Książka dedykowana jest

Saulowi i Janis

I. Odrzut

Jestem władzą. To stwierdzenie – albo jego składnia – może dziwnie zabrzmieć. Ale tak się u nas mówi. Jeden do drugiego nigdy nie powiemy „Jestem policjantem” albo „Jestem policjantką”, albo „Jestem funkcjonariuszem policji”. Powiemy tylko „Jestem władzą”. Jestem władzą i nazywam się detektyw Mike Hoolihan. Ponadto jestem kobietą.

Opowiem wam o najgorszej sprawie, jaką zdarzyło mi się prowadzić. To znaczy najgorszej dla mnie. Dla władzy „najgorszy” to elastyczne pojęcie. Nie da się ustalić raz na zawsze, co jest „najgorsze”. Codziennie bije się nowe rekordy. „Najgorszy?” – powiadamy. „Nie ma czegoś takiego jak «najgorszy»”. Lecz dla detektyw Mike Hoolihan ta sprawa była najgorsza.

W komendzie policji kryminalnej w centrum miasta, bazie trzech tysięcy funkcjonariuszy, jest wiele wydziałów i podwydziałów, sekcji i jednostek, których nazwy wciąż się zmieniają: Przestępczość Zorganizowana, Przestępczość Aferowa, Przestępczość przeciw Nietykalności Cielesnej, Przestępczość Seksualna, Kradzież Samochodów, Wyłudzenia Bankowe i Malwersacje, Dochodzenia Specjalne, Konfiskata Mienia, Wywiad, Narkotyki, Porwania, Włamania, Kradzież Rozbójnicza – i Zabójstwa. Są szklane drzwi z napisem „Wydział ds. Przestępczości przeciw Obyczajności”. Brak tylko szklanych drzwi z napisem „Wydział ds. Grzechu”. Całe to miasto jest jednym wielkim grzechem. My mamy bronić przed grzechem. O to mniej więcej chodzi.

Mam tu moją teczkę z działu kadr. W wieku lat osiemnastu zapisałam się na studia z kryminologii na Uniwersytecie im. Petera Browna. Naprawdę jednak chciałam pracować na ulicach. Nie mogłam się tego doczekać. Przystępowałam do egzaminów policji stanowej, straży granicznej, nawet służby więziennej. Zdałam wszystkie. Zdałam też egzamin policyjny. Z uniwersytetu przeniosłam się do akademii policyjnej.

Zaczynałam jako zwykły krawężnik w dzielnicy Southern. Należałam do Jednostki Ochrony Porządku Publicznego przy 44. posterunku. Piesze patrole i dyżury pod krótkofalówką. Potem przez pięć lat byłam w Jednostce ds. Rozboju na Osobach Starszych. W związku z wprowadzeniem prewencji – czyli prowokacji – służyłam po cywilnemu. Jeszcze jeden egzamin, zdobyłam odznakę, i przeszłam do policji kryminalnej. Teraz pracuję w Konfiskacie Mienia, ale osiem lat spędziłam w Zabójstwach. Zajmowałam się morderstwami. Byłam władzą od morderstw.

Kilka słów o moim wyglądzie. Figurę odziedziczyłam po matce. To ona wyprzedzała swe czasy i szokowała współczesnych wyglądem, który obecnie kojarzy się z rozpolitykowanymi feministkami. Mogłaby grać rolę złego faceta w filmie drogi, którego akcja toczy się po wojnie jądrowej. Mam też jej głos, a trzydzieści lat nałogowego palenia dodatkowo obniżyło jego ton. Rysy twarzy odziedziczyłam po ojcu. Mam twarz bardziej wiejską niż miejską – nijaką, bez wyrazu. Włosy farbuję na blond. Urodziłam się i wychowałam w tym mieście, w Moon Park. Kiedy miałam dziesięć lat, całe moje życie rozpadło się na kawałki; od tamtej pory byłam na utrzymaniu państwa. Nie wiem, gdzie są teraz rodzice. Mam pięć stóp i dziesięć cali wzrostu i ważę sto osiemdziesiąt funtów.

Jedni mówią, że najwięcej emocji (i brudnych pieniędzy) można znaleźć w Narkotykach; wszyscy przyznają, że Porwania to beczka śmiechu (w Ameryce morderstwa to głównie porachunki między Murzynami, a porwania – porachunki między gangami); Przestępczość Seksualna ma swych wielbicieli; Przestępczość przeciw Obyczajności ma swych wyznawców; w Wywiadzie jest dokładnie tak, jak myślicie (grzebie się głęboko i łapie się naprawdę grube głębinowe ryby); za to wszyscy rozumieją, choćby o tym nie mówili, że gwóźdź programu to Zabójstwa. Po Zabójstwach osądza się całą policję.

Mieszkam w drugorzędnym mieście w Stanach Zjednoczonych; jeśli ktoś w ogóle o nim słyszał, to ze względu na wieżowiec Babel Tower, zbudowany za japońskie pieniądze, port i przystanie jachtowe, uniwersytet, koncerny o przyszłościowych specjalizacjach (oprogramowanie komputerowe, przemysł lotniczo-kosmonautyczny i farmaceutyczny), wysoki wskaźnik bezrobocia i paniczny exodus podatników z centralnych dzielnic; jeden władza od zabójstw prowadzi tu kilkanaście spraw rocznie. Czasami jest się głównym funkcjonariuszem dochodzeniowym, czasami asystentem. Prowadziłam sto morderstw. Wskaźnik wykrywalności mam nieco powyżej średniej. Wiem, czego szukać na miejscu zbrodni, i nieraz napisano o mnie, że mam „wyjątkowe zdolności do przesłuchiwania”. Potrafię znakomicie prowadzić dokumentację. Kiedy przeszłam z Southern do policji kryminalnej, wszyscy myśleli, że będę składała raporty na dobrym poziomie posterunku. A od samego początku moje raporty były na poziomie komendy policji kryminalnej. Raz okazałam naprawdę wielki profesjonalizm, kiedy skompilowałam z sobą dwa wzajemnie sprzeczne zeznania w sprawie cholernie śmierdzącego zabójstwa w obwodzie 73. posterunku: słowo jednego świadka (właściwie podejrzanego) przeciwko słowu innego świadka (też podejrzanego). „W porównaniu z tym, co wy dajecie mi do czytania – oświadczył detektyw sierżant Henrik Overmars, wymachując moim raportem przed całą brygadą – to jest, kurwa, arcydzieło retoryki. Jakby Cyceron spotkał się w sądzie z Robespierre’em”. Bardzo się starałam, aż wreszcie całkiem się wypaliłam w tej robocie i wkroczyłam w martwą strefę. Przez ten czas miałam do czynienia może z tysiącem podejrzanych zgonów; zazwyczaj okazywało się, że chodzi o samobójstwo, śmierć wskutek wypadku lub zwykłą śmierć z przyczyn naturalnych, tyle że w samotności. Widziałam już wszystko: skoczków, topielców, pirotechników, rzucających się pod koła, wykrwawionych. Widziałam ciała niemowląt zmiażdżone pałkami. Widziałam ciała dziewięćdziesięciolatek po zbiorowym gwałcie. Widziałam ciała, które leżały tak długo, że moment zgonu można było określić, co najwyżej ważąc robaki. Lecz ze wszystkich ciał, które widziałam, żadne nie utkwiło mi w pamięci i w żołądku tak mocno jak ciało Jennifer Rockwell.

Wszystko to mówię dlatego, że pojawię się w opowieści, którą zaraz przeczytacie, a chciałabym, byście wiedzieli, skąd się w niej wzięłam.

Z dniem dzisiejszym – drugim kwietnia – uznaję sprawę za „rozwiązaną”. Sprawa jest zamknięta. Zakończona. Pogrzebana. Chociaż rozwiązanie jeszcze bardziej ją komplikuje. Dostałam do rozwiązania cholernie zawiły węzeł i przerobiłam go na plątaninę luźnych nici. Dziś wieczorem spotkam się z Pauliem No. Zadam mu dwa pytania. On udzieli mi dwóch odpowiedzi. A potem sprawa idzie do akt. To moja najgorsza sprawa. Czy ja mam jakieś urojenia? – zastanawiam się. Ale wiem, że się nie mylę. To wszystko prawda. Taka jest prawda o sprawie. Taka jest prawda. Paulie No to – jak mawiamy – rzeźnik sądowy. Bierze pod nóż w imieniu prawa. Bierze ludzkie ciała pod nóż i ustala przyczynę śmierci.

Z góry przepraszam za wulgarne słowa, chorobliwy sarkazm i ksenofobię. Wszystkie władze są rasistami. Taką mamy pracę. W Nowym Jorku władze gardzą Portorykańczykami, w Miami Kubańczykami, w San Diego Indianami, a w Portlandzie Eskimosami. W naszym mieście gardzimy niemal każdym, kto nie ma w sobie krwi irlandzkiej. Albo nie jest władzą. Władzą może zostać każdy – Żyd, Murzyn, Azjata, kobieta – a kiedy już jest władzą, należy do rasy, która nazywa się „władza”, i ma obowiązek gardzić wszystkimi innymi rasami.

Ułożenie z tych papierów i protokołów spójnej całości zajęło mi cztery tygodnie. Przepraszam też za niekonsekwentne użycie czasów gramatycznych (trudno tego uniknąć, pisząc o kimś, kto niedawno zmarł) i za potoczny język dialogów. I chyba muszę też przeprosić za to, jak moja opowieść się kończy. Przepraszam, przepraszam, przepraszam.

Dla mnie sprawa zaczęła się wieczorem 4 marca i potem rozwijała się z każdym dniem; w ten też sposób zacznę o niej opowiadać.

4 marca

Tego wieczoru byłam sama. Tobe, mój mężczyzna, wyjechał na jakieś seminarium informatyczne. Nawet nie chciało mi się robić kolacji: siedziałam na tapczanie z biografią, którą miałam przeczytać na spotkanie grupy dyskusyjnej, i z popielniczką. Była 20.15. Pamiętam to, bo właśnie wtedy się zdrzemnęłam i zbudził mnie nocny pociąg, który w niedziele zawsze przejeżdża wcześnie. Cała podłoga się od niego trzęsie. I dzięki niemu mam niższy czynsz.

Zadzwonił telefon. Johnny Mac vel detektyw sierżant John Macatitch. Kolega z Zabójstw, teraz awansował na dowódcę brygady. Wspaniały facet i cholernie dobry detektyw.

– Mike – powiedział – szykuje się poważna sprawa.

A ja na to:

– Opowiadaj.

– Paskudna sprawa, Mike. Chciałbym, żebyś się zajęła powiadomieniem.

Chodziło mu o powiadomienie o zgonie. Czyli chciał, żebym powiedziała komuś, że zmarł ktoś z jego bliskich. Ktoś, kogo on kocha. Tyle usłyszałam w samym tonie głosu Johnny’ego. Że ten ktoś zmarł nagle. I tragicznie. Zastanowiłam się. Mogłam mu odpowiedzieć: „Nie zajmuję się już takimi rzeczami” (choć przyznam szczerze, że w Konfiskacie Mienia też miewa się do czynienia z trupami). Potem odbylibyśmy jedną z tych gównianych rozmów jak w telewizji, on mówiłby: „Musisz mi pomóc, Mike” i „Błagam cię, Mike”, a ja: „Daj sobie spokój” i „Nic z tego”, i „W co ty wierzysz, stary?”, aż oboje znudzilibyśmy się tą szopką, a ja bym się zgodziła. Ale po co odmawiać, kiedy trzeba się zgodzić? Taki jest bieg sprawy. Toteż tylko powtórzyłam:

– Opowiadaj.

– Właśnie zabiła się córka pułkownika Toma.

– Jennifer? – Jeszcze do mnie nie dotarło. Powiedziałam: – Pieprzysz.

– Niestety, Mike, nie pieprzę. To prawda. Jest aż tak źle.

– Jak to się stało?

– Kula kaliber .22 w usta.

Czekałam.

– Mike, chcę, żebyś powiadomiła pułkownika Toma. I Miriam. Natychmiast.

Zapaliłam nowego papierosa. Rzuciłam picie, ale nadal palę jak głupia. Powiedziałam:

– Znam Jennifer Rockwell, od kiedy miała osiem lat.

– Właśnie, Mike. Rozumiesz? Tylko ty możesz się tym zająć.

– Okay. Ale dasz mi obejrzeć miejsce zbrodni.

Umalowałam się w łazience. Jakby należało to do moich obowiązków. Jakbym wycierała kontuar w barze. Złośliwie zaciskałam przy tym wargi. Może kiedyś byłam niczego sobie, ale teraz nie jestem niczym więcej niż starą wielką krową ufarbowaną na blond.

Zauważyłam, że odruchowo zabrałam z sobą notatnik, latarkę, gumowe rękawiczki i mój rewolwer kaliber .38.

Dalsza część rozdziału dostępna w wersji pełnej.

II. Felo de se

Dostępne w wersji pełnej.

III. Wizja

Dostępne w wersji pełnej.

Tytuł oryginału: Night Train

Copyright © Martin Amis 1997

All rights reserved

Copyright © for the Polish e-book edition by REBIS Publishing House Ltd., Poznań 2013

Informacja o zabezpieczeniach

W celu ochrony autorskich praw majątkowych przed prawnie niedozwolonym utrwalaniem, zwielokrotnianiem i rozpowszechnianiem każdy egzemplarz książki został cyfrowo zabezpieczony. Usuwanie lub zmiana zabezpieczeń stanowi naruszenie prawa.

Redaktor: Katarzyna Raźniewska

Opracowanie graficzne serii i projekt okładki: Lucyna Talejko-Kwiatkowska

Fotografie na okładce

© Corbis/FotoChannels

W publikacji wykorzystano czcionkę z rodziny Liberation (https://fedorahosted.org/liberation-fonts/)

Wydanie I e-book

(opracowane na podstawie wydania książkowego:

Nocny pociąg, wyd. II, Poznań 2013)

ISBN 978-83-7818-178-1

Dom Wydawniczy REBIS Sp. z o.o.

ul. Żmigrodzka 41/49, 60-171 Poznań

tel. 61-867-47-08, 61-867-81-40; fax 61-867-37-74

e-mail: rebis@rebis.com.pl

www.rebis.com.pl

Konwersja do formatu epub:

AKAPIT, Poznań, tel. 61-879-38-88