Dla Izabeli Kędziory

Istnieje inny świat, ale w tym świecie.

William Butler Yeats

Prawdopodobieństwo, że spotkają się dwa odrębne światy, jest bardzo małe. Siła przyciągania jest ogromna. Wysyłamy w kosmos statki.
Zakochujemy się.

Jeanette Winterson

DOM W KONIU

1

Większość mężczyzn uważa się za dobrych kierowców. Większość kobiet uważa się za dobre w łóżku. I oni, i one się mylą.

Oznajmiła to ni stąd, ni zowąd godzinę temu, gdy ruszył do wyjścia, trzymając pod pachą swoje nowe sanki. Siedziała przy kuchennym stole z filiżanką aromatycznej kawy i gapiła się na śnieg padający za oknem.

– Czy… oczekujesz ode mnie odpowiedzi?

– Nie. Potraktuj to jak uwagę na marginesie. – Jak zwykle, mówiąc, nie patrzyła na niego. Wlepiała wzrok w odległy punkt przestrzeni i wyrzucała z siebie taki czy inny non-sequitur, jakby zwracała się do niewidzialnej publiczności w eterze.

Choć śpieszno mu było do wyjścia, korciło go, by zapytać, czy nie powinien aby zanotować jej sentencji dla przyszłych pokoleń. Miała wysokie mniemanie o sobie i swoich intuicjach. Jego mniemanie było niskie, stąd wzięły się ich kłopoty.

Ostatnio żyli na krawędzi, w stanie niepewnej koegzystencji, w której oboje zdawali sobie sprawę z nadciągającej nieuchronnie separacji, lecz żadne nie miało dość odwagi, aby powiedzieć to na głos. Doszli do niemal terminalnego etapu, na którym najbłahsze głupstwo, jakie popełni druga osoba, spotyka się z ostrą i nieustanną krytyką: wytarcie kuchennego blatu po posiłku, opłakany stan łazienki po kąpieli, opuszczona lub podniesiona klapa w sedesie. Sprawy, które dawniej lekceważyli, nie mówiąc o ich komentowaniu, kłuły teraz w oczy jak odblaskowy fiolet albo cuchnęły jak zepsute mleko.

Dlatego spodobały mu się sanki. Gdy parę miesięcy temu zobaczył reklamę sportowych sanek Alurunner, aż zagwizdał z podziwu dla ich smukłego aluminiowego korpusu. Wyglądały jak tobogan na sterydach, zauroczyły go jako chłopca i jako mężczyznę. Zupełnie jakby mówiły: „Lubisz szybką jazdę? Wsiadaj, a pokażę ci, co znaczy szybkość!”. Superfajna rzecz. Ale żeby zaraz wybulić taką sumę – na saneczki? Niestety popełnił błąd i powiedział jej o tym. Spojrzała na męża tak, jak gdyby oświadczył, że chce kupić atomowy okręt podwodny.

– Sanki? Po co ci sanki?

– Żeby na nich jeździć. Sanki do tego zwykle służą.

Uśmiechnęła się do niego blado.

– Dobrze, że nie kupujesz porsche.

– Słucham?

– Większość mężczyzn przeżywających kryzys wieku średniego chciałaby sobie kupić porsche. A tobie wystarczą saneczki. Może to i dziwne, ale przynajmniej nie jesteś stereotypowy.

– Uważasz, że przeżywam kryzys wieku średniego?

Uśmiechnęła się z przekąsem.

– Jesteś podręcznikowym przykładem takiego kryzysu. Ale nie przejmuj się. Kobiety mają menopauzę, a mężczyźni kryzys wieku średniego i ochotę na porsche. Takie życie, przyjacielu.

Obrócił się pomału, postawił swoje nowe srebrne sanki pod ścianą, a potem usiadł w kucki i przyglądał jej się z rękoma na kolanach.

– Nie układa się nam. Oboje dobrze o tym wiemy i już czas, żeby porozmawiać na ten temat.

Nie odrywając wzroku od okna, przycisnęła filiżankę do dolnej wargi. Byli małżeństwem od dziewięciu lat, znali się od dwunastu. Czasami Dean próbował uchwycić ten moment, w którym ich miłość przeszła od stanu stałego w ciekły, by potem wyparować w nicość. Czasem zastanawiał się, kiedy przestała go kochać. Ale w tej chwili było mu wszystko jedno.

– Co zamierzasz z tym zrobić? – Patrzyła na niego swymi szarozielonymi oczyma. Pięknymi i wyzbytymi wszelkiego wyrazu.

– My już się po prostu nie lubimy. Po co się męczyć z kimś, kogo się nie lubi?

– Nie lubisz mnie? – Ni to stwierdzenie, ni to pytanie.

– Coraz częściej. A ty mnie?

Zatrzepotała powiekami i wyszeptała bezgłośnie „nie”.

Skinął obojętnie głową.

Spróbowała przełknąć ślinę, czując nagłą suchość w ustach.

– No, to przynajmniej jedno szydło wyszło z worka… – Jego wyznanie zrobiło na niej spore wrażenie.

– Właśnie. I powinniśmy o tym porozmawiać.

Schyliła się i odstawiła filiżankę.

– O rany… – Przytknęła dłonie do blatu stołu i ułożyła między nie głowę, tak że jej prawy policzek przylgnął do chłodnego drewna. Serce łomotało jej w piersi. Krew pulsowała w wyciągniętych ramionach. – Może to zabrzmi głupio, ale nie wiem, co powiedzieć. Mam pustkę w głowie.

Milczał. Ona zawsze miała coś do powiedzenia. Wystarczyło poczekać.

Zabrzęczała jego komórka. Ostry ton dzwonka przypomniał im, że tuż obok istnieje zwyczajny świat, w którym niechwiejący się nad przepaścią ludzie załatwiają codzienne sprawy – na przykład dzwonią i odbierają telefony.

Cieszyli się, że w jego komórce długo nie włącza się poczta głosowa. Mogli nieco odetchnąć, pomyśleć, co dalej. W końcu jednak brzęczenie ustało. Mierząc się wzajemnie wzrokiem, czekali, które odezwie się pierwsze. Przez tych parę minut, odkąd zaległo między nimi milczenie, stało się coś nieodwracalnego. Zeszłej nocy spali obok siebie, teraz zaś wydawali się sobie zupełnie obcy.

– Niesamowite: powinnam chyba krzyczeć albo się rozpłakać, ale czuję się tylko pusta w środku. Chcesz, żebyśmy żyli w separacji? Czy wzięli rozwód?

Przytaknął.

– Myślę, że powinniśmy zastanowić się nad obiema możliwościami.

– Kiedy? Dzisiaj?

Wskazał palcem nad ramieniem.

– Wiesz, dlaczego kupiłem te sanki? Bo wyglądały genialnie i zdawało mi się, że nie ma nic wspanialszego niż jazda na nich, którą tak uwielbiałem jako dzieciak. Zdawało mi się, że będę mógł powtórzyć tamto doświadczenie po latach. A wiesz, co teraz podoba mi się najbardziej? Że jeżdżę samemu. Tylko ja, przyroda i szybkość – i te cudowne, przenikliwe zapachy zimy, o których tyle mówiliśmy… Ty nie spytałaś nawet, gdzie jeżdżę. Ani razu.

Uniosła lekko głowę znad stolika.

– Chodzisz do parku. Na to wielkie wzgórze, które…

– Pudło – odparł. – Nigdy nie jeździłem w parku. Nigdy. Widzisz? Nie interesujemy się sobą nawzajem.

Stężała, w jej głos wsączył się jadowity ton.

– Skąd ten wniosek? Bo nie pytam, gdzie ślizgasz się na sankach?

– Przestań chrzanić. Nie żartuj sobie ze mnie. Doskonale wiesz, o co mi chodzi.

– Nie bardzo. Pewnie jestem za głupia. Trzeba mi to napisać czarno na białym. Może po dwunastu latach wspólnego życia zasługuję przynajmniej na jasną deklarację.

– Niczego nie trzeba ci pisać. – Podniósł się z kucek. Jego twarz nie zdradzała żadnych emocji. Przywykła do tej twarzy – zmarszczek i cieni, znajomej mimiki. Zwykle potrafiła z niej odczytać, co on myśli. Teraz nie było tam nic z wyjątkiem nakazu: „Słuchaj, co do ciebie mówię”. W ciągu ośmiu zdań jej mąż przeobraził się w obcego człowieka.

– Idę na sanki. Resztę dnia zamierzam spędzić poza domem. Tak będzie lepiej. Nam obojgu da to czas do namysłu. Wrócę wieczorem i wtedy, jeśli będziesz chciała, możemy porozmawiać.

Wpadła w popłoch.

– Wychodzisz z domu? Teraz? Na miłość boską, przecież sam stwierdziłeś, że musimy to przedyskutować.

Chwycił sanki.

– Przedyskutujemy. Ale najpierw niech każde z nas zastanowi się nad tym samo. Potem będą rozmowy. Przykro mi, jeżeli ci to nie odpowiada, ale tak właśnie postanowiłem. – Wysunął lewą rękę i zerknął na zegarek. – Dochodzi wpół do dziewiątej. Wrócę tu za mniej więcej dwanaście godzin.

– Ja chyba śnię, Dean. Nie mieści mi się w głowie, że możesz stąd wyjść, nagadawszy takich rzeczy. – Jej głos stał się nagle twardy i ostry jak brzytwa. Używała tego tonu, kiedy czuła się skrzywdzona albo gdy uważała, że racja leży po jej stronie.

– Mogę. – Chwycił sanki obiema rękami, aby mu nie ciążyły. – Czy powiedziałem coś, o czym nie wiedziałaś? Otworzyłem nowy rozdział w naszych stosunkach? Nie sądzę. Nie udawaj zranionej ofiary, Vanesso, bo nią nie jesteś. Oboje musimy sobie z tym poradzić, nie tylko ty… Przestaliśmy się lubić: my, pierwsza osoba liczby mnogiej. Ziemia usunęła nam się spod nóg i musimy stawić temu czoło. Unikaliśmy dotąd tej kwestii, bo jest nieprzyjemna, baliśmy się ją poruszyć. Jednak ona staje przed nami: Nie-lu-bi-my-się-na-wza-jem. – Umilkł, czekając, aż mu odpowie – odgryzie się albo pożali nad sobą.

– Dobrze. – Położyła ręce na udach, przełknęła ślinę i wyprostowała się. Spojrzała na zegar wiszący na kuchennej ścianie. – Za dwanaście godzin. Dobrze.

Zdziwiony jej reakcją stał bez ruchu. Ciekawe, co zaraz się stanie.

Machnęła ręką w kierunku drzwi.

– No, idź. Na co czekasz?

– Pięć minut temu powiedziałaś…

– To było pięć minut temu. – Podeszła do kuchenki i dolała sobie kawy z dzbanka.

– Okay. – Ruszył ku drzwiom, mile zaskoczony, że przyjęła to lepiej, niż się spodziewał.

– A jeśli mnie tu nie zastaniesz, Dean? Jeśli odejdę, zanim wrócisz?

Zamknął oczy i skrzywił się. To byłoby zbyt proste.

– Chcesz odejść? Nie sądzisz, że powinniśmy spokojnie pogadać, kiedy trochę ochłoniemy? Weźmy z sobą jednodniowy rozbrat, żeby poskładać myśli, a potem spotkajmy się i porozmawiajmy na poważnie.

Wtedy cisnęła w niego filiżanką gorącej kawy. Już podnosiła ją do ust, gdy jej ręka wystrzeliła nagle do przodu, jakby rzucała frisbee. Długa wstęga czarnej kawy rozwinęła się w powietrzu, trafiła go w pierś i spłynęła po jego nagich dłoniach i srebrnych sankach. Wrzące krople chlasnęły go w twarz. Sanki trzasnęły na podłogę, gdy uniósł ręce do piekących policzków. Na szczęście miał na sobie grubą puchową kurtkę, która uchroniła go przed poparzeniem.

Na równi przerażona i podekscytowana tym, co zrobiła, Vanessa szybko odwróciła się od niego, nieświadoma, jaki wyraz maluje się na jej twarzy. Być może była to radość, którą także czuła. Wypadła z kuchni z głową spuszczoną tak nisko, że jej podbródek stykał się niemal z piersią. Wychodząc, otarła się o niego – odskoczył jak oparzony.

Palce na jego twarzy zaczęły drżeć. Opuścił dłonie zawstydzony, że trzęsie się w takim momencie. Nie wiedział, co ma uczynić. Jej reakcja kompletnie wybiła go z równowagi. Czy ona naprawdę aż tak go nienawidzi? Przecież wiedziała i czuła to samo co on. Czy głośno wypowiedziana prawda dała jej wolność, czy wyzwoliła ukrytą w niej zdzirę?

Gdy przesycająca powietrze elektryczność nieco zelżała, jego myśli skupiły się na jednym pytaniu: Czy chciała mu zrobić krzywdę? Czy też był to spontaniczny wybuch emocji, nieprzewidziany piorun wściekłości lub szaleństwa, którego zaraz pożałowała? „Wtopa”, po której pragniemy cofnąć czas, aby się zrehabilitować. Czy żałowała teraz swego czynu? A może była z siebie zadowolona? Stała gdzieś w domu i szczerzyła się w uśmiechu, powtarzając sobie w duchu: „Tak, cieszę się, że oblałam go wrzącą kawą”.

W tej chwili tylko to go interesowało. Nie dbał o to, czy jego słowa zraniły ją, czy rozzłościły. Odpłaciła mu się z nawiązką. Jemu też zdarzało się wpadać w gniew. Niekiedy irytował się bez powodu albo działał pochopnie. Nigdy jednak by się nie posunął do oblania jej wrzątkiem. Kiedy czytał artykuły o przemocy domowej, to stawiając siebie w podobnej sytuacji, dochodził zawsze do tego samego wniosku: Nie, nie mógłbym się tak zachować, nawet gdybym się wściekł. W ostateczności bym odszedł. Już lepiej z sobą zerwać, zachować godność i zdrowie psychiczne. Choćby cię krew zalała, nie wypada tak traktować drugiego człowieka, zwłaszcza swojego partnera.

Instynkt nakazywał mu odszukać ją i zapytać, co to miało, do cholery, znaczyć. Ale może tego właśnie chciała – zatrzymać go w domu. Nie zamierzał jej ustąpić ani na krok. Popatrzył na zegarek i odkrył ze zdziwieniem, że odkąd oznajmił, iż wróci za dwanaście godzin, upłynęły zaledwie cztery minuty. Ociekając gorącą kawą, zamyślił się nad ich scysją. Może coś umknęło jego uwadze, może zapomniał o jakimś ważnym słowie, które wypowiedział tuż po tym lub przed tym, jak go zaatakowała?

Nie, nie zamierzał wynajdywać logicznego powodu, żeby usprawiedliwić jej czyn. Vanessa postąpiła źle – przekroczyła wszelkie dopuszczalne granice. Gardził ludźmi, którzy wyszukują powody, aby usprawiedliwić złe zachowanie innych. Czasem nie daje się ono obronić. Jest złe i tyle; koniec, kropka. Bywa i tak, że ludzie to świnie, a ich czyny jedynie to potwierdzają.

Podszedł do zlewozmywaka i nasączywszy gąbkę wodą, przesunął nią raźno po piersi kurtki. Potem oderwał papierowy ręcznik i wytarł ją do sucha. Ścierał z siebie nie tyle kawę, ile skutki czynu Vanessy.

Przypomniało mu się zajście, którego był świadkiem kilka dni wcześniej. Pracował do późna w sklepie, więc wieczorem wstąpił do pobliskiej jadłodajni, żeby coś przekąsić. Nie licząc garstki klientów, wnętrze świeciło pustkami. W głębi sali, w kabinie naprzeciw niego, siedziało dwoje wesołych młodych ludzi. Mieli po jakieś dwadzieścia lat – i widać było, że szaleją za sobą. Tchnęli szczęściem niczym zapachem wiosennego bzu. Jedli hamburgery i rozmawiali, podnieceni jak dzieci. Łatwo zapominamy o pierwszej miłości, o tym, jak bardzo chcieliśmy podzielić się wszystkim z ukochaną i wysłuchać, co ma do powiedzenia. Mniejsza, o czym się mówi – ważne, że ona mówi.

Jedząc kolację, raz po raz popatrywał w stronę młodej pary. Starał się być dyskretny, nie chciał bowiem wprawić ich w zakłopotanie ani odbierać im naturalności. Podobało mu się, że żadne z nich nie usiłuje zachować chłodnego dystansu ani szpanować przed drugim. Mimo że siedział daleko od nich, dostrzegał ich głupawo zakochane miny i ciągłą potrzebę kontaktu fizycznego, słyszał ich chichot i nieustanne bla-bla-bla. Na nikim nie próbowali wywrzeć wrażenia i nie uważali się za lepszych. Wystarczyło im, że mogą dzielić się ze sobą radością. Aż miło było patrzeć. Po kolacji zamówił herbatę, na którą nie miał ochoty, żeby posiedzieć chwilę dłużej i poobserwować tych dwoje.

W pewnym momencie młody mężczyzna wstał i wyszedł do toalety. Ledwie zniknął za drzwiami łazienki, dziewczyna rozpłakała się. Jej twarz się naprężyła, po czym z oczu trysnęły łzy. Płakała cicho, lecz nie czyniła też żadnych prób, aby się kryć.

Dean był zdumiony. Dlaczego beczy? Kilkanaście sekund temu śmiała się na całe gardło i flirtowała ze swoim chłopcem, opierając mu się o ramię i zasłaniając dłonią swoją rozdziawioną od śmiechu buzię. A teraz ma twarz skurczoną w pięść i zaczerwienioną z bólu. Dlaczego? Bo padło o jedno słowo za dużo? Bo czekała z ujawnieniem swoich prawdziwych uczuć, aż jej chłopak zniknie?

Z rosnącą fascynacją Dean przyglądał się zrozpaczonej dziewczynie. W końcu spostrzegła go i obrzuciła nienawistnym spojrzeniem – jakby to on wywołał jej łzy i smutek, bez względu na ich rzeczywistą przyczynę. Zażenowany wysupłał gotówkę, położył ją na stoliku i wyszedł z jadłodajni.

Stał teraz nad kuchennym zlewem i patrzył na trzymany w ręku papierowy ręcznik, na którym widniały brązowe plamy. Czyżby to samo przytrafiło się jego żonie? Czy rzuciła w niego kawą, bo wspomniał o separacji, czy też dlatego, że inne, dawne frustracje osiągnęły w niej naraz punkt wrzenia?

Było już za późno, by się dowiedzieć, dlaczego dziewczyna z jadłodajni wybuchła płaczem. Mógł jednak ciągle poznać powód, dla którego żona próbowała go zranić.

– Vanessa?

Czekał na odpowiedź, a nie doczekawszy się jej, wyrzucił ręcznik do kosza pod zlewem i ruszył na poszukiwanie. Po kilku krokach usłyszał charakterystyczny odgłos zapalanego silnika i od razu wiedział, że to jej samochód. Stojąc na korytarzu, wyobraził sobie, że wybiega za nią z domu i usiłuje ją zatrzymać: obraz ten przewinął mu się przed oczyma wyobraźni niczym pasek z wiadomościami sunący na dole ekranu telewizyjnego. Zaraz jednak znikł. Po co miałby ją gonić, skoro to ona próbowała go zranić? Wracaj, wracaj – przepraszam, że mnie poparzyłaś! Wyjeżdża? Proszę bardzo, droga wolna. On zjawi się tutaj za dwanaście godzin i jeżeli ją zastanie, to porozmawiają. W przeciwnym razie podejmie właściwe kroki.

Nagle zdał sobie sprawę, że ani trochę nie jest ciekaw, dokąd Vanessa się wybiera. Od dawna nie interesował się jej życiem. Jak spędza dni, o czym myśli, co ją pociąga, a co gnębi… Było mu wszystko jedno. Po prostu – dźwięki tła. Owszem, jedne brzmiały głośniej, a inne ciszej – w sumie jednak składały się na szum tła, na muzykę szemrzącą cicho w windzie, kiedy zjeżdża się na parter. Utwór tyleż znajomy, co trywialny, który ulatuje nam z myśli tuż po rozsunięciu się drzwi. Czasem zagwiżdżemy pod nosem jakiś motyw, w przerwie między tym, co naprawdę się liczy. Przez lata Vanessa była jedną z najważniejszych osób w jego życiu. Ostatnio jednak jej czyny, myśli i słowa kojarzyły mu się ze słuchaną tysięczny raz piosenką Raindrops Keep Falling on My Head.

Podszedł do okna wychodzącego na ulicę i zobaczył, jak jej samochód oddala się wolno, odcinając się na tle białego śniegu. Był pewien, że w aucie huczy muzyka: Mick Jagger śpiewa Gimme Shelter albo The Brothers Johnson rąbią jakiś szybki kawałek. Gdy była zdenerwowana, słuchała klasycznego rock and rolla albo dynamicznego popu. Kiedy po powrocie do domu lub wejściu do samochodu, w którym siedziała za kierownicą, zderzał się z grającą głośno muzyką, nie wiedział, czego ma się spodziewać. Na ogół znaczyło to, że stało się coś złego i Vanessa daje czadu, aby poprawić sobie humor.

Niektórzy chcą podzielić się z tobą swoim nastrojem, tak abyś odczuł ich ból, kochał lub nienawidził wraz z nimi albo wraz z nimi się upił. Inni oczekują dobrego słowa, filiżanki gorącej herbaty albo tego, że wymasujesz im stopy lub weźmiesz za rękę. Vanessa była inna. Należało dać jej ciszę i przestrzeń i koniecznie zostawić ją w spokoju. Jeżeli napatoczyłeś się w złym czasie, najlepsze, co mogłeś uczynić, to zaszyć się w najdalszym zakątku domu i uparcie ją lekceważyć, dopóki nie okazała ponownej gotowości do komunikacji.

Splótłszy palce obu dłoni na głowie, Dean patrzył na śnieżny puch za oknem i zastanawiał się, czy postąpił słusznie, mówiąc jej o swoich uczuciach. Ale czy miał wybór? Czy mógł żyć miesiącami, a może latami w domu, w którym chodzi się jak po polu minowym, domownicy zaś starają się nie znaleźć w tym samym pokoju? Przypuszczał, że Vanessa czuje tak samo, wskazywało na to jej zachowanie w ostatnim półroczu. Ktoś powiedział mu kiedyś, że większość ludzi raczej umrze, niż się zmieni. Uznał wówczas, że to w zasadzie prawda. Czasem jednak śmierć następuje w wyniku stagnacji. Nie martwe serce, brak tętna i płaski wykres EKG, ale kres optymizmu, ciekawości i pożądania.

Bezwiednie wyciągnął rękę i dotknął szyby. Czując chłód pod palcami, wodził nimi tu i tam po szkle, jak gdyby jeździł na łyżwach.

– Mam pytanie. Czy pozwolisz? – Nie wydało mu się dziwne, że mówi na głos do samego siebie. Chciał jej zadać pytanie. Wiedział rzecz jasna, że Vanessy nie ma w domu – jej samochód znikał właśnie na końcu ulicy. – Chciałbym cię o coś spytać.

2

Dostępne w wersji pełnej

3

Dostępne w wersji pełnej

4

Dostępne w wersji pełnej

5

Dostępne w wersji pełnej

OWOCOBRANIE

1

Dostępne w wersji pełnej

2

Dostępne w wersji pełnej

3

Dostępne w wersji pełnej

4

Dostępne w wersji pełnej

5

Dostępne w wersji pełnej

6

Dostępne w wersji pełnej

Tytuł oryginału: Bathing the Lion

Copyright © 2013 by Jonathan Carroll

Published by arrangement with Graal Ltd and The Richard Parks Agency

All rights reserved

Copyright © for the Polish e-book edition by REBIS Publishing House Ltd., Poznań 2013

Informacja o zabezpieczeniach
W celu ochrony autorskich praw majątkowych przed prawnie niedozwolonym utrwalaniem, zwielokrotnianiem i rozpowszechnianiem każdy egzemplarz książki został cyfrowo zabezpieczony. Usuwanie lub zmiana zabezpieczeń stanowi naruszenie prawa.

Redaktor

Katarzyna Raźniewska

Projekt okładki i fotografia na okładce

Ryder Carroll

Opracowanie graficzne polskiej wersji okładki

Krzysztof Kwiatkowski

Wydanie I e-book

(opracowane na podstawie wydania książkowego:

Kąpiąc lwa, wyd. I, Poznań 2013)

ISBN 978-83-7818-222-1

Dom Wydawniczy REBIS Sp. z o.o.

ul. Żmigrodzka 41/49, 60-171 Poznań

tel. 61-867-47-08, 61-867-81-40; fax 61-867-37-74

e-mail: rebis@rebis.com.pl

www.rebis.com.pl

Plik opracował i przygotował Woblink

woblink.com