Babciu Lando, Giuseppe Selvaggi i Francesco Vinci
– Wam dedykuję

Prolog

Dostępne w wersji pełnej.

1
Ostatnia podróż

Dostępne w wersji pełnej.

2
Kiedy księża zaczną się żenić

Kolejna wczesna pobudka. Czy jeszcze je liczy? „A gdybym pewnego dnia przewrócił się na drugi bok i spał dalej?”, pomyślał Massimo. Jednak od razu wyskoczył z łóżka, by zwalczyć pokusę. W rzeczywistości, kiedy już przezwyciężył traumę dzwoniącego budzika, potrafił cieszyć się chwilą: zdawało mu się, że jest uprzywilejowany, mogąc patrzeć na świat o godzinie, w której wszyscy jeszcze śpią. Inna rzecz, że tak mniej więcej wyobrażają to sobie ci, którzy wstają późno, ale spróbujcie tylko wyjść na ulicę w zwykły dzień o czwartej trzydzieści: zdziwicie się, ilu ludzi już pracuje. O tak wczesnej porze każdy odgłos jest wyraźny, a świat sprawia wrażenie, jakby gotów był zdradzić wszystkie swe sekrety. Tak to widział Massimo: Był pewien, że o pierwszym brzasku ukryte znaczenia świata, rzeczy, zdarzeń są tuż, na wyciągnięcie ręki.

Minęło kilkanaście dni od pogrzebu pani Marii, ale wciąż nie wyzbył się starego zwyczaju zerkania w stronę jej okna za każdym razem, kiedy otwierał i zamykał bar. Widok zamkniętych okiennic wciąż go w pewnym sensie zaskakiwał. Wrażenie było tak dziwne, jakby pani Maria umierała codziennie na nowo.

Massimo szarpnął blokującą się kratę, która podniosła się w końcu, skrzypiąc niemiłosiernie. „Ktoś tu potrzebuje solidnej porcji smaru”, pomyślał ze zwykłą czułością, którą miał dla wszystkich sprzętów w barze, jakby były jego najlepszymi, milczącymi przyjaciółmi.

Powitał dwie czarno-białe fotografie wiszące za drewnianym kontuarem z metalowym blatem. Fotografie przedstawiały ten sam kontuar, te same półki i butelki stojące w tych samych miejscach co dzisiaj. Butelki miały kształty i etykiety wskazujące na dawno minioną epokę. Niektóre z nich zresztą nadal stały w barze, były tam od niepamiętnych czasów, wystawione teraz dla ozdoby na najwyższych półkach. Tyle że tylna ściana na fotografii pokryta była tapetą, która po latach ustąpiła miejsca dzisiejszym lustrom, powiększającym optycznie lokal, a na dodatek pozwalającym właścicielowi mieć cały bar na oku.

Nie było klienta, który patrząc na fotografię z lat sześćdziesiątych, nie zapytałby Massima przy pierwszej nadarzającej się okazji, czy ten chłopaczek w białej kamizelce i czarnym krawacie to on. Massimo zawsze się wtedy uśmiechał, bo fotografia przedstawiała jego ojca, ale, rzeczywiście, podobni byli do siebie jak dwie krople wody.

Co rano przystawał na moment przy zdjęciu, by popatrzeć ojcu w oczy. Następnie obowiązkowo przechodził pod reprodukcję Nocnych marków Hoppera: ten obraz doskonale pasował do marginesów dnia i Massimo zawsze poświęcał mu chwilę porannej kontemplacji. Miał wiele reprodukcji, przede wszystkim w domu, ale tę właśnie wybrał do baru, chcąc zmieszać emanującą z obrazu samotność z hałaśliwością jego rozgadanych klientów. Sam zresztą czuł, że pod powierzchnią wesołości i lekkości skrywa jeszcze jedno oblicze, samotnicze i melancholijne.

O tym wszystkim z pewnością jednak nie mógł porozmawiać z hydraulikiem Antoniem (bez kofeiny, lungo), niemal zawsze pierwszym klientem wchodzącym do baru.

Wyglądało to mniej więcej tak: Krzątał się już po barze, przygotowując go na przyjęcie gości, krata była na wpół otwarta (bądź, w zależności od punktu widzenia, na wpół zamknięta), a po chwili dobiegał go łoskot żelastwa. Na dziewięćdziesiąt procent był to Antonio stukający w kratę.

– Otwieram o piątej trzydzieści – nie omieszkiwał podkreślić Massimo.

– Wiem, wiem, ale tu jest tak zimno, że nie idzie wytrzymać – odpowiadał Antonio.

Albo było tak gorąco, że nie szło wytrzymać. Albo wiał taki wiatr, że nie szło wytrzymać. Czyli: Aura niezmiennie była taka właśnie, że nie szło wytrzymać, przez co Massimo czuł się w obowiązku wpuścić namolnego klienta do środka i zaparzyć mu porządną kawę. Bez kofeiny, lungo.

Prawda zaś była taka, że hydraulik Antonio cierpiał na bezsenność, ale nie chciał się do tego przyznać.

– Dziś w nocy jakiś zakochany kocur nie przestawał miauczeć, niech go szlag trafi. Od drugiej do czwartej przewracałem się z boku na bok, w końcu wyszedłem się przewietrzyć. Ten w końcu przestał się wydzierać, ale kto teraz zaśnie z powrotem?

Uroczą cechą Antonia (swoją drogą, nie tak całkiem uroczego) było relacjonowanie z najdrobniejszymi szczegółami minionej nocy i skrupulatne wyliczanie przyczyn, dla których nie mógł zmrużyć oka. Podobnie jak ludzie opowiadający o swych dolegliwościach fizycznych (dających się zazwyczaj sprowadzić do jednej jedynej przypadłości zwanej hipochondrią) z głęboką wiarą w to, że ich rozmówca nie znajduje w życiu nic bardziej zajmującego, Antonio po prostu uwielbiał się tym dzielić.

Tradycją było, że kiedy jeszcze hydraulik wygłaszał monolog (Massimo, przy całej swej życzliwości do niego, oszczędzał o tej porze gardło; musiał dociągnąć do ósmej wieczorem, w miarę możliwości pozostając wciąż przy życiu), wchodzili kończący nocną zmianę zamiatacze ulic i wołali chórem: „A nie możesz wziąć pigułki nasennej?”.

Jak wszystkie osoby pozbawione poczucia humoru, biedny Antonio był nieustannie obiektem kpin i żartów. Na własne szczęście albo nie zdawał sobie z tego sprawy, albo krył urazę i przybierając minę pokerzysty, udawał, że nic się nie stało. Najczęściej jednak po prostu nie chwytał dowcipu. Jak choćby wtedy, kiedy za nieprzespaną noc obwiniał kapiący kran i z chóru sprzątaczy odezwał się głos:

– No, to z ciebie musi być hydraulik jak się patrzy… Zostawisz mi wizytówkę?

– Pewnie, proszę bardzo. Możesz dzwonić o każdej porze – odpowiedział, podając kartonik z nazwiskiem i numerem telefonu, czym wzbudził powszechną wesołość zebranych.

Zazwyczaj Massimo ograniczał się do potakiwania i siedząc na barowym stołku, próbował podsumować całą sprawę. Może to się wydawać łatwe, ale jeśli prowadzisz popularny bar (po prawdzie, jeśli bar nie jest popularny, to już go nie prowadzisz), spokojnych chwil jest niewiele i to właśnie w takich chwilach nieliczni obecni klienci próbują cię wykorzystać jako osobistego spowiednika. Skutek: Nie oderwiesz się nawet na krótką chwilę.

Ale jemu się to podobało. Czuł się jak w teatrze, tylko że nie musiał płacić za bilet.

Tego ranka, kiedy Antonio i chór zamiataczy (jeden i drudzy zjawili się wcześniej niż zwykle) zwyczajowo zajmowali się sobą, Massimo sprawdził ciśnienie w ekspresie do kawy (który pozostawał włączony także na noc, inaczej trzeba by poświęcić pół godziny na doprowadzenie go do stanu używalności), puścił wodę, by rozgrzać i przepłukać filtry, włączył podgrzewacz do filiżanek, przygotował pierwszą tego dnia kawę i, jak każe tradycja, wylał ją do zlewu, wreszcie zrobił drugą kawę dla siebie.

– Wybaczcie, koledzy, ale pierwsza kawa jest zawsze dla mnie: Muszę skontrolować, czy wszystko jest w porządku – ogłosił. – A poza tym oficjalnie otwieram za pół godziny, jeśli rozumiecie, co mam na myśli.

– Pewnie, pewnie, nie przejmuj się nami. Kolega felinolog zaczyna nam właśnie opowiadać o życiu erotycznym wszystkich kotów na Zatybrzu… zabijamy czas jak możemy.

– A weź ty, będziesz wierzył w to, co ci ten śpioch opowiada? Tutaj jest tylko jedna ekspertka w temacie: kociara.

– Akurat, sam se do niej idź! Na moje ta baba to wiedźma.

Massimo zajął się przygotowaniem kawy dla oczekującego tłumku, a potem wyszedł przygotować stoliki przed barem.

Jego wzrok padł na donicę z pittosporum. Nawet ktoś taki jak on, posiadający niewielkie pojęcie o roślinach (kwiaciarka Rina mówiła o nim, że róży od tulipana nie odróżni), nie mógł nie zauważyć, że roślina jest w naprawdę złym stanie. „Muszę ją doprowadzić do porządku, zanim przyjedzie Carlotta, jeśli w ogóle przyjedzie”. To siostra go namówiła, żeby wystawił jakieś rośliny przed wejściem. Przyszła mu na myśl rozmowa telefoniczna, którą odbył z siostrą poprzedniego wieczoru. Jak zawsze wypytywała o jego życie uczuciowe, po czym przeszła do nieodłącznej reprymendy (te same uwagi, które robiła mu świętej pamięci matka, słyszał teraz z ust siostry, jakby to po niej odziedziczyła).

– Sama siebie pytam: Jak to możliwe, że nie znajdziesz sobie jakiejś fajnej dziewczyny. A mówią, że na świecie jest więcej kobiet niż mężczyzn. I jeśli już muszę to powiedzieć, mężczyzn takich jak ty jest jeszcze mniej.

– Jesteś zbyt miła, ale pewnie z tej odległości niedokładnie mnie widzisz – odpowiedział.

– Zbyt miła? Jesteś przystojny jak mało kto i wiesz to doskonale. Może właśnie w tym leży problem: Jeśli chcesz się rozerwać, nie masz z tym na pewno kłopotu, a więc nie troszczysz się o podtrzymywanie poważnych znajomości. Ale posłuchaj, co ci mówi siostra: Lata lecą, a tego, co może ci dać ta jedna jedyna przy twym boku, nie dostaniesz nigdzie indziej…

– Pewnie, że tak! Tylko na razie nie znalazłem tej właściwej…

– …a przecież świetny z ciebie materiał na męża! Sama bym za ciebie wyszła, gdybyś nie był moim bratem. Nie musiałabym lecieć za ocean i z radością bym ci pomagała na miejscu.

– Carlotta, Carlotta, przecież wiesz, w czym problem. Wcale nie chodzi o to, że nie chcę nikogo znaleźć. Prawda jest taka, że barista jest jak ksiądz: nie może należeć tylko do jednej osoby, jest dla wszystkich.

– Co to ma do rzeczy? A nasz tata?

– Daj spokój, inne czasy, inne kobiety. Świat się zmienił. Dobra, kończymy temat. Obiecuję ci, że kiedy znajdę tę właściwą, zamknę bar na tydzień i przylecę, żeby ci ją przedstawić.

– To brzmi jak na święty nigdy. Ile lat temu przejąłeś bar?

– Piętnaście. I trzy miesiące, żeby być dokładnym.

– I ile dni pracy opuściłeś?

– Prosta odpowiedź: żadnego.

– I kiedy zamierzasz zamknąć na cały tydzień?

– Kiedy księża zaczną się żenić.

– No to czekaj tatka latka… Dobra, do zobaczenia, braciszku. I bardzo cię proszę, znajdź sobie dziewczynę.

– Dobrze już, dobrze. Pozdrów Luigiego i powiedz, żeby mu się mózg nie zagotował. Kiedy mu dadzą tego Nobla?

– Żartuj sobie, żartuj. Zdziwisz się, kiedy go naprawdę dostanie.

– Jest tam koło ciebie? Powiedz mu, że nie można mieć w życiu wszystkiego. Jednym przypadł rozum, innym uroda – pierwsze z drugim się nie doda.

– Zająłeś się wymyślaniem przysłów?

– Pewnie, mam to wpisane w dowodzie osobistym. Zawód: twórca przysłów. Dobra, kończymy, bo za chwilę powiemy coś, czego potem będziemy się wstydzić.

W ostatnim czasie słyszeli się często, rozmawiali o pani Marii, ale zawsze kończyło się na temacie narzeczonej. Zresztą ta sprawa zajmowała również panią Marię. Wydawało się, że o niczym innym nie myślała, tylko o tym, jak by go wreszcie ustatkować.

Do rzeczywistości przywołał Massima unoszący się w powietrzu cudowny zapach słodkich rogalików, rozchodzący się po placu i okolicznych uliczkach, wdzierający się do domów przez okna szeroko otwarte dla pochwycenia nocnego chłodu. Cukiernik Franco, jak zawsze punktualny, skinął mu głową na powitanie i razem wnieśli do baru wielkie tace z ciastkami.

Był typowy letni poranek i nieśmiała bryza w starciu z zaduchem i skwarem okazała się mniej więcej tak samo przydatna jak druga wersja linii Maginota: Bezużyteczna i przejęta przez wroga, który nawet nie zdążył pognieść sobie mundurów.

Już o siódmej rano, kiedy pan Dario wchodził do baru Tiberi, by rozpocząć pracę, było jasne, że zapowiada się piekielnie gorący dzień.

– Nie dość, że i tak już ciężko wytrzymać ten upał, to jeszcze wszyscy w kółko będą o nim mówić. A do tego co roku wszystkim się wydaje, że akurat to lato jest gorętsze od poprzednich. Nie chcę tego nawet słuchać. Od samego słuchania robi mi się jeszcze bardziej gorąco.

Znakomicie. Dziś także pan Dario jest w świetnym humorze. Jak to mówią: Dobry dzień poznać już o poranku.

Massimo jak zwykle przygotował mu kawę (ristretto, w ogrzanej filiżance). Dario lubił być przyjmowany jak klient, choć przychodził do pracy. Mawiał jednak, że profesja baristy to więcej niż zawód, to pasja. Poza tym w jego wieku wciąż czuć się potrzebnym i znajdować się wśród ludzi to coś nieocenionego. Coś, co pozwala człowiekowi zachować młodość.

3
„I ty, Brutusie?”

Dostępne w wersji pełnej.

4
Intruz

Dostępne w wersji pełnej.

5
Głosy w korytarzu

Dostępne w wersji pełnej.

6
Masz drobne?

Dostępne w wersji pełnej.

7
Alchemik

Dostępne w wersji pełnej.

8
„Rzymie, nie zawiedź mnie dzisiaj…”

Dostępne w wersji pełnej.

9
Rollercoaster

Dostępne w wersji pełnej.

10
Zakłócenia

Dostępne w wersji pełnej.

11
Worek z kulkami

Dostępne w wersji pełnej.

12
Geneviève w kraju kawy

Dostępne w wersji pełnej.

13
Co za debil ze mnie!

Dostępne w wersji pełnej.

14
Być albo źle być

Dostępne w wersji pełnej.

15
Tego się nie mówi

Dostępne w wersji pełnej.

16
Odgłos wodospadu

Dostępne w wersji pełnej.

17
Wodospad

Dostępne w wersji pełnej.

18
Upadek

Dostępne w wersji pełnej.

19
Uchylone drzwi

Dostępne w wersji pełnej.

19
Uchylone drzwi

Dostępne w wersji pełnej.

20
Za garść dolarów

Dostępne w wersji pełnej.

21
Przybywają nasi

Dostępne w wersji pełnej.

22
À la guerre comme à la guerre

Dostępne w wersji pełnej.

23
Fale

Dostępne w wersji pełnej.

24
Igloo Eskimosa

Dostępne w wersji pełnej.

25
Początek odkryć

Dostępne w wersji pełnej.

26
Kawałki szkła

Dostępne w wersji pełnej.

27
Baristka z przypadku

Dostępne w wersji pełnej.

28
Zima się zaczyna

Dostępne w wersji pełnej.

29
Braveheart

Dostępne w wersji pełnej.

30
Jeśli uciekniesz, ożenię się z tobą

Dostępne w wersji pełnej.

Zakończenie

Dostępne w wersji pełnej.

Powiedz mi, jaką kawę pijesz, a powiem ci, kim jesteś

Dostępne w wersji pełnej.

Podziękowania

Dostępne w wersji pełnej.

Spis treści

Karta tytułowa

Prolog

Część pierwsza

1. Ostatnia podróż

2. Kiedy księża zaczną się żenić

3. „I ty, Brutusie?”

4. Intruz

5. Głosy w korytarzu

6. Masz drobne?

7. Alchemik

8. „Rzymie, nie zawiedź mnie dzisiaj…”

9. Rollercoaster

10. Zakłócenia

11. Worek z kulkami

12. Geneviève w kraju kawy

13. Co za debil ze mnie!

14. Być albo źle być

15. Tego się nie mówi

16. Odgłos wodospadu

17. Wodospad

18. Upadek

Część druga

19. Uchylone drzwi

19. Uchylone drzwi

20. Za garść dolarów

21. Przybywają nasi

22. À la guerre comme à la guerre

23. Fale

24. Igloo Eskimosa

25. Początek odkryć

26. Kawałki szkła

27. Baristka z przypadku

28. Zima się zaczyna

29. Braveheart

30. Jeśli uciekniesz, ożenię się z tobą

Zakończenie

Powiedz mi, jaką kawę pijesz, a powiem ci, kim jesteś

Podziękowania

Karta redakcyjna

Tytuł oryginału: Il primo caffè del mattino

Copyright © 2013 Sperling & Kupfer Editori S.p.A.

All rights reserved

Copyright © for the Polish e-book edition by REBIS Publishing House Ltd., Poznań 2014

Informacja o zabezpieczeniach

W celu ochrony autorskich praw majątkowych przed prawnie niedozwolonym utrwalaniem, zwielokrotnianiem i rozpowszechnianiem każdy egzemplarz książki został cyfrowo zabezpieczony. Usuwanie lub zmiana zabezpieczeń stanowi naruszenie prawa.

Redaktor: Katarzyna Raźniewska

Projekt i opracowanie graficzne okładki: Izabella Marcinowska

Fotografia na okładce

© Peter Zelei/iStock

Fotografie na stronach działowych

© TTstudio/Fotolia (panorama Rzymu)

© Lucazzitto/Fotolia (plac Santa Maria in Trastevere)

Wydanie I e-book

(opracowane na podstawie wydania książkowego:

Pierwsza kawa o poranku, wyd. I, Poznań 2014)

ISBN 978-83-7818-290-0

Dom Wydawniczy REBIS Sp. z o.o.

ul. Żmigrodzka 41/49, 60-171 Poznań

tel. 61-867-47-08, 61-867-81-40; fax 61-867-37-74

e-mail: rebis@rebis.com.pl

www.rebis.com.pl

Plik opracował i przygotował Woblink

woblink.com