserwatorzy zajmujący miejsca na barku Temeraire'a, musieli się odsunąć, żeby uniknąć kopnięcia, bo próbująca się uwolnić smoczyca rzucała Granbym w lewo i prawo. Laurence poluźnił klamry uprzęży i wstał, zapierając się piętami na fałdzie silnych mięśni u podstawy szyi Temeraire'a. Chwycił Granby'ego za pas uprzęży, gdy Iskierka znowu nim rzuciła, i zdołał go utrzymać, ale rzemień napiął się jak struna skrzypiec.

– Ale ja go mogę zatrzymać! – upierała się smoczyca, wykręcając głowę w bok.

Płomienie lizały jej szczęki, gdy raz za razem próbowała rzucić się na nieprzyjacielskiego smoka, ale Poux-de-Ciel, choć mały, wciąż był wiele razy od niej większy i zbyt doświadczony, by obawiać się tych małych ogniowych pokazów; syknął tylko szyderczo i machając do tyłu skrzydłami, ukazał jej jako cel swój pokryty cętkami brązowy brzuch.

– Och!

Rozwścieczona tym gestem obraźliwego lekceważenia Iskierka zwinęła się ciasno, a z cienkich wyrostków na jej wężowym ciele trysnęła para. Następnie potężnym szarpnięciem uwolniła się z części krępujących ją więzów i stanęła na tylnych łapach. Przy okazji tak gwałtownie wyrwała rzemienie z dłoni Laurence'a, że ten syknął z bólu i odruchowo przycisnął rękę do piersi. Granby poleciał w górę i zawisł bezradnie, trzymając się grubej obroży smoczycy, podczas gdy ona wypuściła z pyska strumień ognia: wąski, jasnożółty, tak gorący, że powietrze wokół niego zdawało się ustępować przed żarem. Na tle nocnego nieba ogień wyglądał jak sztandar jakichś piekielnych mocy.

Ale francuski smok sprytnie ustawił się pod silny wiatr ze wschodu, po czym złożył skrzydła i opadł w dół, a palące płomienie zostały zwiane z powrotem na bok Temeraire'a. Temeraire, który wciąż rugał Gherni i poganiał ją, żeby zajęła swoje miejsce w szyku, krzyknął z przestrachem i szarpnął się gwałtownie, gdy na jego lśniącą czarną skórę spadł deszcz ognistych kropel, w niektórych miejscach niebezpiecznie blisko transportowej uprzęży z jedwabiu, płótna i sznurów.

– Verfluchtes Untier! Wir werden noch alle verbrennen – krzyknął ochrypłym głosem jeden z pruskich oficerów, wskazując Iskierkę, po czym drżącą ręką zaczął grzebać w ładownicy.

– Dosyć tego; zostaw ten pistolet – ryknął do niego przez tubę Laurence.

Porucznik Ferris i dwaj topmani pospiesznie odpięli się od uprzęży i zsunęli na dół, żeby wyrwać broń z ręki oficera. Jednak mogli do niego dotrzeć jedynie po ciałach innych pruskich żołnierzy, którzy, choć bali się puścić uprzęży, utrudniali im przejście na wszelkie inne sposoby, odpychając łokciami czy też odtrącając gwałtownymi ruchami bioder. Ci ludzie dawno już przestali ukrywać swoją niechęć, a nawet wrogość.

Z tyłu rozkazy wydawał porucznik Riggs.

– Ognia! – Jego okrzyk przebił się ponad narastający gwar niezadowolonych Prusaków.

Kilka karabinów przemówiło jednocześnie, rozjaśniając noc błyskami wystrzałów i wypełniając nosy gorzkim zapachem prochu. Francuski smok zapiszczał z bólu i oddalił się, lecąc trochę niezdarnie; krew płynęła strumykami z dziury w jego skrzydle, gdzie kula szczęśliwym trafem przebiła twardą skórę w okolicy stawu.

Ta chwila wytchnienia przyszła niemal za późno, część Prusaków zaczęła się już bowiem wspinać na grzbiet Temeraire'a, chwytając się dla większego bezpieczeństwa skórzanej uprzęży, do której były przypięte karabińczyki awiatorów. Jednak uprząż nie mogła utrzymać ich ciężaru, nie tak wielu ludzi; gdyby sprzączki puściły lub popękały niektóre rzemienie i całość się przesunęła, mogłaby się zaplątać w skrzydła Temeraire'a i wtedy wszyscy razem runęliby do morza.

Laurence wepchnął za pas pistolety, które tymczasem zdążył naładować na nowo, wyjął szablę i znowu wstał. Zaryzykował życie swojej załogi, żeby uwolnić tych ludzi z pułapki, i miał szczery zamiar dowieźć ich bezpiecznie na brzeg; ale nie pozwoli na to, żeby ogarnięci histerycznym strachem narazili Temeraire'a na niebezpieczeństwo.

– Allen, Harley – powiedział do młodzieńców – przejdźcie jak najszybciej do strzelców i powiedzcie panu Riggsowi, że jeśli nie będziemy mogli ich zatrzymać, ma odciąć uprząż transportową, całą. Pamiętajcie o przypinaniu się, kiedy będziecie do niego szli. Może lepiej by było, gdybyś został tutaj z nią, John – zwrócił się do Granby'ego, który wyraźnie chciał mu towarzyszyć: Iskierka uspokoiła się chwilowo, gdy jej wróg ustąpił z pola, ale wciąż zwijała się i rozwijała nerwowo, mamrocząc coś do siebie z rozczarowaniem.

– Jeszcze czego! – odparł Granby, wyciągając szablę; od kiedy został kapitanem Iskierki, zrezygnował z pistoletów, gdyż bawienie się przy niej prochem było ze zrozumiałych względów zbyt ryzykowne.

Laurence był zbyt niepewny swego, żeby się sprzeczać; Granby w gruncie rzeczy przestał już być jego podwładnym, a poza tym z nich dwóch był znacznie bardziej doświadczonym awiatorem, jeśli policzyć lata na służbie. Teraz też ruszył przodem po grzbiecie Temeraire'a, poruszając się ze zręcznością i pewnością siebie kogoś, kto ćwiczył takie rzeczy od siódmego roku życia; za każdym krokiem Laurence podawał mu swój rzemień, który Granby przypinał za niego do uprzęży, a że robił to z dużą wprawą jedną ręką, poruszali się szybciej.

Ferris i topmani wciąż szarpali się z pruskim oficerem w stale gęstniejącej masie coraz bardziej agresywnych ludzi, co jakiś czas niemal całkowicie znikając pod ich ciałami; widać było tylko płową czuprynę Martina. Bliscy paniki żołnierze bili się i kopali nawzajem, myśląc tylko o tym, żeby jakoś wydostać się na górę, uciec nieuniknionej, jak im się zdawało, śmierci.

Laurence zbliżył się do jednego żołnierza, młodzieńca o szeroko otwartych, zmąconych szaleństwem oczach, czerwonej od wiatru twarzy i gęstym wąsie, wilgotnym od potu, który próbował wsunąć rękę pod pas głównej uprzęży.

– Wracaj na swoje miejsce! – krzyknął Laurence, wskazując najbliższą pustą pętlę uprzęży transportowej.

W tym samym momencie rozdzwoniło mu się w uszach, nozdrza wypełnił mu zapach kwaśnych wiśni i ugięły się pod nim nogi. Powoli, z niedowierzaniem dotknął czoła; było wilgotne. Nie spadł, gdyż trzymały go rzemienie jego własnej uprzęży, boleśnie uciskając żebra. Prusak uderzył go butelką, która się rozbiła, zalewając mu twarz wiśniówką.

Uratował go instynkt; uniósł rękę, żeby zasłonić się przed drugim uderzeniem, po czym chwycił dłoń napastnika i wykręciwszy ją, pchnął szyjkę rozbitej butelki w jego twarz. Żołnierz krzyknął coś po niemiecku i wypuścił swoją prowizoryczną broń. Mocowali się jeszcze przez chwilę, aż w końcu Laurence chwycił przeciwnika za pas, uniósł go i mocno pchnął. Żołnierz zamachał rękami, usiłując się czegoś złapać; na ten widok Laurence zapanował nad gniewem i rzucił się do przodu, wyciągając się na całą długość. Zrobił to jednak za późno i z pustymi rękami padł ciężko na bok Temeraire'a; żołnierz tymczasem zniknął już z pola widzenia.

Głowa nie bolała go zbyt mocno, ale Laurence czuł się dziwnie słabo i zrobiło mu się niedobrze. Temeraire, który zapanował w końcu nas resztą dzikich smoków, leciał znowu w stronę wybrzeża, wspomagany przez coraz silniejszy wiatr. Laurence przytrzymał się uprzęży, czekając, aż miną mu mdłości i odzyska pełną sprawność. Po boku Temeraire'a wspinali się kolejni żołnierze; Granby próbował ich powstrzymać, ale było ich tylu, że spychali go do tyłu, chociaż przez cały czas walczyli ze sobą równie zaciekle jak z nim. Jeden z nich, usiłując się chwycić uprzęży, wspiął się zbyt wysoko, pośliznął się i spadł z takim impetem na ludzi w dole, że pociągnął ich za sobą. Niczym splątana masa o wielu rękach i nogach runęli z krzykiem w ciemną pustkę, ale niektórzy wpadli w luźne pętle uprzęży transportowej. Stłumiony trzask ich pękających kości przypominał odgłos, jaki się słyszy, gdy ktoś łakomie rozrywa na kawałki pieczonego kurczaka.

Granby, który wisiał na rzemieniach swojej uprzęży, próbował stanąć pewnie na nogach; posuwając się bokiem, Laurence podszedł do niego i podał mu rękę. W dole zobaczył fale przyboju, białe na tle czarnej wody; w miarę jak zbliżali się do brzegu, Temeraire leciał coraz niżej.

– Ten przeklęty Poux-de-Ciel znowu się zbliża – wysapał Granby, kiedy już pewnie stanął.

Francuzom udało się jakoś założyć opatrunek na dziurę w skrzydle smoka, chociaż był on o wiele za duży w stosunku do rany oraz przymocowano go byle jak. Poux-de-Ciel leciał niezgrabnie, ale dzielnie zmierzał w ich stronę; jego załoga na pewno spostrzegła, że Temeraire jest osłabiony i do pewnego stopnia bezbronny. Laurence wiedział, że jeśli przeciwnicy zdołają złapać uprząż i ściągnąć ją, rozmyślnie dokończą to, co rozpoczęli ogarnięci paniką żołnierze, a szansa strącenia ciężkiego smoka, tym bardziej tak cennego jak Temeraire, z pewnością skłoni Francuzów do podjęcia tak wielkiego ryzyka.

– Będziemy musieli odciąć żołnierzy – powiedział Laurence, cicho i z bólem. Spojrzał na skórzane pasy uprzęży, do których były przymocowane pętle nośne. Nie był jednak pewien, czy udźwignie ciężar odpowiedzialności za posłanie na śmierć setki ludzi, i to na kilka minut przed bezpiecznym lądem, ani czy po takim czynie zdoła spojrzeć w oczy generałowi Kalkreuthowi. Kilku młodych, lecących na Temerairze adiutantów generała spisywało się bardzo dzielnie i robiło, co w ich mocy, żeby uspokoić żołnierzy.

Riggs i jego ludzie strzelali krótkimi, pospiesznymi salwami; Poux-de-Ciel trzymał się tuż poza zasięgiem kul, czekając na okazję do ataku. Wtedy Iskierka znowu się uniosła i wypuściła następny strumień ognia: Temeraire leciał z wiatrem, więc płomienie tym razem nie zostały zdmuchnięte na niego, ale każdy człowiek przywarł do jego ciała, żeby uniknąć ognistej strugi, która wypaliła się, zanim dosięgła francuskiego smoka.

Poux-de-Ciel natychmiast zaatakował, nie czekając, aż załoga znowu skupi na nim swoją uwagę; Iskierka szykowała się do kolejnego strzału i strzelcy nie mogli się podnieść.

– Chryste – krzyknął Granby.

Zanim jednak zdążył do niej dotrzeć, rozległo się głuche dudnienie przypominające przetaczający się w dali grzmot, a pod nimi rozkwitły dymem oraz błyskami prochu małe czerwone paszcze; do walki włączyły się baterie artylerii nadbrzeżnej. Oświetlona żółtym blaskiem ognia Iskierki dwudziestoczterofuntowa kula przeleciała obok nich i trafiła francuskiego smoka prosto w pierś; złożył się jak kulka papieru, gdy pocisk przebił mu żebra, i runął na skały w dole. Byli już nad brzegiem, nad ziemią, i płoszyli owce o gęstym runie, które uciekały przed nimi po ośnieżonej trawie.

Mieszkańcy małego miasteczka portowego Dunbar byli na przemian przerażeni lądowaniem całej kompanii smoków w ich spokojnej osadzie i zachwyceni sukcesem odniesionym przez ich nową baterię nadbrzeżną, ustawioną zaledwie dwa miesiące wcześniej i jeszcze nigdy nie wypróbowaną. Pół tuzina odpędzonych smoków kurierskich i jeden zabity Poux-de-Ciel w ciągu jednej nocy zmieniło się w Grand Chevaliera i kilka Flammes-de-Gloire, które, jak przysięgali naoczni świadkowie, zginęły od ognia armat dzielnych artylerzystów. W miasteczku mówiono tylko o tym, a oddziały lokalnej milicji, które krążyły dumnie po jego uliczkach, jeszcze bardziej rozpalały patriotyczne nastroje.

Ten ogólny entuzjazm mieszkańców gwałtownie przygasł, gdy Arkady zjadł cztery z ich owiec. Pozostałe dzikie smoki okazały się tylko odrobinę bardziej powściągliwe, a Temeraire schwytał dwie żółte włochate krowy rasy górskiej, wielokrotnie nagradzane na różnych konkursach, jak się później niestety okazało, i pożarł je całe, zostawiając tylko rogi i kopyta.

– Były bardzo smaczne – powiedział przepraszająco do Laurence'a i odwrócił głowę, żeby wypluć trochę sierści.

Laurence nie miał najmniejszego zamiaru skąpić jedzenia smokom po ich długim i męczącym locie, i tym razem bez najmniejszych wyrzutów sumienia przedłożył ich dobro nad szacunek dla cudzej własności. Niektórzy z farmerów domagali się zapłaty, ale Laurence nie zamierzał zaspokajać nienasyconych apetytów dzikich smoków z własnej kieszeni. Oficerowie Admiralicji mogą sięgnąć do swoich, jeśli nie mają nic lepszego do roboty od siedzenia przy kominkach i pogwizdywania, kiedy za ich oknami toczy się bitwa i giną pozbawieni pomocy ludzie.

– Nie będziemy wam ciężarem zbyt długo. Spodziewam się, że jak tylko usłyszą o nas w Edynburgu, zostaniemy wezwani do tamtejszej kryjówki – odpowiedział kategorycznie na protesty miejscowych.

Posłaniec na koniu natychmiast wyruszył w drogę.

Mieszkańcy miasta byli bardziej serdeczni w stosunku do Prusaków, w większości młodych żołnierzy, wybladłych i wymizerowanych po długim locie. Generał Kalkreuth jako jeden z ostatnich znalazł się na ziemi; był tak wyczerpany, że trzeba go było spuścić z grzbietu Arkadego na linie z pętlą, i tylko dzięki czarnej brodzie nie widać było, że jego skóra przybrała odcień niezdrowej bladości. Miejscowy medyk, który go zbadał, kręcił początkowo z powątpiewaniem głową, ale w końcu upuścił mu miskę krwi i kazał przenieść do najbliższego domu, gdzie generał miał leżeć w cieple i pić dużo brandy z wodą.

Inni żołnierze mieli mniej szczęścia. Odcięte uprzęże transportowe pospadały na ziemię, tworząc brudne, poplątane sterty, obciążone przez trupy, które już zaczynały zielenieć. Część z tych biedaków zginęła podczas francuskich ataków, inni ponieśli śmierć z rąk własnych, ogarniętych paniką towarzyszy, lub umarli z pragnienia czy też zwykłego przerażenia. Jeszcze tego dnia w długim, płytkim grobie, wyrąbanym z mozołem w zamarzniętej ziemi, pochowano sześćdziesięciu trzech ludzi z tysiąca, który opuścił Gdańsk, część z nich bezimiennie. Wszyscy, którzy przeżyli, brudni, w niewystarczająco oczyszczonych mundurach, uczestniczyli w pogrzebie. Nawet dzikie smoki, choć nie rozumiały języka, oglądały z dala ceremonię, zachowując pełną szacunku ciszę.

Ledwie kilka godzin później nadeszła wiadomość z Edynburga, ale rozkazy były tak dziwaczne, że wręcz niezrozumiałe. Początek był dosyć sensowny: Prusacy mają zostać w Dunbar i znaleźć sobie kwatery w mieście, a smoki polecieć do Edynburga. Nie zaproszono tam jednak generała Kalkreutha czy jego oficerów; wręcz przeciwnie, Laurence'owi zakazano zabierać ze sobą pruskich oficerów. Co do smoków, nie wolno im było wylądować w dużej, wygodnej kryjówce, nawet Temeraire'owi: zamiast tego Laurence miał je zostawić śpiące na uliczkach wokół zamku, a sam rano zameldować się u admirała w dowództwie.

Stłumił pierwszą reakcję i spokojnie przekazał ustalenia majorowi Seiberlingowi, chwilowo najwyższemu stopniem z Prusaków; spróbował mu zasugerować najlepiej, jak tylko mógł, bez posuwania się jednocześnie do kłamstw, że Admiralicja zamierza poczekać z oficjalnym powitaniem, aż generał Kalkreuth odzyska zdrowie.

– Och, naprawdę musimy znowu lecieć? – zapytał Temeraire, po czym wstał ze znużeniem i poszedł do drzemiących dzikich smoków, żeby je obudzić: po obfitych posiłkach wszystkie ogarnęła wielka senność.

Lecieli powoli, a że dni były już bardzo krótkie, do Edynburga dotarli po zmroku; Laurence uświadomił sobie nagle, że do Bożego Narodzenia został zaledwie tydzień. Tylko zamek na skalistym wzgórzu, rozjarzony blaskiem pochodni i świec, górujący nad niewidoczną w mroku kryjówką i otoczony wąskimi domami starej, średniowiecznej części miasta, świecił, jakby był przyzywającą ich latarnią morską.

Temeraire zawisł w powietrzu nad ciasnymi i krętymi uliczkami, patrząc niepewnie w dół; było tam wiele wież z iglicami i ostro zakończonych dachów, i niezbyt wiele miejsca między nimi.

– Nie wiem, jak mam tam wylądować – powiedział z wahaniem. – Jestem pewny, że rozwalę któryś z tych domów. Dlaczego te ulice są takie wąskie? W Pekinie było znacznie wygodniej.

– Jeśli nie możesz tego zrobić, nie czyniąc sobie krzywdy, polecimy gdzie indziej i do diabła z rozkazami – odparł Laurence, którego cierpliwość już się wyczerpała.

Jednak w końcu Temeraire zdołał się opuścić na plac przed starą katedrą, zrzucając przy okazji tylko kilka kamiennych ozdób. Dzikie smoki, które były znacznie od niego mniejsze, miały mniej kłopotów z wylądowaniem. Były jednak zaniepokojone tym, że musiały odlecieć z pastwisk pełnych owiec i krów, i rozglądały się podejrzliwie po nowym otoczeniu; Arkady pochylił się nisko i przez otwarte okno jednego z domów zaglądał do pustej izby, zadając jednocześnie sceptycznym tonem wiele pytań Temeraire'owi.

– Tam śpią ludzie, prawda, Laurence? – powiedział Temeraire, próbując ostrożnie ułożyć ogon w wygodniejszej pozycji. – To coś jak pawilon. A czasem w takich domach sprzedają klejnoty i inne ładne rzeczy. Ale gdzie są ludzie?

Laurence był pewny, że wszyscy mieszkańcy uciekli. Najzamożniejszy kupiec Edynburga, do którego należał ten dom, spędzi noc w rynsztoku, jeśli nie znajdzie lepszego łoża w nowej części miasta, z dala od stada smoków, które wtargnęły na jego ulice.

W końcu smoki poukładały się w miarę wygodnie; dzikie, przyzwyczajone do spania w jaskiniach, były nawet zadowolone z tego, że pod brzuchami mają gładkie kamienie brukowe.

– Nie mam nic przeciwko spaniu na ulicy, Laurence, naprawdę – powiedział pocieszająco Temeraire, chociaż głowę miał w jednej uliczce, a ogon w drugiej. – Jest zupełnie sucho i jestem pewny, że rano wszystko to będzie wyglądać bardzo interesująco.

Ale Laurence miał dużo przeciwko; to nie było powitanie, którego mieli prawo oczekiwać po roku spędzonym z dala od domu i podróży przez pół świata. Trudne warunki zakwaterowania podczas kampanii wojennej, kiedy nikt nie mógł oczekiwać szczególnych wygód i był zadowolony, mając choćby obórkę do dyspozycji, to było jedno. Ale być rzuconym jak bagaż na zimne, niezdrowe kamienie, ciemne od ulicznych ścieków, było czymś zupełnie innym; smokom powinno się przynajmniej pozwolić na odpoczynek na otwartych polach poza miastem.

I nie było w tym żadnej świadomej złośliwości: tylko powszechne przekonanie, że smoki to po prostu kłopotliwe, choć rozumniejsze od innych, zwierzęta i można je wykorzystywać, nie zwracając uwagi na ich uczucia. Poglądy te były tak głęboko zakorzenione, że sam Laurence dopiero wtedy uznał je za oburzające, kiedy zobaczył, jak drastycznie kontrastują one ze stosunkami panującymi w Chinach, gdzie smoki traktowano jak pełnoprawnych członków społeczeństwa.

– Cóż – zaczął rozsądnym tonem Temeraire, kiedy Laurence rozłożył już koc wewnątrz domu, przy którym znalazła się głowa smoka – znamy tutejsze stosunki, a więc nie powinniśmy być bardzo zaskoczeni. Poza tym nie przybyłem tu po to, żeby było mi wygodniej. Gdybym chciał tylko tego, zostałbym w Chinach. Musimy poprawić warunki życia naszych wszystkich przyjaciół. To nie znaczy – dodał – że nie chciałbym mieć własnego pawilonu, ale gdybym musiał wybierać, wolałbym mieć wolność. Dyer, wydłub mi, proszę, ten kawałek chrząstki spomiędzy zębów. Nie mogę tam sięgnąć pazurem.

Wyrwany z półsnu Dyer zsunął się z grzbietu Temeraire'a i wyciągnąwszy z bagażu mały oskard, wgramolił się posłusznie do otwartego pyska smoka, żeby zeskrobać mu z zębów resztki posiłku.

– Łatwiej byłoby ci zdobyć to drugie, gdyby było więcej ludzi gotowych dać ci to pierwsze – odparł Laurence. – Nie mam zamiaru cię zniechęcać; nie wolno nam się poddawać. Ale liczyłem na to, że po naszym powrocie będziemy się cieszyć większym szacunkiem, a nie mniejszym; to by bardzo pomogło naszej sprawie.

Temeraire poczekał, aż Dyer wyjdzie z jego pyska, i dopiero wtedy odpowiedział:

– Jestem pewny, że będą musieli nas wysłuchać i uznać, że nasze propozycje zasługują na rozważenie.

Było to dosyć śmiałe założenie i Laurence nie podzielał wiary smoka w rozsądek ludzi.

– Będą musieli to uznać – ciągnął Temeraire – zwłaszcza gdy porozmawiam z Maksimusem i Lily i uzyskam ich poparcie. I może jeszcze Ekscidiuma, który brał udział w tak wielu bitwach, że wszystkim imponuje. Jestem pewny, że oni zgodzą się z moimi argumentami, uznają ich słuszność. Oni nie będą tak głupi jak Eroica i reszta.

W ostatnich słowach Temeraire'a dało się wyczuć lekką niechęć. Pruskie smoki, równie mocno jak ich opiekunowie przywiązane do rygorystycznych tradycji militarnych swojego kraju, potraktowały z lekceważeniem jego próby przekonania ich o zaletach większej wolności i edukacji i wyśmiewały jako dekadencki sposób myślenia, który Temeraire przyswoił sobie w Chinach.

– Wybacz mi szczerość, ale obawiam się, że nawet jeśli pozyskasz serca i umysły wszystkich smoków w Brytanii, niewiele to zmieni – odparł Laurence. – Jako partia nie macie zbyt wielkich wpływów w parlamencie.

– Być może nie, ale myślę, że gdybyśmy się wybrali do parlamentu, zwrócono by na nas uwagę.

Obraz, który odmalował tymi słowami Temeraire, był wielce przekonujący, choć mało prawdopodobne było, żeby wzbudził ten rodzaj zainteresowania, którego pragnął smok.

Laurence powiedział mu o tym i dodał:

– Musimy znaleźć sposób na zyskanie poparcia dla waszej sprawy u tych, którzy mają tak duże wpływy, że będą w stanie doprowadzić do politycznych zmian. Żałuję tylko, że nie mogę się zwrócić o radę w tej sprawie do ojca. Wiesz, jak wyglądają stosunki między nami.

– Cóż, ja tam wcale tego nie żałuję – odrzekł Temeraire, kładąc krezę na kark. – Jestem pewny, że nie zechciałby nam pomóc i że poradzimy sobie bez niego.

Niezależnie od tego, że żywił urazę do wszystkich, którzy traktowali Laurence'a chłodno, smok nie bez racji uważał, iż zastrzeżenia, jakie lord Allendale miał w stosunku do Korpusu Powietrznego, były w istocie zastrzeżeniami wobec niego samego; i chociaż się nigdy nie spotkali, nie lubił starszego pana, tak jak nie lubiłby każdego, kto chciałby go rozdzielić z Laurence'em.

– Mój ojciec niemal przez całe życie zajmuje się polityką – stwierdził Laurence; lord Allendale szczególnie mocno zaangażował się po stronie abolicjonistów, ruchu, który początkowo wzbudził równie wielką niechęć społeczną, jaką zgodnie z przewidywaniami Laurence'a wzbudzi program Temeraire'a. – Zapewniam cię, że jego rady byłyby dla nas wręcz nieocenione, a ponieważ zamierzam dokonać pewnych napraw, może znajdę czas, by się z nim skonsultować.

– Wolałbym ją zatrzymać dla siebie – mruknął Temeraire, mając na myśli elegancką czerwoną wazę, którą Laurence kupił w Chinach jako prezent dla ojca. Od tego czasu przebyła wraz z nimi ponad pięć tysięcy mil i smok przywiązał się do niej jak do każdego ze swoich cennych przedmiotów, a teraz ciężko westchnął, wiedząc, że ostatecznie odjedzie wraz z krótkim, przepraszającym listem Laurence'a.

Ale Laurence był aż nadto świadomy trudności, które ich czekały; i tego, że brak mu kompetencji, by rozpocząć batalię w tak wielkiej i skomplikowanej sprawie. Był jeszcze chłopcem, kiedy jako gość jednego z politycznych przyjaciół ojca odwiedził ich dom Wilberforce, który od niedawna z zapałem zwalczał handel niewolnikami i rozpoczynał właśnie parlamentarną kampanię, żeby doprowadzić do jego zakazu. Od tego dnia upłynęło już ponad dwadzieścia lat i mimo najbardziej heroicznych wysiłków ludzi zdolniejszych, bogatszych i potężniejszych od niego, nie mniej niż dwadzieścia milionów nieszczęśników zakuto w tym czasie w kajdany i wywieziono z ojczystej ziemi.

Temeraire wykluł się w roku tysiąc osiemset piątym; mimo całej inteligencji nie potrafił jeszcze w pełni zrozumieć, jak nużąco powolnej walki wymagało przekonanie ludzi do przyjęcia poglądów, które, nieważne jak moralne i sprawiedliwe, byłyby choć w najmniejszym stopniu sprzeczne z ich własnymi interesami. Laurence życzył mu dobrej nocy, nie drążąc już dalej tematu, żeby go nie przygnębić, ale gdy zamknął okiennice, które zaczęły delikatnie stukać, poruszane oddechem smoka, odległość do kryjówki za murami zamku wydała mu się trudniejsza do przebycia niż te tysiące mil, które pokonali w drodze z Chin do domu.

Rano ulice Edynburga były nienaturalnie spokojne i opustoszałe, i z wyjątkiem smoków rozciągniętych na starych szarych kamieniach nie widać było na nich nikogo. Wielkie cielsko Temeraire'a leżało przed katedrą o murach oszpeconych plamami sadzy, a jego ogon skrywał się w uliczce tak wąskiej, że ledwie się w niej mieścił. Niebo było czyste i bardzo niebieskie. Tylko kilka tarasowych chmur płynęło ku morzu, a światło porannego słońca barwiło kamienie złotem o lekkim odcieniu różu.

Kiedy Laurence wyszedł z domu, Tharkay już nie spał, zresztą jako jedyny; siedział, kuląc się z zimna w jednym z wąskich wejść do eleganckiego domu, przez którego otwarte drzwi widać było hol wejściowy, zdobny tapiseriami i pusty. W ręce trzymał filiżankę herbaty, parującej w chłodnym powietrzu ranka.

– Masz ochotę na herbatę? – zapytał. – Jestem pewny, że właściciele nie pożałowaliby ci jednej filiżanki.

– Nie, muszę iść na górę – odparł Laurence, którego obudził posłaniec z zamku z wezwaniem, żeby się tam natychmiast stawił.

Był to kolejny przejaw nieuprzejmości wobec nich; przybyli tak późno wieczorem, że należał im się dłuższy wypoczynek. Na domiar złego chłopiec nie potrafił mu odpowiedzieć, czy przygotowano jakieś jedzenie dla głodnych smoków. Laurence wolał nie myśleć, co powiedzą Arkady i jego paczka, kiedy się obudzą.

– O nic się nie martw; jestem pewny, że zadbają o siebie – zapewnił go Tharkay, niezbyt jednak radując się tą wizją, po czym w ramach pociechy podał mu swoją filiżankę.

Laurence westchnął i szybko ją opróżnił, wdzięczny za mocny, gorący napój. Następnie oddał filiżankę Tharkayowi i zawahał się; jego rozmówca patrzył na drugą stronę placu przed katedrą z dziwnym wyrazem twarzy – jego usta wykrzywiły się w jednym kąciku.

– Dobrze się czujesz? – zapytał Laurence, uświadomiwszy sobie nagle, że ostatnio tak się niepokoił o Temeraire'a, iż zaniedbał swoich ludzi, a o Tharkayu niemal zapomniał.

– Och, tak; czuję się jak u siebie w domu – odparł Tharkay. – Od mojego ostatniego pobytu w Brytanii upłynęło sporo czasu, ale wtedy dość dobrze poznałem sąd najwyższy.

Wskazał głową widoczny po drugiej stronie placu budynek parlamentu, w którym odbywały się posiedzenia Najwyższego Sądu Cywilnego Szkocji, osławionego kotła zawiedzionych nadziei, ciągnących się w nieskończoność procesów, sporów o szczegóły formalne i wielkie posiadłości; obecnie opuszczonego przez wszystkich adwokatów, sędziów i interesantów. Laurence wiedział, że chociaż ojciec Tharkaya posiadał duży majątek ziemski, on sam nie miał nic. Jako syn Nepalki był zapewne w niekorzystnej sytuacji, stając przez brytyjskimi sądami, i każde proceduralne uchybienie w jego pozwach można było łatwo wykorzystać przeciwko niemu.

W każdym razie nie sprawiał wrażenia szczególnie rozentuzjazmowanego powrotem do domu; jeśli w ogóle uważał tę ziemię za swój dom.

– Cieszę się – powiedział niepewnie Laurence, a potem z pewnym skrępowaniem zasugerował Tharkayowi, żeby się zastanowił nad przedłużeniem kontraktu, kiedy załatwi delikatną kwestię zapłaty za wyświadczone już usługi.

Wprawdzie Tharkay otrzymał już pieniądze za przeprowadzenie ich z Chin starym szlakiem jedwabnym, ale później zwerbował dzikie smoki, zasługując tym samym na nagrodę, która znacznie przerastała możliwości kieszeni Laurence'a. Co więcej, w żadnym razie nie można było zrezygnować teraz z jego usług, przynajmniej do czasu, aż dzikie smoki znajdą sobie miejsce w Korpusie, gdyż poza Temeraire'em tylko on potrafił wypowiedzieć więcej niż kilka słów w ich dziwnym języku.

– Chętnie porozmawiam o tym z admirałem Lentonem w Dover, jeśli nie masz nic przeciwko temu – dodał Laurence.

Po tym, jak ich potraktowano w Edynburgu, nie miał najmniejszego zamiaru omawiać tak nietypowej kwestii z oficerem, który tu dowodził. Obojętne, kim on był.

Tharkay wzruszył tylko obojętnie ramionami.

– Twój posłaniec się niecierpliwi – odparł, wskazując głową chłopaka, który wiercił się z nieszczęśliwą miną w narożniku placu, czekając na Laurence'a.

Chłopak poprowadził go skrótem na wzgórze do bram zamku; tam Laurence'a przejął bardzo gorliwy żołnierz piechoty morskiej w czerwonym mundurze, który eskortował go aż do gabinetu admirała drogą wijącą się wokół budowli po kamiennych średniowiecznych dziedzińcach, pustych o tej porze dnia. Ponieważ drzwi były otwarte, Laurence wszedł do środka, sztywnym krokiem i z wyprostowanymi ramionami. Przybrał jednocześnie chłodną, wyrażającą dezaprobatę minę.

– Sir – powiedział, wbiwszy wzrok w punkt wysoko na ścianie; gdy popatrzył niżej, dodał ze zdumieniem: – Admirał Lenton?

– Laurence; tak. Siadaj, siadaj. – Lenton odprawił żołnierza i kiedy zamknęły się za nim drzwi, zostali we dwóch w pachnącej stęchlizną i pełnej książek komnacie.

Lenton siedział przez chwilę w milczeniu za biurkiem, na którego blacie leżała tylko mała mapa i garść dokumentów.

– Bardzo się cieszę, że cię widzę – odezwał się w końcu. – Naprawdę bardzo.

Laurence był zaszokowany jego wyglądem. W ciągu roku, który upłynął od ich ostatniego spotkania, Lenton bardzo się postarzał: włosy mu zupełnie posiwiały, policzki obwisły, a w przekrwionych oczach widać było ogromne znużenie.

– Mam nadzieję, że dobrze się pan czuje, sir – powiedział Laurence z głębokim współczuciem i przestał się zastanawiać, dlaczego Lentona przeniesiono na północ do Edynburga, na spokojniejszy posterunek. Interesowało go już tylko, jaka to choroba tak bardzo go wyniszczyła i kto został na jego miejsce dowódcą Dover.

– Och... – Lenton machnął ręką i umilkł. – Przypuszczam, że jeszcze ci niczego nie powiedziano – odezwał się po chwili. – Nie, to dobrze; zgodziliśmy się, że nie wolno dopuścić, by wieść się rozeszła.

– Tak, sir – odparł Laurence, w którym na nowo rozpalił się gniew. – Niczego nie słyszałem i o niczym mnie nie poinformowano. Musiałem świecić oczami przed naszymi sojusznikami, którzy codziennie pytali mnie, czy nie mam jakichś wieści o Korpusie, aż w końcu zrozumieli, że nie ma sensu dalej pytać.

Udzielił gwarancji pruskim dowódcom; przysięgał, że Korpus Powietrzny ich nie zawiedzie, że obiecana kompania smoków, która mogłaby odwrócić bieg wypadków w tej ostatniej, katastrofalnej kampanii przeciwko Napoleonowi, przybędzie lada moment. Kiedy smoki jednak się nie pojawiły, on i Temeraire zostali i ryzykując życie swoje oraz całej załogi, walczyli zamiast nich w coraz bardziej beznadziejnej sprawie.

Lenton nie odpowiedział od razu, ale siedział, kiwając głową i szepcząc cicho:

– Tak, to prawda, oczywiście.

Zabębnił palcami w stół i popatrzył z roztargnieniem na jakieś papiery, nawet ich nie czytając.

Laurence dodał ostrzejszym tonem:

– Sir, trudno mi uwierzyć, że mógł się pan zgodzić na tak zdradzieckie i krótkowzroczne posunięcie. Gdybyśmy wysłali dwadzieścia obiecanych smoków, zwycięstwo Napoleona wcale nie byłoby takie pewne.

– Co? – Lenton oderwał wzrok od papierów i spojrzał na niego. – Och, Laurence, co do tego nie ma żadnych wątpliwości. Absolutnie żadnych. Przykro mi z powodu tajemnicy, ale nie wysłaliśmy smoków nie dlatego, że nie chcieliśmy. Po prostu nie mogliśmy tego zrobić.

Boki Victoriatusa poruszały się w delikatnym, miarowym tempie. Nozdrza miał rozdęte i zaczerwienione, okryte na brzegach łuszczącymi się strupami, a w kącikach jego pyska widać było przyschniętą, różowawą pianę. Oczy miał zamknięte, ale co kilka oddechów otwierały się one nieznacznie. Spoglądał wtedy wokół zamglonym, niewidzącym z wyczerpania wzrokiem, jego cielskiem wstrząsał płytki, zgrzytliwy kaszel, a na ziemię przed jego pyskiem spadał nowy deszcz drobnych kropelek krwi. Następnie smok znowu zapadał w półsen, który trwał do kolejnego ataku. Jego kapitan, Richard Clark, leżał na polowym łóżku obok niego. Był nieogolony, w brudnym mundurze, jedną ręką zakrywał oczy, a drugą położył na przedniej łapie smoka. Nie poruszył się nawet wtedy, gdy się do niego zbliżyli.

Po kilku chwilach Lenton dotknął ramienia Laurence'a.

– To wystarczy, chodźmy stąd.

Odwrócił się powoli, opierając się ciężko na lasce, i poprowadził Laurence'a po zielonym wzgórzu z powrotem do zamku. Kiedy wracali do jego gabinetu, korytarze nie były już puste, ale ludzie poruszali się po nich w milczeniu, a na ich twarzach widać było niezmierne przygnębienie.

Laurence odmówił kieliszka wina, zbyt otępiały, żeby myśleć o piciu czegokolwiek.

– To rodzaj suchot – odezwał się Lenton, patrząc przez okno wychodzące na podwórzec kryjówki; wraz z Victoriatusem leżało tam dwanaście innych wielkich smoków, wszystkie pooddzielane od siebie starymi wiatrochronami, stosami gałęzi i porośniętymi bluszczem kamieniami.

– Jak szeroko choroba się rozpowszechniła...? – zapytał Laurence.

– Jest wszędzie – odparł Lenton. – W Dover, Portsmouth, Middlesbrough. W walijskich stacjach rozpłodowych, w Halifaksie, w Gibraltarze. Wszędzie, gdzie docierały smoki kurierskie, wszędzie. – Odwrócił się od okna i usiadł na krześle. – Byliśmy niewymownie głupi. Widzisz, myśleliśmy, że to tylko przeziębienie.

– Ale wieść o tym dotarła do nas podczas podróży na wschód, jeszcze zanim okrążyliśmy Przylądek Dobrej Nadziei – powiedział przerażony Laurence. – Czy to trwa tak długo?

– Zaczęło się to w Halifaksie we wrześniu roku piątego – odrzekł Lenton. – Medycy sądzą teraz, że to był amerykański smok, ten wielki, indiański. Trzymano go tam, a jako pierwsze zachorowały smoki, które przetransportowano wraz z nim do Dover. Potem choroba zaczęła się rozprzestrzeniać w Walii, kiedy go wysłano do tamtejszych stacji rozpłodowych. On jest całkowicie zdrowy, nie kaszle i nie kicha; i tylko on nam pozostał w całej Anglii, z wyjątkiem kilku świeżo wyklutych smocząt, które ukryliśmy w Irlandii.

– Wie pan, że sprowadziliśmy tutaj dwadzieścia innych? – zapytał Laurence, licząc, że informacje o tym zapewnią chwilową ucieczkę od strasznej rzeczywistości.

– Tak, te z Turkiestanu – odparł Lenton, który też chętnie oderwał myśli od sytuacji, w jakiej znalazł się Korpus. – Czy dobrze zrozumiałem twój list; to szajka górskich rozbójników?

– Powiedziałbym raczej, że zazdrośnie strzegły swego terytorium – odrzekł Laurence. – Nie są zbyt piękne, ale nie są złośliwe i nie żywią złych zamiarów; chociaż jaki może być pożytek z zaledwie dwudziestu smoków... nie osłonią całej Anglii... – Zamilkł na chwilę, po czym dodał: – Admirale, przecież na pewno coś można zrobić... coś należy zrobić.

Lenton pokręcił tylko głową.

– Zwykłe leki trochę pomagały, na początku – odparł. – Łagodziły kaszel i tak dalej. Smoki mogły wciąż latać i chociaż nie miały apetytu, niezbyt się tym przejmowaliśmy; przecież przeziębienie to dla nich zazwyczaj błahostka. Ale to ciągnęło się tak długo, a po jakimś czasie te wszystkie lecznicze napoje przestały działać... i stan części smoków zaczął się pogarszać...

Umilkł i dopiero pod dłuższej chwili dodał z trudem:

– Obversaria nie żyje.

– Dobry Boże! – krzyknął Laurence. – Sir, jestem wstrząśnięty tą wieścią... i głęboko zasmucony.

To była okropna strata. Obversaria służyła z Lentonem od czterdziestu lat, od dziesięciu była flagowym smokiem w Dover i mimo względnie młodego wieku złożyła już cztery jaja. Chyba najlepiej latała w całej Anglii i tylko kilka innych smoków próbowało jej dorównać.

– To było, niech pomyślę, w sierpniu – mówił dalej Lenton, jakby nie usłyszał słów Laurence'a. – Po Inlacrimasie, ale przed Minacitusem. Niektóre z nich przechodzą to gorzej niż inne. Najmłodsze trzymają się najlepiej, w starych życie jakoś się tli; umierają te w wieku średnim. W każdym razie umierają jako pierwsze; myślę, że w końcu wszystkie odejdą.

Rozdział 2

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 3

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 4

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 5

Dostępne w wersji pełnej

Część II

Rozdział 6

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 7

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 8

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 9

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 10

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 11

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 12

Dostępne w wersji pełnej

Część III

Rozdział 13

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 14

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 15

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 16

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 17

Dostępne w wersji pełnej

Wybrane fragmenty książki
Krótka historia Królestwa Tswana
w trzech tomach

Sipho Tsuluka Dlamini
[1838]

LONDYN, CHAPMAN I HALL Sp. z o.o.

Dostępne w wersji pełnej

Podziękowania

Dostępne w wersji pełnej

Spis treści

Karta tytułowa

Część I

Rozdział 1

Rozdział 2

Rozdział 3

Rozdział 4

Rozdział 5

Część II

Rozdział 6

Rozdział 7

Rozdział 8

Rozdział 9

Rozdział 10

Rozdział 11

Rozdział 12

Część III

Rozdział 13

Rozdział 14

Rozdział 15

Rozdział 16

Rozdział 17

Wybrane fragmenty książki Krótka historia Królestwa Tswana w trzech tomach

Podziękowania

Karta redakcyjna

Tytuł oryginału: Empire of Ivory

Copyright © 2007 by Temeraire LLC

All rights reserved

This translation published by arrangement with Ballantine Books, an imprint of Random House Ballantine Publishing Group, a division of Random House, Inc.

Copyright © for the Polish e-book edition by REBIS Publishing House Ltd., Poznań 2014

Informacja o zabezpieczeniach
W celu ochrony autorskich praw majątkowych przed prawnie niedozwolonym utrwalaniem, zwielokrotnianiem i rozpowszechnianiem każdy egzemplarz książki został cyfrowo zabezpieczony. Usuwanie lub zmiana zabezpieczeń stanowi naruszenie prawa.

Redaktor merytoryczny: Jarosław Kotarski

Redaktor: Krzysztof Tropiło

Opracowanie graficzne serii i projekt okładki: Jacek Pietrzyński

Ilustracja na okładce © iStockPhoto

Wydanie I e-book
(opracowane na podstawie wydania książkowego:
Imperium kości słoniowej, wyd. I, Poznań 2008)

ISBN 978-83-7818-364-8

Dom Wydawniczy REBIS Sp. z o.o.

ul. Żmigrodzka 41/49, 60-171 Poznań

tel. 61-867-47-08, 61-867-81-40; fax 61-867-37-74

e-mail: rebis@rebis.com.pl

www.rebis.com.pl

Plik opracował i przygotował Woblink

woblink.com