Carin Gerhardsen

Najmroczniejsza ciemność

Przełożyli

Anna Krochmal i Robert Kędzierski

Dom Wydawniczy REBIS

Znałem najmroczniejszą ciemność,

która żyje, czuje rozkosz i cierpi

pod splecionym kobiercem traw,

która czołga się, pełza i wije,

i chwyta, i zabija, i zjada,

i płodzi, i umiera, by żyć

odrodzona w przyszłości na nowo…

Dan Andersson

1964

Teraz śpij, śpij, tylko szybko. Zamknij oczy, ale zostaw usta na wpół otwarte, żeby wyglądało autentycznie. Oddech musi być równy i powolny, choć serce wali w piersiach jak zaciśnięta pięść. Ale to możliwe, jeśli trzeba. Teraz słyszy kroki na schodach, te miłe kroki, nie te ostre i złe co wcześniej; już się pogodzili i są przesadnie mili. Słyszy, jak drzwi się otwierają, a potem znów zamykają – cholera, w każdym razie to jeden z tych dni. Jego oddech jest jednak spokojny, lekko wzdycha, brzmi idealnie. Głowa przekrzywiła się nieco na poduszce, strużka śliny wycieka z kącika ust i spływa po policzku. Musi robić wrażenie całkowicie odprężonego, choć każdy mięsień w ciele jest tak napięty, że aż boli… ale tego nie widać, z zewnątrz tego nikt nie zauważy.

– Śpisz, mały? – szepcze znienawidzony głos, łagodny, słodki jak miód. – Tak sobie pomyślałem, że powinniśmy się pogodzić przed zaśnięciem, tak byłoby chyba najlepiej, prawda?

Oczy zawsze wszystko psują. Nie da się mieć rozluźnionych powiek.

– Widzę, że nie śpisz. Drgają ci powieki. No, nie zgrywaj się! Chyba nie masz żalu? Chcemy dla ciebie jak najlepiej, chyba to rozumiesz? To co, zawrzemy pokój? Proszę…

Nie da się dalej udawać, a poza tym musi otrzeć ślinę, która teraz wpływa mu do ucha. I wtedy ta chuda, zimna dłoń z długimi, brudnymi paznokciami wsuwa się pod górę od pidżamy. Całe ciało sztywnieje. Wpatruje się w mężczyznę spojrzeniem pełnym obrzydzenia i strachu, ale on tego nie zauważa, ten sukinsyn. Drobne drgnięcie powieki potrafi dostrzec, ale nie widzi, jak buntuje się całe ciało!

Słychać brzęk z kuchni i cały dom wypełniają dźwięki podzwaniającej porcelany wstawianej do szafek i hałas sztućców chowanych do szuflad. Wzdryga się, gdy długi paznokieć palca wskazującego przez chwilę wbija się we wrażliwą skórę w pępku. Palec przez jakiś czas krąży w jego pępku, który w nieprzyjemny, niemal bolesny sposób zdaje się mieć bezpośredni kontakt z genitaliami, a potem wędruje dalej w dół, w spodnie od pidżamy.

W takiej sytuacji zwykle stamtąd znika i idzie na boisko albo na dół, na plażę, żeby łapać kijanki, ale dziś stoi przy torach kolejowych i patrzy w okna na ludzi w przejeżdżającym pociągu. I z jakiegoś powodu ten obraz utrwala się w jego pamięci. Nie jest ani miły, ani nieprzyjemny, ale jakoś nie sposób się go pozbyć. Później już zawsze będzie obok tego pociągu, ilekroć będzie zagłębiać się w siebie, równocześnie przed sobą uciekając. Ale o tym jeszcze nie wie. Tory zgrzytają przenikliwie w zetknięciu z pędzącym pociągiem.

Wrzesień 2007, piątek, wieczorem

Kładzie go na dywaniku przy łóżku, a sama rozkłada pościel. Mały krzyczy głosem, który ledwo już da się poznać, a okrągła twarzyczka jest cała czerwona z wysiłku. Jest wpół do jedenastej; próbuje go uśpić od czterech godzin, ale boli go gardło, więc wciąż wypluwa smoczek. A bez smoczka to beznadziejna sprawa. Alvedon już nie pomaga; przełykanie boli do tego stopnia, że dziecko prawie nie je, a na pusty żołądek nie może dalej brać penicyliny. Ona sama jest tak zmęczona po tych trzech dniach, że wyczerpanie stało się już normalnym stanem. Ale ani razu nie podniosła głosu, nie powiedziała ani jednego ostrego słowa. Ma wrażenie, że to zwycięstwo.

Nieustannie odlicza w głowie. Liczy dni, godziny i minuty do chwili, gdy Mats wróci do domu. Zostały cztery dni, dziesięć godzin i trzydzieści minut. Jest w Japonii na jakimś seminarium technicznym, a tam nie działa GSM, więc nie może nawet do niego zadzwonić, żeby usłyszeć parę słów pociechy. Zresztą może to nawet lepiej. Tylko by się zmartwił, gdyby wiedział, co u nich, a ona sama pewnie by się rozpłakała i pozwoliła, żeby wola walki przeszła w użalanie się nad sobą.

Wbiega do łazienki z naręczem zabrudzonej wymiocinami pościeli i wpycha cały tobołek do pralki. Instynktownie wybiera z kosza na pranie parę ubrań w podobnych kolorach i również wpycha je do bębna. Potem wsypuje proszek i nastawia – chyba przepełnioną – pralkę na sześćdziesiąt stopni.

Nagle krzyki dziecka ustają i w ciszy, która zapada, słyszy, jak jej żołądek domaga się jedzenia. Sama nie czuje głodu, ale zagląda na chwilę do kuchni, żeby szybko przełknąć ostatniego, pokrytego brązowymi plamkami banana z półmiska na blacie. W tym samym momencie znów słychać wrzask. Biegnie z powrotem do sypialni i bierze chłopca na ręce, siada w nogach nieposłanego łóżka, kładzie dziecko brzuchem na swoich kolanach i głaszcze je po plecach. W telewizji wyświetlają jakiś amerykański film, który próbuje oglądać bez dźwięku, podczas gdy banan puchnie jej w ustach, a lewa ręka monotonnie pieści niepocieszone niemowlę.

Po paru minutach film się kończy i na ekranie przesuwają się szybko napisy. Wyłącza telewizor, wstaje z trudem, trzymając popłakujące dziecko w ramionach, i podchodzi do okna. Dwóch mężczyzn w średnim wieku idzie chodnikiem, a trochę dalej widać jakąś młodą parę. Po ich ruchach poznaje, że przestało padać; żadne z nich nie ma parasola. Deszcz, który lał właściwie przez cały dzień, teraz wreszcie ustał.

Próbuje postawić chłopca przed sobą na parapecie, trzymając go za rączki, ale nie jest zainteresowany widokiem za oknem i wierzga ze złością nogami, zamiast postawić stopy. Podnosi go, kładzie sobie jego głowę na ramieniu i wącha włoski. Są wilgotne od potu, a wrzask dziecka wrzyna się jej w uszy jak noże. Oczy pieką ją z niewyspania i same się zamykają, choć właściwie nie czuje się senna. W tej sytuacji niechętnie przyznaje, że bardziej jej żal samej siebie niż tego ukochanego małego człowieka, który tak bardzo cierpi w jej ramionach. Ogarnia ją namacalne pragnienie zemsty. Na jakiejś bezimiennej, nieuchwytnej, abstrakcyjnej istocie, której nie da się pokonać. Z westchnieniem wstaje i trzymając chłopca na rękach, wychodzi do przedpokoju.

Nim wsuwa klucz do zamka, przez chwilę się waha. Myśli o tym, że dziś, w piątkowy wieczór, ryzyko włamania jest chyba większe niż groźba pożaru. Później starannie zamyka drzwi wejściowe od zewnątrz.

* * *

W mieszkaniu rozbrzmiewał śmiech i wesołe głosy. To był jeden z tych wieczorów, gdy chyba wszystkim dopisywał humor, nikt się nie dąsał ani nie robił zamieszania. Większość siedziała w kuchni, bo w dużym pokoju była Solan z jakimś nowym facetem. Było jasne, że niepotrzebne im towarzystwo, bo zamknęli drzwi do przedpokoju i do kuchni. Wokół kuchennego stołu tłoczyło się aż dziewięć osób, a na podłodze, oparta o lodówkę, siedziała Elise. Drinka postawiła obok. Naprzeciwko niej siedziała Jennifer, która również popijała mieszankę wódki z coca-colą.

W ich domu niemal zawsze było pełno ludzi. Zaczynali przyłazić już przed południem i wtedy pili kawę i jedli kanapki, jeśli ktoś poszedł po zakupy. Dom matki był otwarty dla wszystkich jej kolegów, ale jedzenie i picie musieli przynosić sami. Wcześniej trudno było jej im odmówić, ale w końcu zebrała się na odwagę i położyła kres podkradaniu z lodówki i spiżarni, i od tej pory to respektowali. Dbała o to, by zawsze było coś na śniadanie dla dziewczynek i żeby rano były w domu. Zwykle wysyłała którąś z nich na zakupy do sklepu Ica w centrum handlowym Ringen. Nie dlatego, że była leniwa – Elise wiedziała, że właściwie matka wolałaby to zrobić sama – tylko dlatego, że wstydziła się pokazać na zewnątrz. Elise i jej siostra rzadko jadły obiady w domu. Najczęściej gdy były głodne, kupowały coś na mieście, a czasem jadły u koleżanek. Dostawały jednak pieniądze na ciuchy, środki higieniczne i obiady. Całkiem nieźle sobie radziły. Matce udawało się jakoś to wszystko ogarniać, choć ich życie wyglądało pewnie trochę inaczej niż większości innych ludzi.

Już wczesnym popołudniem otwierano zwykle pierwsze butelki na stole w dużym pokoju trzypokojowego mieszkania na osiedlu przy Ringen. Później, przez całe popołudnie i wieczór, ludzie przychodzili i wychodzili i uspokajało się dopiero około północy. Jednak nie tak rzadko się zdarzało, że któremuś z kolegów do picia, przychodzących do matki, urywał się film, a wtedy zostawał na noc.

Dziewczyny chodziły do szkoły, a potem najczęściej kręciły się po mieście albo były u koleżanek. Miały własny pokój, który ze sobą dzieliły, ale zazwyczaj nie dawały rady siedzieć w domu, dopóki trwały libacje, więc próbowały trzymać się z dala. Niezbyt często się zdarzało, żeby imprezy matki prowadziły do jakichś awantur, ale rozmowy bywały głośne i trzeba było uważać, żeby nie rozdrażnić kogoś, kto miał akurat nie najlepszy humor. Elise i Jennifer najchętniej nie pokazywały się w domu i starały się nikomu nie rzucać w oczy, gdy zakradały się do środka i kładły do łóżek parę godzin po północy.

Dziś był jednak piątkowy wieczór, zaczynał się weekend, bez szkoły i innych obowiązków, a matka niedawno dostała pieniądze. Przy kuchennym stole panował świetny nastrój, butelki tłoczyły się wśród szklanek i pełnych po brzegi popielniczek. Elise i Jennifer też udzielił się ten imprezowy nastrój, skorzystały więc z okazji, żeby wyżebrać alkohol i papierosy. Normalnie przemknęłyby do swojego pokoju, nie zwracając niczyjej uwagi, ale teraz zostały zawołane do kuchni i rozwrzeszczane typy siedzące przy stole zaproponowały im jedno i drugie.

Elise już po pierwszym łyku poczuła przyjemne odprężenie. Zaciągnęła się głęboko papierosem i zamknęła oczy. Zamierzała wypalić go całego sama, a poza tym wiedziała, że łatwo będzie zdobyć więcej. Pieniądze, które dostawała, rzadko starczały na papierosy, a jeśli człowiek pożebrał trochę u kolegów, dostawał co najwyżej niedopałki. Upiła spory łyk ze szklanki i spojrzała na starszą siostrę. Wszyscy mówili, że są do siebie podobne, ale sama Elise jakoś nie widziała zbyt dużego podobieństwa. Jennifer była o dwa lata starsza, wyluzowana, pewna siebie i zawsze miała na wszystko jakąś ciętą odpowiedź. Ona sama była zaledwie jej bladą kopią, bez tupetu, przygarbiona i z małymi, śmiesznymi piersiami, których nie dało się w ogóle porównać z biustem Jennifer. Nawet te typki w kuchni inaczej je traktowały. Jennifer była jak główna wygrana na loterii, jeśli w takie wesołe wieczory jak ten komuś udało się ją posadzić sobie na kolanach, ale niemal zawsze ich zbywała w ten swój naturalny sposób. Wtedy czasem się zgrywali, że zaczynają płakać, i przekonywali ją błagalnym głosem, ale ona tylko kręciła głową i przewracała oczami. Dopiero potem pytali o to samo Elise, ale najczęściej odmawiała, bo tak zrobiła Jennifer. Czasami siadała na kolanach u Daggego, Gordona albo Peo, tylko dlatego, że nie była w stanie powiedzieć „nie” albo choć przez chwilę chciała się poczuć doceniona.

– Co robisz dziś wieczorem?

Elise niemal krzyczała do starszej siostry, żeby przebić się przez hałas panujący w kuchni.

– Nie wiem. Może spotkam się z Jockem. Albo to oleję – odkrzyknęła Jennifer.

Jennifer miała faceta. Co prawda Elise również od czasu do czasu z kimś się spotykała, ale Jennifer miała prawdziwego faceta. Mężczyznę. Jocke miał dwadzieścia cztery lata i nosił brodę. Faceci, z którymi spotykała się Elise, w najlepszym wypadku niedawno przeszli mutację głosu. Rzadko miewali choćby słaby zarost, no i byli dziecinni i głupawi. Jennifer miała jednak prawdziwego faceta. I nawet nie wiedziała, czy ma ochotę się z nim spotkać! A poza tym był troskliwy i kochany i Elise nie potrafiła sobie przypomnieć, żeby kiedykolwiek spotykała się z takim facetem. Pewnego razu widziała ich z daleka i Jocke obejmował Jennifer niemal tak, jakby była jego własnością. Jakby chciał powiedzieć: „To jest moja dziewczyna i jestem z tego dumny”. A potem spojrzał jej głęboko w oczy i pogłaskał ją po policzku tak ostrożnie i delikatnie, jakby miała roztrzaskać się na kawałki przy najlżejszym dotyku. Elise sama chciałaby mieć takiego faceta. Jego.

– Jak to „olejesz”?

Jennifer jednym haustem opróżniła szklankę i Elise przyłapała się na tym, że robi to samo.

– Ech, nie wiem.

– To co, nie jesteście już ze sobą, czy jak?

– Może tak, może nie. W sumie tak, ale on jest taki cholernie… Nieważne. Chcesz jeszcze?

– Tak. I załatw mi jakąś fajkę.

Jennifer wstała i przebrnęła między krzesłami, nogami i kiwającymi się torsami aż do kuchennego stołu. Dagge wyciągnął wielkie łapska, złapał ją mocno za biodra i pociągnął do siebie na kolana, ale natychmiast się zerwała, chwyciła butelkę i paczkę fajek i szybko przecisnęła się z powrotem na swoje miejsce przy kuchennej szafce.

– Nie! No jak to, młoda damo? Co to ma być za styl?! – rzucił się Dagge wrzaskliwym, ochrypłym głosem. – Buchnęłaś mi wino i nawet nie chcesz się trochę poprzytulać!

Dagge był typkiem o blond włosach, czerwonej twarzy, przekrwionych oczkach i wielkich uszach, z których wystawały włosy. Jakimś cudem miał na sobie całkiem nową, kraciastą koszulę, ale dżinsy były poplamione od farby i śmierdziały starym brudem. Ten zapach docierał aż do Elise, do miejsca na podłodze, gdzie siedziała.

– Może ci pozwolę, jak będziesz grzeczny – odparła chłodno Jennifer, napełniając kieliszek sobie i siostrze letnim, białym winem.

Elise wzdrygnęła się na myśl, że miałaby choćby dotknąć tych dżinsów.

– Kurwa, to mnie masz przytulić! To moja flacha! – wrzasnęła matka.

Żenująca jak zwykle. Łatwiej było ją znieść, kiedy siedziała cicho i była trochę zdołowana. Ale dziś wieczorem miała świetny humor i ciągle gadała. Chciała być zauważana i rzucać się w oczy. Elise nie miała ochoty tego widzieć ani słyszeć, próbowała o niej nie myśleć.

– Dobra, dobra, ale coś mi wisisz – upierał się Dagge i rozmowa zeszła na długi i niesprawiedliwości.

Nagle wszyscy siedzący przy stole mieli coś o tym do powiedzenia.

Jennifer poczęstowała Elise papierosem, wzięła jednego dla siebie, a potem schowała za dekolt paczkę, o którą jeszcze nikt się nie upominał. Elise odpaliła papierosa od własnego niedopałka i podała go Jennifer.

– A ty wychodzisz? – spytała Jennifer.

Elise wlała w siebie połowę mdlącej zawartości kieliszka. Skrzywiła się z obrzydzenia.

– Tak, pewnie tak – odparła. – Idę się spotkać z Niną. Masz może pożyczyć trochę kasy?

– Kurwa, jestem bez grosza. Ale pewnie wystarczy ich zapytać. Wyglądają, jakby byli dzisiaj przy kasie.

Pokazała gestem na stół, przełknęła resztę kwaśnego wina i zebrała się do wyjścia. Elise czuła gorąco na policzkach; wino wprawiło ją w dobry humor. Dodało jej odwagi.

– Jennifer, czekaj!

– Tak?

– Słuchaj, mogę pożyczyć twoją kurtkę?

– Jaką znowu kurtkę?

– Tę skórzaną. Z Gina Tricot.

– A ja w co się mam ubrać? – nadąsała się Jennifer.

– Możesz przecież wziąć jakąś inną. No proszę, jedynie na dziś wieczór…

Może Jennifer też była w dobrym nastroju, bo nagle się zgodziła.

– No dobra. Tylko że jutro muszę ją mieć.

– Obiecuję. Ale zarąbiście.

– Wisi w przedpokoju. To ja już spadam – powiedziała Jennifer.

Elise jeszcze przez jakiś czas siedziała na podłodze i paliła papierosa, aż żar zaczął parzyć ją w opuszki palców. Wtedy dopiła resztę wina z kieliszka, wrzuciła do niego niedopałek i usłyszała, jak gaśnie z sykiem. Podeszła do stołu, uświadamiając sobie, że lekko się zatacza.

– Może mi ktoś pożyczyć parę stów? – wydusiła z siebie.

Nie było chętnych.

– Ciągle tylko pożyczyć i pożyczyć! A potem już człowiek nigdy tych pieniędzy nie zobaczy – poskarżyła się matka.

– Kurde, nie stać mnie na to – mruknął Gordon.

– Nie, i nawet jak bym miał, to i tak bym ci nie dał! – ryknął Peo.

Monkan potrząsnęła tylko głową, a pozostali nawet nie zwracali uwagi na Elise, tylko dalej rozmawiali o czymś innym. Wycofała się do przedpokoju i obmacała kieszenie kurtek, które tam wisiały, ale nic nie znalazła. Zdjęła z wieszaka skórzaną kurtkę siostry i włożyła ją. Pospiesznie obrzuciła spojrzeniem swoje odbicie w lustrze, a potem wyszła na klatkę schodową, zatrzaskując za sobą drzwi. Było wpół do jedenastej.

* * *

– Co za cholerna dziewucha!

– Po prostu zwyczajna dziewczyna.

– „Zwyczajna dziewczyna”. Ma chyba jakieś imię, do cholery!

– Ma na imię Jennifer. Przecież już ci mówiłem.

– To imię pasuje do jakiejś zdziry.

– Nie jest żadną zdzirą. Jest w porządku.

– W porządku?! Ty głupi gówniarzu, na pewno nie masz żadnej „porządnej” dziewczyny. Nabija się z ciebie, nie rozumiesz tego?

Może i ojciec miał rację. Jocke prezentował się dość przeciętnie, a Jennifer była śliczna jak laleczka. Nigdy nie miał dziewczyny w swoim wieku. No, ale teraz miał dziewczynę, swoją pierwszą. Co prawda była o osiem lat młodsza, ale była jego. Chyba była, prawda? Musiała przecież być jego dziewczyną; spali ze sobą i poprosiła go, żeby jutro wybrał się z nią promem do Finlandii. A teraz zadzwoniła i spytała, czy wyjdą gdzieś razem.

– Może i tak. Ale cieszę się, że w ogóle jakąś mam. Wychodzę teraz.

– Nie, nie, mój mały! Nigdzie nie idziesz. Zostaniesz i zajmiesz się matką.

Złośliwy uśmiech podzielił twarz ojca na dwie groteskowe połowy i Jocke poczuł, jak ogarniają go mdłości.

– Ale ona sobie przecież poradzi. Niedługo zaśnie – poprosił.

– Zostajesz w domu! – odparł oschle ojciec, nie patrząc na niego, i zaciągnął się głęboko papierosem.

Nie pofatygował się nawet, żeby wydmuchnąć dym, zatrzymał go w płucach. Jocke poczuł grudę w gardle, zbierało mu się na płacz. Tak strasznie chciał spotkać się z Jennifer, musiał się z nią spotkać. Co by było, gdyby wiedziała, jaki jest żałosny? Że płaszczy się przed ojcem? Dorosły facet bez własnego życia, który robi to, co każe mu tatuś. Odgrywał przed nią twardego i obytego w świecie najlepiej jak potrafił, był wysoki, nosił brodę, palił papierosy i używał tabaki. Co prawda nie wolno mu było tego robić, ale ojciec niczego nie zauważał, bo sam też był palaczem. Gdzieś w głębi serca Jocke czuł, że ją oszukuje. Miał dwadzieścia cztery lata, a ona szesnaście. Chował się za swoją brodą i ciemnymi okularami, a ona wierzyła, że jest dużym, silnym facetem, choć pierwszy lepszy gość dostrzegał, że tak naprawdę jest z niego baba.

– Proszę, tato. Musisz mi pozwolić wyjść – powiedział błagalnie. – Siedziałem z nią przez cały dzień. Jest przecież piątek wieczorem i…

– Zrobisz tak, jak ci mówię. Idź teraz do matki, żebym nie musiał cię już oglądać na oczy.

Jocke poczuł, że niepokój zamienia się w rozpacz, ale nie mógł się tak łatwo poddać – nie tym razem.

– Nie – wychrypiał głosem łamiącym się od tłumionego płaczu. – Ani myślę. Wychodzę! Nie możesz za mnie decydować, mogę robić, co chcę! Jestem dorosły!

– Ach tak! Teraz nagle jesteś dorosły? – syknął przez zaciśnięte zęby ojciec i dopiero teraz wypuścił z nozdrzy wąskie strużki dymu. – Jakoś nie widziałem żadnych tego oznak.

Ojciec miał rację, Jocke był nieudacznikiem. Po paru bezsensownych latach w szkole ukończył gimnazjum z katastrofalnymi ocenami. Stwierdzono, że ma problemy z czytaniem i pisaniem, ale brakowało mu też zmysłu praktycznego. Te nieliczne dostępne posady jakoś nie były przeznaczone dla takich jak on, a dalsza nauka nie miała sensu.

Ale ojciec znalazł na to radę. Gdy stan matki pogorszył się na tyle, że nie mogła już pracować, zatrudnił Jockego jako jej osobistą pomoc. Dostawał za to jedzenie, dach nad głową i minimalne kieszonkowe. Rano roznosił też gazety i za pieniądze, które udało mu się uciułać, zamierzał kiedyś sprawić sobie mieszkanie. Własne życie.

– Ja w każdym razie wychodzę. Mam gdzieś to, co mówisz – łamiącym się głosem wyrzucił z siebie Jocke i zaczął wycofywać się w stronę drzwi. – A jutro wieczorem płynę do Turku z Jennifer – dodał, ale ledwie zdążył wypowiedzieć te słowa, już ich pożałował.

– Jasne, kurwa, że płyniesz! – ryknął ojciec, zrywając się z fotela, i ruszył w jego stronę wielkimi krokami, z papierosem w kąciku ust.

Jocke przebiegł przez przedpokój i rzucił się do drzwi, ale łańcuch przy zamku go zatrzymał. Gdy desperacko próbował go odczepić, poczuł ramię ojca zaciskające się od tyłu wokół jego szyi. Jego krtań została ściśnięta z taką siłą, że zaczął się dusić. Spróbował trafić ojca łokciem w brzuch, ale on dusił go jeszcze mocniej. Jocke nie miał szans, by się bronić; ojciec szarpnięciem obrócił go twarzą do siebie i chłopak poczuł paskudne chrupnięcie w karku. Gdy próbował zaczerpnąć powietrza, ojciec skorzystał z okazji, żeby walnąć go pięścią w żołądek i Jocke zgięty w pół osunął się na wykładzinę. Jeszcze kopniak w brzuch. I kolejny, w usta i w nos. A potem zapanował spokój, a on został, leżąc na wpół przytomny na podłodze ciemnego przedpokoju. Wyczuł, jak ojciec, ciężko stąpając, wraca na fotel w dużym pokoju. I jakby nigdy nic, zaczął szeleścić wieczorną gazetą.

Zdawało mu się, że widzi Jennifer, jej krągłe kształty w obcisłych dżinsach, miękkie, lśniące usta i wesołe, szaroniebieskie oczy, które w każdej chwili i zupełnie nieoczekiwanie potrafiły przybierać zamyślony, niemal nieśmiały wyraz. Jutro będzie z nią tańczył na parkiecie promu płynącego do Finlandii i będzie jej stawiał kolorowe drinki w barze. Będą ze sobą spać; będzie mógł dotykać miękkiej, pokrytej jasnym meszkiem skóry, która wygląda między paskiem spodni a koszulką, i smakować jej ciepłych, lśniących ust.

Musiał odpłynąć, bo gdy otworzył oczy, w dużym pokoju nie paliło się już światło. Ostrożnie obmacał ręce i nogi i doszedł do wniosku, że nic nie jest złamane. Potem podźwignął się na kolana, oparł o drzwi wyjściowe i powoli się podniósł. Bolało go na wysokości przepony i nie odważył się nawet dotknąć pulsującego z bólu nosa. Najciszej jak potrafił powlókł się do łazienki. Zamknął za sobą drzwi, a potem włączył światło i przejrzał się w lustrze. Połowę twarzy pokrywała zakrzepła krew, a górna warga była pęknięta i nabrzmiała. Gdy ostrożnie pomacał nos, usłyszał nieprzyjemne chrupnięcie w okolicy nasady. Zwilżył trochę papieru toaletowego zimną wodą i obmył nos i pękniętą wargę. Później delikatnie obmył zdrowe części twarzy i umył zęby.

Szczoteczkę i pastę do zębów zabrał ze sobą na korytarzyk przed łazienką i zapakował je do kosmetyczki, którą schował do sportowej torby wyciągniętej z szafy. Przełożył dres do jednego z metalowych koszy na ubrania w szafie i spakował na jego miejsce parę czystych slipów na zmianę, bluzę i dżinsy. Potem przemknął z powrotem do przedpokoju i w ciemności zasznurował tenisówki.

A później zrobił coś, na co nigdy wcześniej się nie odważył: wsunął rękę do wewnętrznej kieszeni płaszcza ojca, wyciągnął portfel i przeliczył banknoty. Trzy tysiące koron. Zabrał tysiąc pięćset, odłożył portfel na miejsce, wziął pod pachę kurtkę, zarzucił na ramię torbę i wymknął się na klatkę schodową. Zerknął szybko na zegarek i stwierdził, że dopiero dochodzi wpół do jedenastej.

* * *

Conny Sjöberg sprzątał, a Åsa się pakowała. Cała rodzina – pięcioro dzieci w wieku od dwóch do dziewięciu lat, Åsa i on – spędziła piątkowy wieczór u jego matki, która miała mieszkanie w Bollmora, pół godziny jazdy samochodem na południe od miasta. Nim dotarli do domu, zdążyło się już zrobić późno i gdy wszystkie dzieci były w końcu w łóżkach, Åsa zaczęła przygotowywać czyste ubrania i zabawki na następny dzień. Miała razem z dziećmi jechać pociągiem do Linköpingu i parę dni spędzić u swoich rodziców. Simon i Sara nie szli w poniedziałek do szkoły, Åsa też nie miała lekcji, więc wróci z dziećmi dopiero w ten dzień wieczorem.

Sjöberg otworzył zmywarkę, wyciągnął z niej kosze i odwrócił filiżanki na drugą stronę, żeby pozbyć się wody, która zebrała się na denkach podczas porannego zmywania. Następnie obszedł całe pięciopokojowe mieszkanie i niemal z pedanterią sprawdził, czy wszystkie rzeczy leżą na swoich miejscach. Dopiero gdy uznał, że wszystko jest w porządku, mógł się rozluźnić i cieszyć swoim domem.

W pracy było tak samo; nie potrafił się skupić na zadaniu, jeśli na biurku walały się papiery i teczki. Teczki układał schludnie na półce za biurkiem, luźne kartki na porządnych stertach, a artykuły biurowe, takie jak przybornik na długopisy, dziurkacz i inne, ułożone były symetrycznie w szereg, w odpowiedniej odległości od powierzchni roboczej; tworzyło to spokojne i pełne harmonii środowisko pracy, w którym nie było niczego, co niepotrzebnie rozpraszałoby uwagę.

Gdy skończył, wstawił wodę i zrobił parę kanapek z kotletami mielonymi z wczorajszego obiadu. Zapalił świece na kuchennym stole, zalał wrzątkiem liście herbaty i postawił na stole dzbanek.

– Rany, jaka ona jest marudna i zrzędliwa – stwierdziła Åsa, siadając przy stole.

– Tak, pewnie masz rację – westchnął Sjöberg.

– Ale jest taka dobra i troskliwa dla dzieci. I dla nas też. Dlaczego musi tak cholernie negatywnie oceniać wszystko, co zrobi?

– To chyba niepewność. Jest po prostu nieśmiała. Nie wierzy w siebie. Nie do końca wie, jak się zachować, ale ma wrażenie, że wszystko robi źle. Kompleksy wynikające z klasy społecznej i braku wykształcenia.

– I jedzenie jest nie takie jak trzeba, i sweterek, który zrobiła na drutach, wyszedł brzydko, no i kawa jest za mocna. Bez przerwy samą siebie krytykuje. Nas nigdy nie krytykuje, zresztą na całe szczęście. Ale człowiekowi przecież przechodzi apetyt na jedzenie, jeśli ciągle wytyka wszystko, co z nim jest nie tak, kiedy akurat siedzimy przy stole. Nie, naprawdę mi jej szkoda, że nie jest w stanie z niczego się cieszyć.

Sjöberg nalał herbatę i wsypał do swojej filiżanki czubatą łyżeczkę cukru.

– Przecież cieszy się, kiedy Szwecja wygrywa – powiedział z krzywym uśmiechem.

– No tak, ale to nie jest prawdziwa radość, to tylko sport. A w ogóle, to skąd jej się wzięło to zainteresowanie sportem? Starszych pań to przecież nie pociąga, a ona się tak strasznie boi, że wypadnie z obiegu.

– Tata bardzo interesował się sportem i pewnie zostało jej to z tych czasów. A poza tym przecież nie czyta książek. To chyba dobrze, że się w ogóle czymś interesuje.

– Tak, ale nie o to mi chodziło – odparła Åsa, odgryzając kęs kanapki. – To świetnie, że interesuje się hokejem, piłką nożną, lekkoatletyką, narciarstwem i tak dalej, ale zgodzisz się chyba ze mną, że to trochę dziwne? Tak jakby nie pasowało do reszty. Jaka była, kiedy żył twój ojciec?

– Nie pamiętam. – Sjöberg popił kanapkę paroma łykami gorącej herbaty. – Pamiętam tylko, że była strasznie poważna, kiedy leżał w szpitalu. W domu niewiele się o tym rozmawiało i ani razu nie miałem okazji go odwiedzić. Byłem przecież wtedy taki mały, miałem trochę ponad trzy lata.

– To też jest dziwne w twojej rodzinie. Myślisz, że miał raka. Jak to możliwe, że tego nie wiesz?

– Åsa, przecież ją znasz! Nic nie pamięta, albo przynajmniej nie ma ochoty o tym mówić.

– Ale nie tylko o to chodzi. To by przecież było ciekawe, dowiedzieć się na przykład, jaki byłeś jako dziecko. Czy dużo rozrabiałeś, czy dobrze spałeś w nocy, czy miałeś smoczek, czy też może ssałeś kciuk, ile miałeś lat, kiedy zacząłeś chodzić, i tak dalej. Żadnej z tych rzeczy nie sposób się od niej dowiedzieć. A ty sam też nie pamiętasz jakoś szczególnie dużo – dodała z przekornym uśmiechem.

– Wychowywałem się w rodzinie robotniczej, a ty w akademickiej – odparł Sjöberg. – Wszystkiego, co potrafię, musiałem nauczyć się sam. Pierwszą książkę kupiłem sobie za tygodniowe kieszonkowe. A w twojej rodzinie wystarczyło, że otworzyłaś usta, a oni pakowali w ciebie wiedzę i wykształcenie.

– Och, moje kochane dziecko-dmuchawiec! – powiedziała Åsa z na wpół autentyczną, na wpół udawaną czułością i pogłaskała go po policzku. – W każdym razie kocham cię najbardziej na świecie!

Sjöberg ujął rękę żony i pocałował grzbiet jej dłoni. Z pokoju bliźniaków dobiegł jakiś stłumiony łoskot i oboje na chwilę zastygli w bezruchu. Gdy już się wydawało, że niebezpieczeństwo minęło, usłyszeli krzyk i Åsa wybiegła na palcach, żeby nie narobić większego hałasu.

I wtedy zadzwonił telefon.

– Kto dzwonił? – spytała Åsa, gdy chwilę później wróciła do kuchni. – Musisz jechać do pracy?

– Nie, to była moja matka – westchnął Sjöberg. – Spadła ze stołka i pewnie złamała sobie parę żeber. Muszę tam jechać i zobaczyć, co z nią. Jeśli sobie coś złamała, będę musiał ją zawieźć na pogotowie.

– Jak nie jedno, to drugie. Ale chyba nie zrobiła sobie nic poważnego?

– Nie, poza tym czuła się dobrze. Położyła się do łóżka, ale widocznie ją boli. Przykro mi, muszę lecieć.

– A man’s got to do what a man’s got to do. Ja w każdym razie idę się położyć – powiedziała Åsa. – Daj mi całusa, kiedy wrócisz.

– Jest już przecież wpół do jedenastej. Na pewno wrócę strasznie późno.

– Nie szkodzi. Mam nadzieję, że przynajmniej zdążymy się zobaczyć na chwilę jutro rano.

– I tak muszę wcześnie wstać – stwierdził Sjöberg. – Mogę przecież zdrzemnąć się trochę w ciągu dnia, jeśli będzie potrzeba.

Pocałował ją w czoło, wziął kurtkę i kluczyki do samochodu i zniknął na ciemnej klatce schodowej.

* * *

W piątki w Pelikanie zawsze było głośno i tłoczno, ale tego wieczoru tradycyjna stara piwiarnia przy Blekingegatan – jeśli to w ogóle możliwe – była jeszcze bardziej niż zazwyczaj wypełniona gośćmi. Trudno powiedzieć, czy to dlatego, że kończył się miesiąc, czy też może uporczywie padający deszcz na zewnątrz za ogromnym, wielobarwnym oknem skłonił ludzi, by schronili się w ciepłym wnętrzu. Goście tłoczyli się wokół dębowych stołów i przy barze, a o wpół do dziesiątej szmer ich głosów stał się jeszcze głośniejszy. Dźwięki odbijały się od sklepienia i wyłożonej kaflami podłogi, sprawiając, że chwilami łatwiej było zrozumieć, co ktoś mówi w innym kącie lokalu niż przy własnym stole.

Petra Westman i Jamal Hamad siedzieli i krzyczeli do siebie znad pustych kufli po piwie, żeby w ogóle się dosłyszeć. Na szczęście parę godzin wcześniej udało im się znaleźć stół zwolniony przez jakąś starszą parę, która najwyraźniej zmęczyła się opóźnieniami w obsłudze. Petrze i Jamalowi donikąd się nie spieszyło, więc cierpliwie przymknęli oko na to, że zestresowane kelnerki raz czy dwa przebiegły obok, nie zauważając ich przy stole częściowo ukrytym za wielkim filarem pośrodku sali.

Teraz jednak przy ich stole pojawił się kelner, wysoki, przystojny facet w wieku około trzydziestu pięciu lat, z ciemnymi włosami związanymi w koński ogon. Plakietka na piersi mówiła, że ma na imię Firas. Podał im dwa duże, mocne piwa, które parę minut wcześniej zamówili u jednej z kelnerek.

– Szukran – powiedział Jamal.

– Afłan – odpowiedział kelner, podchwytując jego spojrzenie zaciekawionymi, niebieskozielonymi oczyma. – Men wen hadrtak?

– Lebnen. O anta?

– Suria.

– Andżar? – spytał Jamal z krzywym uśmiechem.

Wydawało się, że kelner przez chwilę się waha, ale potem pochylił się naprzód i szepnął mu ochryple do ucha:

– Ana rabian honek…

I wtedy klepnął Jamala w plecy, gestem, który Petrze wydał się przyjacielski, po czym pospieszył z powrotem w stronę baru. Jamal głośno się roześmiał i spojrzał za kelnerem, który odwrócił się i mrugnął do niego, nim zniknął w tłumie. Petra popatrzyła na kolegę wzrokiem wyrażającym na równi zdumienie i podziw.

– Aż poczułam mrowienie w całym ciele – roześmiała się, unosząc kufel.

– Przeze mnie czy przez Firasa? – uśmiechnął się Jamal, odpowiadając na jej toast.

– Przez was obu. A tak właściwie to przez ten język.

– Jakieś małe ostrzeżenie z Rybki zwanej Wandą?

– Właśnie. Tak naprawdę to masz w sobie coś z Johna Cleese’a. O czym rozmawialiście?

– O tym, skąd pochodzimy, można by powiedzieć.

– I to was tak strasznie ubawiło?

– Widocznie. Zmieńmy już temat – stwierdził Jamal i znów wniósł kufel w jej stronę.

– Kobieco? – powiedziała chwilę później Petra, kręcąc głową. – To znaczy co? Chodzę drobnym kroczkiem na wysokich obcasach, czy jak?

– A co, nie robisz tak? – Jamal mrugnął do niej z szerokim uśmiechem zadowolenia na twarzy. – A co jest takiego złego w byciu kobiecą? Bardziej byś się ucieszyła, gdyby powiedział, że poruszasz się jak mężczyzna? Jak jakiś krzywonogi piłkarz? Nie, myślę, że chodziło mu o twój wyzywający sposób kołysania tyłkiem, Petro. Siedzeniem – poprawił, przesadnie układając wargi przy wymowie głoski „dz”, tak jakby chciał podkreślić, jak śmieszne wydaje mu się to słowo.

Petra z trudem powstrzymała się od śmiechu. Upiła spory łyk piwa i palcem otarła pianę z górnej wargi.

– A co, lepiej byłoby mieć środek ciężkości tak jak u ciebie, między ramionami? – parsknęła. – Potrafię to sobie wytłumaczyć tylko w ten sposób, że chodzisz i się napinasz. Stroszysz się jak paw, który chce zwabić samicę.

– I popatrz tylko, jak dobrze mi idzie! Siedzę tu teraz z najładniejszą policjantką w Sztokholmie…

Jamal splótł ręce na karku i przyglądał jej się z rozbawionym błyskiem w oku. Petrze podobało się to, co powiedział. Problem polegał na tym, że nie wiedziała, czy mówił poważnie, czy tylko się z nią droczył. Choć znała go już od tak dawna, nigdy tak do końca nie wiedziała, co ich łączy.

Rozmowa dotyczyła wykładu, w którym oni i około dwudziestu wybranych policjantów z posterunku w Hammarby brali tego dnia udział. Tematem była „Mowa ciała w praktyce” i wykład miał im pokazać, że można wpływać na wrażenie, jakie wywiera się na ludziach w swoim otoczeniu, pracując nad postawą ciała. Puenta była taka, że człowiek nie powinien próbować zmienić siebie, lecz wykorzystywać i rozwijać te narzędzia, które już posiada.

Wszyscy musieli między innymi przejść się kawałek pod krytycznym, lecz rozbawionym spojrzeniem pozostałych uczestników kursu, po czym razem analizowali położenie środka ciężkości w ciele każdego z nich. Jeśli chce się sprawiać autorytatywne wrażenie, na przykład podczas ujęcia przestępcy, trzeba mieć środek ciężkości we właściwym miejscu, a nie w wystającym brzuchu (tak jak Jens Sandén ) albo w stopach (jak Petra to sobie wyobrażała u Einara Erikssona). W sumie wykład był miłą odskocznią od codziennej pracy i dostarczył nawet paru przydatnych wskazówek.

– A zresztą ptaki stroszą się dlatego, że marzną, a nie z jakichś innych powodów – ciągnął dalej Jamal.

Jego brązowe oczy błyszczały w blasku świecy stojącej na stole. Uśmiechnął się do niej, pokazując zęby, które wydawały się niesamowicie białe przy wciąż jeszcze widocznej opaleniźnie z tego lata.

– Mój malutki, chodź, to cię ogrzeję. – Petra pochyliła się nad stołem z udawanym współczuciem na twarzy i ujęła w dłonie jego rękę. Była ciepła i miękka. – Nie wiedziałam, że tyle wiesz o ptakach – oświadczyła.

– Cóż, nigdy nie przestaję zadziwiać ludzi.

– No to może potrafisz mi powiedzieć, do jakiego typu należy naczelnik policji. Lubi się puszyć.

– Brandt? Wydawało mi się, że uważasz, że jest seksowny – odparł z kpiącym uśmiechem Jamal.

Petra puściła jego dłoń, pozwalając, by spadła z powrotem na stół.

– Przestań już – powiedziała zmęczonym głosem. – Włożyli mi te słowa do ust. To jego zastępca, jak on się nazywa, Malmberg, postawił mnie w głupiej sytuacji. Co miałam powiedzieć? Nie chciałam w żaden sposób komentować, jak się porusza naczelnik policji. Malmberg podsunął mi określenie „seksownie”, a ja się uśmiechnęłam i kiwnęłam głową. To było żenujące.

– „Tak, może tak”. Tak się wyraziłaś – roześmiał się Jamal.

– Tak, może tak. A co miałam powiedzieć, do cholery? „Nie, prawdę mówiąc, to nie wydaje mi się. Jeśli już, to nieseksownie”?

– Powiedziałaś, że według ciebie naczelnik policji jest seksowny.

– To Malmberg tak powiedział.

– Wydaje mi się, że tak naprawdę to był Holgersson.

– Tak, może on. To właściwy typ.

– Tak myślisz? A ja uważam, że on jest naprawdę zabawny. – Jamal wyszczerzył zęby. – Najwyraźniej czyta w tobie jak w otwartej księdze. Wywęszył twoje najgłębiej skrywane uczucia do naczelnika policji.

Petra westchnęła głośno i dopiła resztę piwa.

– Ale jak myślisz, co Brandt chciał powiedzieć przez „kobieco”? – spytała po chwili, lekko marszcząc czoło.

– Chyba miał na myśli… – Jamal przyglądał jej się przez chwilę z poważną miną – …że jesteś seksowna. – Dokończył zdanie i wybuchnął głośnym śmiechem.

Petra rozłożyła ręce i z rezygnacją pokręciła głową.

– Stawiam jeszcze jedno – powiedział Jamal i wstał.

Petra patrzyła za nim, gdy torował sobie drogę w stronę baru, z dwoma pustymi kuflami w rękach. Wszystko obrócił w żart, ale jej samej trudno się było dopatrzeć czegoś śmiesznego w tamtej sytuacji.

Wypili jeszcze sporo piwa i rozstali się jakąś godzinę później przed zejściem do metra przy Allhelgonagatan. Petra zaproponowała, żeby jeszcze gdzieś poszli, ale Jamal odparł, że jutro rano musi wcześnie wstać, i dlatego zamierzał orzeźwić się trochę spacerem do domu, a potem odespać picie. Kiedy zapytała go, jakie ma plany, zdradził, że zamierza jechać do Nacka i grać w golfa.

– W golfa? – spytała Petra. – Przecież nie umiesz grać w golfa.

Jej głowa pracowała nad zupełnie innym pytaniem: Nacka? A więc jednak kręcisz z Bellą Hansson?

– Eee, jeszcze nie wiem – uśmiechnął się Jamal. – Przecież nigdy nie próbowałem.

Objął ją szybko i pocałował w policzek, a potem Petra zbiegła po schodach, mając środek ciężkości gdzieś na wysokości przepony.

* * *

Choć był już dość późny wieczór, ulicami jeździło dużo samochodów, które hałasowały, chlapały błotem na przechodniów i rowerzystów i przesycały chłodne powietrze wonią spalin. Nina czekała już przed punktem Pressbyrån przy centrum handlowym Ringen na Götgatan, gdy pojawiła się Elise.

– Kurde, nieźle wyglądasz – powiedziała Nina. Kolorowe światła sklepowych neonów odbijały się w jej nasuniętych na czoło ciemnych okularach. – Gdzie kupiłaś tę kurtkę?

– Ech, nie jest moja – odparła Elise. – Pożyczyłam od siostry.

– Jesteś pijana?

Elise się roześmiała.

– Matka mi trochę dała. A ty?

– Jeszcze nie – odpowiedziała Nina. – Ale przecież idziemy do Krokodilen?

– Nie mam kasy. Możesz mi trochę pożyczyć?

– Ty, spójrz tylko na tego faceta! – Nina mówiła szeptem, choć mężczyzna, na którego patrzyła, był w sklepie Pressbyrån, a drzwi były zamknięte. – Kurwa, ale on jest brzydki! To taki typ pedofila, stara, sprośna świnia – ciągnęła.

Mężczyzna stał i przeglądał jakąś gazetę. Był zwrócony do nich plecami, więc Elise nie widziała, jak wygląda. W każdym razie nie miał żadnego podejrzanego kapelusza ani postawionego kołnierza od płaszcza, który osłaniałby go przed ich spojrzeniami.

– Skąd to możesz wiedzieć? – zdziwiła się Elise. – Dobierał się do ciebie, czy co…?

– Nie, no co ty! Ale inni o nim gadali. Ślini się, jak widzi małe dziewczynki, maca i tak dalej. To co, idziemy?

– Ale ja nie mam kasy. Może byś mi pożyczyła chociaż stówę? – poprosiła Elise.

– Mam tyle, że ledwie mi starczy dla siebie. Sofia i Magda już są w Krokodilen, ja w każdym razie tam idę. Możesz chyba zajrzeć do domu i załatwić trochę kasy. To co, widzimy się za chwilę?

Nina beztrosko ruszyła w drogę, a Elise dalej stała na chodniku, nie wiedząc, co tak właściwie powinna zrobić. Nina odwróciła się jeszcze, pomachała do niej i zawołała z wesołym uśmiechem:

– Pospiesz się!

Elise zerknęła przez okno do sklepiku i jej wzrok padł na faceta, którego Nina nazwała pedofilem. Dalej stał w tym samym miejscu i czytał sobie za darmo gazety, ale w kiosku było sporo ludzi i ekspedientka pewnie nie miała czasu, żeby mu zwrócić uwagę.

Elise przypomniał się pewien program, który widziała jakiś czas temu w telewizji. To był film dokumentalny o dziewczynach z Malmö, które z różnych powodów trafiły na ulicę. Nie było widać ich twarzy, a ich głosy zostały przetworzone. Elise myślała wtedy, że koleżanki na pewno i tak je rozpoznały. Jedna z tych dziewczyn opowiadała, że chciała uzbierać na własnego konia. Miała trzynaście lat.

Po chwili namysłu Elise weszła do sklepu. Omiotła wzrokiem słodycze i lody, kanapki i napoje. Zebrała się na odwagę i podkradła się do mężczyzny, żeby zobaczyć, co czyta. No tak, oglądał jakieś gołe dziewczyny. Rozejrzała się pospiesznie. Jeśli będzie mówić cicho, żaden z pozostałych klientów nie powinien nic usłyszeć.

– Chcesz naprawdę coś takiego zobaczyć? – spytała, nie patrząc na stojącego obok mężczyznę.

Zerknął szybko przez ramię, żeby się przekonać, czy faktycznie mówi do niego, a potem znów wrócił do przeglądania gazety.

– Co zobaczyć? – zapytał ostrożnie, nie podnosząc wzroku znad gazety.

– Nagą laskę.

– A co za to chcesz? – spytał obojętnie.

A więc robił to już wcześniej. Nina miała rację.

– Stówa za cycki, trzy stówy za cipę – odparła z udawaną rutyną Elise.

– A więcej…?

– Nic więcej – powiedziała Elise.

Odłożył gazetę na miejsce, ale nadal nie patrzył jej w twarz.

– Dostaniesz dwieście – powiedział i ruszył w stronę wyjścia.

Poszła za nim z sercem łomoczącym w piersi. To było równocześnie ekscytujące i trochę przerażające. Jak początek czegoś nowego i niebezpiecznego.

Noc z piątku na sobotę

Dostępne w wersji pełnej

Sobota, rano

Dostępne w wersji pełnej

Sobota, przed południem

Dostępne w wersji pełnej

Sobota, wieczorem

Dostępne w wersji pełnej

Noc z soboty na niedzielę

Dostępne w wersji pełnej

Niedziela, rano

Dostępne w wersji pełnej

Niedziela, przed południem

Dostępne w wersji pełnej

Niedziela, po południu

Dostępne w wersji pełnej

Niedziela, wieczorem

Dostępne w wersji pełnej

Poniedziałek, przed południem

Dostępne w wersji pełnej

Poniedziałek, po południu

Dostępne w wersji pełnej

Poniedziałek, wieczorem

Dostępne w wersji pełnej

Wtorek, rano

Dostępne w wersji pełnej

Wtorek, przed południem

Dostępne w wersji pełnej

Wtorek, około południa

Dostępne w wersji pełnej

Wtorek, po południu

Dostępne w wersji pełnej

Wtorek, wieczorem

Dostępne w wersji pełnej

Tytuł oryginału: Mamma, pappa, barn

Copyright MAMMA, PAPPA, BARN © 2009 by Carin Gerhardsen

First published by Ordfront Förlag, Sweden, 2009.

Published by arrangement with Nordin Agency AB, Sweden.

Copyright © for the Polish e-book edition by REBIS Publishing House Ltd., Poznań 2013

Informacja o zabezpieczeniach

W celu ochrony autorskich praw majątkowych przed prawnie niedozwolonym utrwalaniem, zwielokrotnianiem i rozpowszechnianiem każdy egzemplarz książki został cyfrowo zabezpieczony. Usuwanie lub zmiana zabezpieczeń stanowi naruszenie prawa.

Redaktor: Katarzyna Raźniewska

Opracowanie graficzne: Michał Pawłowski / www.kreskaikropka.pl

Projekt okładki: Niklas Lindblad / Mystical Garden Design

Fotografia na okładce: Eva Lindblad / 1001bild.se

Wydanie I e-book

(opracowane na podstawie wydania książkowego: Najmroczniejsza ciemność, wyd. I, Poznań 2013)

ISBN 978-83-7818-142-2

Dom Wydawniczy REBIS Sp. z o.o.

ul. Żmigrodzka 41/49, 60-171 Poznań

tel. 61-867-47-08, 61-867-81-40; fax 61-867-37-74

e-mail: rebis@rebis.com.pl

www.rebis.com.pl

Plik opracował i przygotował Woblink

www.woblink.com

Spis treści

Karta tytułowa

1964

Wrzesień 2007, piątek, wieczorem

Noc z piątku na sobotę

Sobota, rano

Sobota, przed południem

Sobota, wieczorem

Noc z soboty na niedzielę

Niedziela, rano

Niedziela, przed południem

Niedziela, po południu

Niedziela, wieczorem

Poniedziałek, przed południem

Poniedziałek, po południu

Poniedziałek, wieczorem

Wtorek, rano

Wtorek, przed południem

Wtorek, około południa

Wtorek, po południu

Wtorek, wieczorem

Karta redakcyjna