MOURINHO anatomia zwycięzcy

Spis treści

Karta tytułowa

Podziękowania

Część pierwsza W ślady Fergusona

Zamieszanie wokół Madrytu

Witaj, Mourinho, żegnaj, Valdano

Część druga Witamy w Anglii

Produkt działa zgodnie z opisem na etykiecie

Nieoczekiwany zwrot akcji

Wróg piłki nożnej

Część trzecia Początki

Skazany na futbol

Dzień dobry, Mister. Jestem José Mourinho

Odrobina arogancji

Benfica traci, Porto zyskuje

Część czwarta Jaki José?

Trzy czapki

Selekcjoner

Trener

Menedżer

Manipulowanie umysłami: czwarta czapka?

Część piąta Pod maską

Zarzut braku poczucia humoru to żart

Inna liga

I co jeszcze?

Sprawdzony przepis na zwycięstwo

Część szósta Od sporów do euforii

O jeden Bridge za daleko

Chłodne lato

Terry mówi „nie”

Najpierw Tottenham, potem Anglia

Mój przyjaciel sędzia

Mistrzowie Europy

Rekonstrukcja

Vieira: wartość zaufania

Anglia, jego Anglia

Wydajesz się zmęczony, Wesley

Karta redakcyjna

Patrick Barclay

MOURINHO
anatomia zwycięzcy

Fragment

Tłumaczenie
Anna Zdziemborska

Podziękowania

Wiele mówi o José Mourinho fakt, iż żadna z osób, z którymi rozmawiałem przed pierwszym wydaniem tej książki w roku 2005 – począwszy od gigantów futbolu w rodzaju sir Bobby’ego Robsona i Louisa van Gaala, a skończywszy na André Chinie, którego Mourinho uczył w szkole w Setúbal – nie powiedziała o nim złego słowa. Prawdopodobnie pisałem książkę, kiedy zdążył już załatwić wszystkich swoich wrogów.

Poważnie jednak: człowiek z Chelsea, który powiedział mi, że Mourinho „nie lubi, kiedy ludzie piszą o nim książki bez jego zgody”, nie miał się czym martwić. W założeniu miało to być rzetelne studium trenera piłkarskiego, a ja byłem i jestem głęboko wdzięczny ważnym postaciom z branży, które rozumiejąc cel książki, poświęciły swój czas i hojnie dzieliły się ze mną przemyśleniami. Poza Robsonem i van Gaalem byli to Gérard Houllier, David Moyes i zaraźliwie entuzjastyczny, niezwykle wpływowy Andy Roxburg.

Do powstania uaktualnionego wydania książki przyczynili się też Patrick Vieira i Mark Halsey.

Z prawdziwą przyjemnością wysłuchałem spostrzeżeń Desmonda Morrisa, jak również opinii mojego przyjaciela Iana Rossa, że nawet stary, cyniczny drań nie uchroni się przed urokiem Mourinho (co stało się i moim udziałem, kiedy poznałem go we Włoszech w 2009 roku, chcąc wręczyć mu kopię oryginalnego, portugalskiego wydania mojej książki, a on oznajmił, że już ją kupił). Dodatkowe informacje zaczerpnąłem z książki José Mourinho: Made in Portugal (Dewi Lewis Media, 2004). Spojrzenie perspektywiczne zapewnili Frank Clark i Peter Robinson, wspomnieniami podzielili się Mick Martin, Ross Mathie, Tosh McKinlay i Gary Bollan. Dziękuję też André Chinowi, Ianowi Aitkenowi oraz tym osobom, które rozmawiały ze mną anonimowo; Paulo Anunciacao i Christinie Lamb; Davidowi Luxtonowi z Luxton Harris, który naprowadził mnie na ten pomysł; Ianowi Preece’owi, Ianowi Marshallowi i Markowi Rusherowi za ich redaktorskie wyczucie; Jamesowi Royce’owi za wprawę w szukaniu informacji i prowadzeniu wywiadów; wyjątkowej Lauren Clark za jej cierpliwość i dobre rady; oraz (jako ostatniej, lecz w żadnym razie mniej ważnej) dziewczynie, z którą wymieniam się tak wiele dla mnie znaczącymi zapiskami.

Pisząc pierwotną wersję Anatomii zwycięzcy, jak wielu innych przekonałem się do Mourinho, a jednocześnie nabrałem awersji do niektórych jego zachowań. Ciemna strona Portugalczyka znów dała o sobie znać owej wiosny, kiedy wygłosił tyradę po pierwszym meczu półfinałowym Ligi Mistrzów pomiędzy Realem Madryt a Barceloną. Jednak gdy ludzie nieodmiennie pytają mnie, czy Mourinho uczestniczył w powstawaniu książki, wydaje mi się, że chcą wiedzieć, jaki jest prywatnie. Otóż przekonałem się, iż jest to człowiek niezwykle uprzejmy. Natomiast nigdy nie prosiłem go o pomoc przy pracy nad Anatomią zwycięzcy, a to z dwóch powodów. Przede wszystkim, moi wydawcy chcieli, żebym mógł pisać to, czego oni sobie zażyczą. A po drugie, zależało mi na tym, żeby wszystkie zyski przypadły mnie.

Patrick Barclay

lipiec 2011

Część pierwsza
W ślady Fergusona

Zamieszanie wokół Madrytu

Tylko na jednym z kandydatów wymienianych jako potencjalni następcy sir Alexa Fergusona, menedżera Manchesteru United, stojące przed nim zadanie nie zrobiłoby najmniejszego wrażenia. Trudno bowiem wyobrazić sobie kogokolwiek poza José Mourinho, u kogo gwałtowne hamowanie machiny do zdobywania trofeów z Old Trafford nie wzbudziłoby lęku przed osobistą porażką. Mourinho osiągnął wiek średni – w styczniu 2012 skończył 49 lat – bez konieczności udowadniania czegokolwiek, nawet sobie, a to więcej, niż można powiedzieć o Fergusonie, który początek swojego 49 roku życia spędził, zastanawiając się, czy nie powinien poważnie rozważyć sugestii z flagi kibica, żeby wracał do Szkocji.

Ferguson przeżył poważne zwątpienie w siebie zimą 1989–1990, po której przyszła wiosna i jego pierwsze trofeum na Wyspach, czyli Puchar Anglii. Kwestionował własne metody trenerskie i menedżerskie, biorąc pod uwagę możliwość, iż jest kolejnym Szkotem, który nie sprostał ostrej konkurencji zza południowej granicy. Natomiast Mourinho wkroczył do Anglii w 2004 roku jak na własne podwórko, ogłaszając się „wyjątkowym” i niebawem udowadniając to zdobyciem dwóch kolejnych mistrzostw, który to wyczyn udał mu się już wcześniej w Portugalii, a potem we Włoszech. Triumfował też w Lidze Mistrzów, najpierw z Porto, później zaś z Interem. Kiedy zaś przeniósł się do Hiszpanii i nie zdołał pokonać Barcelony ani w lidze hiszpańskiej, ani w Lidze Mistrzów, sprawiał wrażenie, jakby nie widział w tym winy własnej czy swojej drużyny – jakby przeciwko jego królowaniu w Realu Madryt zmówiły się diabelskie moce.

Ci, którym przyjdzie zdecydować, komu United zleci zastąpienie Fergusona, będą musieli wziąć pod uwagę wszystkie aspekty charakteru Mourinho, a także jego osiągnięcia i wieloletni apetyt na stanowisko zajmowane bezdyskusyjnie przez jego przyjaciela, do tego w wieku emerytalnym, do którego podobno mówi per „Szefie”. Znikome ryzyko, że Mourinho w ogóle poczuje presję – a tym bardziej ugnie się pod nią – utrzymania bezprecedensowej liczby zwycięstw osiągniętej przez jednego menedżera w angielskiej piłce nożnej, będzie stanowić duży plus w oczach Davida Gilla, dyrektora wykonawczego United, i innych zaangażowanych w podjęcie tej decyzji. Do minusów należy natomiast zaliczyć kontrowersje, jakie Mourinho na pewno wzbudzi, i nagłówki, które odciągną uwagę od piłkarzy w czerwonych koszulkach. Nawet bowiem biorąc pod uwagę coraz bardziej dominujące i często gwałtowne podejście Fergusona, którego Football Association nie jest w stanie okiełznać, jego zawodowa paranoja nie mogła się równać z wypowiedzią Mourinho po porażce 0:2 Madrytu z Barceloną na własnym boisku w ostrej pierwszej rundzie półfinału Ligi Mistrzów 2011. Pepe, piłkarz Realu, którego głównym zadaniem było przełamywanie komunikacji w środku boiska pomiędzy Xavim i Lionelem Messim, został wykluczony z meczu, a Mourinho odesłany na trybuny przez niemieckiego arbitra Wolfganga Starka. Mourinho skomentował to zdarzenie następująco:

„Nie powiedziałem nic do sędziego. Po prostu się roześmiałem i pokazałem uniesione kciuki. Tylko tyle. Gdybym powiedział jemu i UEFA, co myślę, moja kariera byłaby skończona. Nie mogę powiedzieć, co myślę. Mam tylko jedno pytanie. Dlaczego? Dlaczego? Dlaczego Ovrebo, Busacca, De Bleeckere, Frisk, Stark? Pytam ich wszystkich: „Dlaczego?”.

Mowa tu oczywiście o sędziach, których decyzje zdaniem Mourinho pomogły Barcelonie podczas prestiżowych meczów Ligi Mistrzów. Rozważmy kilka zdarzeń: Anders Frisk pokazał Didierowi Drogbie drugą żółtą kartkę na Camp Nou w 2005 roku (i został przez Mourinho niesłusznie oskarżony o niewłaściwe zachowanie, za co UEFA okrzyknęła trenera „wrogiem futbolu” i zawiesiła w obowiązkach na dwa kolejne mecze Chelsea w tych rozgrywkach); Tom Henning Ovrebo nie przyznał Chelsea, prowadzonej już przez Guusa Hiddinka, trzech rzutów karnych w roku 2009 (i niesłusznie wykluczył gracza Barcelony Erica Abidala); Robin van Persie z Arsenalu dostał w 2011 roku drugą żółtą kartkę od Massima Busakki za strzał po gwizdku, a w opisywanym meczu na Bernabéu Pepe zobaczył czerwoną kartkę za wejście nakładką w Daniego Alvesa. Kiedy Mourinho dodał, że „w każdym półfinale jest to samo”, wciągnął do sporu również Franka De Bleeckere, jako że rok wcześniej belgijski arbiter wyrzucił z boiska na Camp Nou Thiago Mottę z prowadzonego przez Mourinho Interu (za przepychanie, które nie było tak poważne, jak próbował udawać Sergio Busquets, Motta otrzymał drugą żółtą kartkę i w konsekwencji czerwoną).

Jednak fakt, iż teoria Mourinho była pełna dziur, nie miał większego znaczenia. Chodziło o to, że oskarżył Barcelonę o czerpanie korzyści z układu, w którym UEFA i sędziowie mieli spiskować na rzecz zespołu, innymi słowy, że zasady piłki nożnej naginano dla potrzeb jednego klubu. Nie owijał w bawełnę. „Wygrałem dwie Ligi Mistrzów [z Porto w 2004 i Interem w 2010 roku] ciężką pracą, znojem, z godnością – powiedział. – Wstydziłbym się... byłbym zażenowany, gdybym zdobył tytuł [co, jak sugerował, było udziałem Barcelony w 2009 roku], ponieważ był okupiony skandalem na Stamford Bridge. Ten zostanie zdobyty dzięki skandalowi na Bernabéu. Skąd bierze się cała ta władza? Jeśli ci z Barcelony są uczciwi, wiedzą, że tak jest. Czasem czuję obrzydzenie, że żyję na tym świecie i zarabiam na nim na życie. To oczywiste, że z Barceloną nie masz szans. Nie rozumiem dlaczego. Nie wiem, czy chodzi o reklamę UNICEF-u [nazwa tej organizacji znajdowała się na koszulkach katalońskiego klubu], czy o przyjaźnie Villara [Ángel María Villar, prezes Real Federación Española de Fútbol, hiszpańskiej federacji piłki nożnej] w UEFA, gdzie jest wiceprezesem. Nie wiem, czy to dlatego, że są sympatyczni, ale mają władzę, przy której cała reszta jest bez szans”.

Gdy słowa te niezwłocznie przekazano Pepowi Guardioli, menedżerowi Barcelony, odpowiedział jedynie: „Nie mam na ten temat zdania”. Wiedział, że wygrał. Oraz że Mourinho przegrał walkę z własnej winy.

Rozpoczął ją podczas przygotowań do meczu, czwartego El Clásico z pięciu między odwiecznymi hiszpańskimi rywalami, przywołując wypowiedź Guardioli po poprzednim spotkaniu, w którym czujny sędzia asystent nie uznał gola Barcelonie z powodu kilku „centymetrów”, i wyśmiewając sytuację. Powiedział: „Do tej pory mieliśmy dwa rodzaje trenerów. Bardzo małą grupę, która nie komentuje pracy sędziów, i bardzo dużą, do której sam się zaliczam, krytykującą arbitrów, kiedy popełniają rażące błędy. A teraz, dzięki wypowiedzi Pepa, wkraczamy w nową erę z trzecią, jednoosobową grupą, która krytykuje prawidłowe decyzje... Nigdy wcześniej czegoś takiego nie widziałem”. Następnie zaczął przytaczać decyzje rzekomo faworyzujące Barcelonę i po raz pierwszy wspomniał o „skandalu ze Stamford Bridge”. Wtedy Guardiola nie mógł się już powstrzymać.

Znają się z Mourinho od dawna – od 1996 roku, kiedy to Guardiola był gwiazdą Barcelony, a zasłynął dodatkowo znaczną rolą w zdobyciu przez klub pierwszego Pucharu Europy, na Wembley w 1992 roku, Mourinho zaś raczej mało doświadczonym asystentem sir Bobby’ego Robsona, który później powiedział, że Portugalczyk pielęgnował znajomość z popularnym Pepem, gdyż ten był niezaprzeczalnie wpływową postacią w klubie. Z czasem zdobyli pozycję bodaj najbardziej utytułowanych trenerów w europejskim futbolu, stając się nieuchronnie zaciekłymi rywalami, i to jeszcze zanim Mourinho przejął Real latem 2010 roku, a seria pięciu Clasicos rozpoczęła się kilka miesięcy później pięciobramkowym pogromem jego klubu na Camp Nou. Guardiola niewątpliwie uważał, że jemu i Barcelonie należy się więcej szacunku ze strony Mourinho, biorąc pod uwagę postawę tego ostatniego w przededniu półfinału, i stracił panowanie do tego stopnia, że przeklął na antenie telewizyjnej, mówiąc: „Zwykle wypowiada się ogólnie, na temat klubu, zespołu. Tym razem powiedział: »Pep«. Więc ja mu odpowiadam: »Hej, José«. – Tutaj [w sali, gdzie odbywała się konferencja prasowa] Mourinho jest szefem, pieprzonym bossem. Nie muszę z nim tu rywalizować. Staram się nie grać poza boiskiem. Poza boiskiem on jest ode mnie o wiele lepszy. Ja reprezentuję instytucję, która wierzy, iż nie jest to najlepszy sposób załatwiania spraw. Pozostawia po sobie niesmak. Mecz jest jutro wieczorem i zobaczę się z nim o 20.45”.

Gwizdek Starka o 20.45 dał początek osobliwej rywalizacji. Real odpierał ataki Barcelony podobnie jak podczas finału Pucharu Króla, hiszpańskiego odpowiednika Pucharu Anglii, na neutralnym gruncie w Walencji tydzień wcześniej i podczas meczu po powrocie na Bernabéu, cztery dni przedtem. W obu tych spotkaniach taktyka ta okazała się skuteczna. W Madrycie, mimo wyrzucenia z boiska Raula Albiola za sfaulowanie Davida Villi, co doprowadziło do strzelenia gola przez Messiego z rzutu karnego, Real zapewnił sobie remis za sprawą rzutu karnego wykorzystanego przez Cristiano Ronaldo. Jednak Mourinho, słusznie przekonany, że Real nie pokona Barcelony w lidze, przygotowywał się do finału Pucharu Króla, podczas którego blokowanie napastników Barcelony znów się powiodło, przy czym tym razem pojawiła się szansa na gole. W dogrywce Ronaldo strzelił głową jedyną, spektakularną bramkę. Real, po dziewięciu miesiącach pracy z Mourinho, zdobył pierwsze trofeum od trzech lat.

Obawy kibiców Realu dotyczące pragmatyzmu Mourinho błyskawicznie słabły i wielu widzów, którzy przyszli na półfinałowy mecz Ligi Mistrzów, było gotowych pogodzić się z wynikiem 0:0, gdyby stanowił on część planu Special One (Wyjątkowego). W meczach z Barceloną ostrożność jest bowiem dopuszczalna, jeśli przynosi pożądane rezultaty. W sobotni wieczór poprzedzający ten opisywany Real wrócił do Walencji, sceny swojego triumfu w finale Pucharu Króla, na mecz ligowy i wygrał 6:3. Gole strzelili Gonzalo Higuaín (trzy), Kaká (dwa) i Karim Benzema. Ci trzej gracze siedzieli teraz na ławce. Pepe grał w środku pola obok Lassany Diarry. Ángel di María został przesunięty do ataku obok Ronaldo. Tyle że zespół najwyraźniej nie miał linii ataku. Wszyscy cofnęli się do głębokiej defensywy, przynajmniej w pierwszej połowie, która szybko przybrała paskudny obrót. Guardiola opisał zespół przeciwnika jako najbardziej agresywny Real Madryt, jaki kiedykolwiek widział, i chociaż tym razem piłkarze też nie zawiedli oczekiwań Mourinho, gracze Barcelony byli przygotowani na agresywne krycie, często wywołując jednak przepychanki i „prosząc” Starka o interwencję. Wreszcie po godzinie Pepe wszedł nakładką w Daniego Alvesa i Real ponownie musiał grać w dziesiątkę. Ibrahim Afellay, który zastąpił Pedro, umożliwił zdobycie gola Messiemu, kiedy po jego dośrodkowaniu filigranowy Argentyńczyk minął slalomem obrońców Realu i strzelił z wirtuozerią, którą słusznie porównuje się z klasycznym drugim golem Diega Maradony w meczu z Anglią na Mistrzostwach Świata w 1986 roku.

Tym razem taktyka Mourinho zawiodła i gdyby to była druga runda, Guardiola mógłby się pokusić, by użyć notatek trenera jako serpentyny podczas świętowania zwycięstwa. Dlaczego Real grał tak defensywnie na własnym boisku? Być może dlatego, że Mourinho, podbudowany sukcesem w finale Pucharu Króla, próbował wciągnąć obrońców Barcelony na własną połowę – Gerard Piqué rzadko potrzebuje zaproszenia i kilka razy wyszedł już na środek pola – w nadziei, że szybcy Ronaldo i di María przebiją się na opuszczoną część boiska. Jednak nie było podań, a Ronaldo, który gniewnie gestykulował, domagając się ich od początku meczu, podsumował to znacząco po jego zakończeniu: „Nie podoba mi się to, ale muszę się dostosować do tego, o co mnie proszą”.

Tymczasem Mourinho perorował zaciekle. Za odesłanie na trybuny automatycznie został zawieszony na drugą rundę, w której Pedro zdobył gola dla Barcelony, a Marcelo wyrównał. Nikogo nie wykluczono, ale Aitor Karanka, asystent Mourinho, skarżył się, że nie uznano gola Higuaína, i dodał: „Mourinho miał rację. Powiedział, że nie będziemy mieli szansy”. Wtedy UEFA zdążyła już zawiesić Mourinho na cztery kolejne mecze za zachowanie tak podburzające, że zgodnie z oświadczeniem Barcelony, „mogło wywołać przemoc” (co skończyło się długim procesem apelacyjnym).

Nie był to pierwszy raz, kiedy Mourinho zarzucono, że niemal doprowadził do wybuchu przemocy. Również we Włoszech często sugerował, że sędziowie są stronniczy, w pierwszym sezonie został ukarany grzywną za aluzję, iż Juventus odniósł korzyści z decyzji sędziów, a na początku drugiego ukarany grzywną i zawieszony na jeden mecz za zaciekłe protesty podczas spotkania Interu z Cagliari. Cztery miesiące później, po zwycięstwie 2:0 nad AC Milan w derbach na San Siro, wygłosił tyradę, która miała rozmiary bliskie tej z Bernabéu i podobny charakter. „Dzisiaj uczyniono wszystko, żeby uniemożliwić Interowi zwycięstwo, ale moja drużyna jest silna i zdobędziemy scudetto. I na tym poprzestanę. To wasz kraj i wasza liga. Ja jestem jedynie cudzoziemcem, który tu pracuje. Pewnego dnia odejdę i zostawię was z tym problemem. Myślę, że wszyscy rozumiemy, iż to nie przypadek, że sędzia [Gianluca Rocchi] pokazał Sneijderowi czerwoną kartkę”. Inter prowadził w pierwszej połowie 1:0, kiedy Lúcio ujrzał żółtą kartkę za symulację. Sneijder podszedł do Rocchiego i sarkastycznie mu poklaskał, za co arbiter, co zrozumiałe, dał mu czerwoną kartkę. Pod koniec Lúcio został wyrzucony z boiska, a Mourinho zauważył: „Zdałem sobie sprawę, że nie pozwolą nam zdobyć tego tytułu”.

Ciąg dalszy w wersji pełnej

Witaj, Mourinho, żegnaj, Valdano

Dostępne w wersji pełnej

Część druga
Witamy w Anglii

Dostępne w wersji pełnej

Produkt działa zgodnie z opisem na etykiecie

Dostępne w wersji pełnej

Nieoczekiwany zwrot akcji

Dostępne w wersji pełnej

Wróg piłki nożnej

Dostępne w wersji pełnej

Część trzecia
Początki

Dostępne w wersji pełnej

Skazany na futbol

Dostępne w wersji pełnej

Dzień dobry, Mister. Jestem José Mourinho

Dostępne w wersji pełnej

Odrobina arogancji

Dostępne w wersji pełnej

Benfica traci, Porto zyskuje

Dostępne w wersji pełnej

Część czwarta
Jaki José?

Dostępne w wersji pełnej

Trzy czapki

Dostępne w wersji pełnej

Selekcjoner

Dostępne w wersji pełnej

Trener

Dostępne w wersji pełnej

Menedżer

Dostępne w wersji pełnej

Manipulowanie umysłami: czwarta czapka?

Dostępne w wersji pełnej

Część piąta
Pod maską

Dostępne w wersji pełnej

Zarzut braku poczucia humoru to żart

Dostępne w wersji pełnej

Inna liga

Dostępne w wersji pełnej

I co jeszcze?

Dostępne w wersji pełnej

Sprawdzony przepis na zwycięstwo

Dostępne w wersji pełnej

Część szósta
Od sporów do euforii

Dostępne w wersji pełnej

O jeden Bridge za daleko

Dostępne w wersji pełnej

Chłodne lato

Dostępne w wersji pełnej

Terry mówi „nie”

Dostępne w wersji pełnej

Najpierw Tottenham, potem Anglia

Dostępne w wersji pełnej

Mój przyjaciel sędzia

Dostępne w wersji pełnej

Mistrzowie Europy

Dostępne w wersji pełnej

Rekonstrukcja

Dostępne w wersji pełnej

Vieira: wartość zaufania

Dostępne w wersji pełnej

Anglia, jego Anglia

Dostępne w wersji pełnej

Wydajesz się zmęczony, Wesley

Dostępne w wersji pełnej

Tytuł oryginału: Mourinho. Further Anatomy of a Winner

Copyright © Patrick Barclay 2005, 2011

All rights reserved

Copyright © for the Polish e-book edition by REBIS Publishing House Ltd., Poznań 2012

Informacja o zabezpieczeniach

W celu ochrony autorskich praw majątkowych przed prawnie niedozwolonym utrwalaniem, zwielokrotnianiem i rozpowszechnianiem każdy egzemplarz książki został cyfrowo zabezpieczony. Usuwanie lub zmiana zabezpieczeń stanowi naruszenie prawa.

Redaktor: Błażej Kemnitz

Redaktor merytoryczny: Remigiusz Lewandowski

Projekt i opracowanie graficzne okładki: Zbigniew Mielnik

Fotografia na okładce:
Denis Doyle/Getty Images Sport/Flash Press Media

Wydanie I e-book

(opracowane na podstawie wydania książkowego:

Mourinho. Anatomia zwycięzcy, wyd. I dodruk, Poznań 2012)

ISBN 978-83-7818-096-8

Dom Wydawniczy REBIS Sp. z o.o.

ul. Żmigrodzka 41/49, 60-171 Poznań

tel. 61-867-47-08, 61-867-81-40; fax 61-867-37-74

e-mail: rebis@rebis.com.pl

www.rebis.com.pl

Plik mobi przygotowała firma eLib.pl

al. Szucha 8, 00-582 Warszawa

e-mail: kontakt@elib.pl

www.eLib.pl