Załogom okrętów podwodnych Royal Navy,

które brały udział w operacjach podczas zimnej wojny

i wyszły z niej zwycięsko, oraz ich rodzinom,

konstruktorom, personelowi pomocniczemu,

a także przyjaciołom z jednostek podwodnych marynarki wojennej Stanów Zjednoczonych.

Stopnie wojskowe Royal Navy i ich odpowiedniki w Polskiej Marynarce Wojennej

Royal Navy

Polska Marynarka Wojenna

Admiral of the Fleet

--------

Admiral

Admirał

Vice-Admiral

Wiceadmirał

Rear-Admiral

Kontradmirał

Commodore

--------

Captain

Komandor

Commander

Komandor porucznik

Lieutenant-Commander

Komandor podporucznik

Lieutenant

Kapitan marynarki

Sub-Lieutenant

Porucznik marynarki

Midshipman

Podporucznik marynarki

Chief Petty Officer

Starszy bosman

Senior Petty Officer

Bosman

Petty Officer

Bosmanmat

Petty Officer

Mat

Ordinary Seaman 1st Class

Starszy marynarz

Ordinary Seaman 2nd Class

Marynarz

1
Waleczni piraci

Na wojnie nie będzie z nich żadnego pożytku i powiem wam dlaczego: skłonię Pierwszego Lorda, by ogłosił, że w czasie wojny będziemy traktować wszystkie okręty podwodne jako piratów, a ich załogi zostaną powieszone.

Admirał Arthur Wilson, kontroler Royal Navy, 1901

Od początku XX wieku „cicha służba” (silent service), jak nazywano jednostki i broń podwodną Royal Navy, zdobyła czternaście Krzyży Wiktorii. To więcej niż jakikolwiek inny rodzaj sił brytyjskiej floty. Nawet stary Arthur Wilson, który sam otrzymał Krzyż Wiktorii za walkę wręcz z wrogiem podczas powstania w Sudanie w 1884 roku, musiałby przyznać, że podwodni wojownicy, tak szczerze przez niego znienawidzeni, okazali się dzielnymi towarzyszami broni.

W przypadku okrętów podwodnych zawsze istniał dodatkowy poziom męstwa, szczególnie w dawniejszych czasach, kiedy załogi musiały znosić na pokładach potworne, zagrażające życiu warunki.

Nie tylko Wilson nieprzychylnie odnosił się do okrętów podwodnych. Wielu innych w Royal Navy traktowało nowy typ broni jako piracki, w dodatku przedstawiający wątpliwą wartość militarną.

Jak można, u licha, dopuścić, żeby te niewielkie bezczelne okręciki wzięły udział w bitwie na morzu? Na początku ludzie obsługujący te maszyny byli niebezpiecznymi ekscentrykami, niezdyscyplinowanymi i z pewnością pozbawionymi dobrych manier. Arthur Wilson podobno wykrzyknął, że okręty podwodne są „oszukańcze, nieuczciwe i cholernie nieangielskie!”

Wszystkie osoby związane z okrętami podwodnymi należało, według sceptyków, traktować jako przestępców czy wręcz szaleńców. Można dyskutować o stanie psychicznym ludzi zanurzających się pod falami w swoich „krypach” – których z całą pewnością nie można nazywać właściwymi okrętami – w pierwszych dniach brytyjskich operacji podwodnych. Któż, jeśli nie człowiek obłąkany, godził się na walkę z wrogiem pod powierzchnią morza, w małej metalowej tubie, która w większości przypadków nie mogła się poszczycić posiadaniem toalety? Podczas I wojny światowej okręty podwodne często zmuszone były pozostawać w zanurzeniu przez wiele godzin. Marynarze musieli się załatwiać, nie ukrywajmy, do wiadra, bez możliwości wywietrzenia i usunięcia odchodów za burtę. Czasem powietrze stawało się tak cuchnące, że silniki okrętu przestawały pracować, jakby w proteście przeciwko temu obrzydlistwu. We wnętrzu okrętu podwodnego odór uryny i fekaliów mieszał się z wonią potu i smarów, niemytych ciał i brudnych ubrań. Dostęp do świeżej wody był ograniczony, więc załogi nie myły się całymi dniami, a czasem tygodniami. Marynarze nie golili się i nie zmieniali ubrań. Jedzenie również cuchnęło.

Pomijając niebezpieczeństwo ze strony wroga, sam okręt czasem zaczynał przeciekać, a jakaś katastrofalna awaria mechaniczna mogła doprowadzić do śmierci wszystkich na pokładzie. Albo przynajmniej ograniczyć do zera szanse na przeżycie.

Główny inżynier Royal Navy, sir Albert John Durston, odcinał się od pierwszych brytyjskich okrętów podwodnych. Zwracał uwagę na niebezpieczeństwo, jakie stwarzają silniki benzynowe pracujące podczas zanurzenia w zamkniętej przestrzeni bez żadnej wentylacji. Nie życzył sobie obarczać sumienia śmiercią marynarzy w wyniku zatrucia tlenkiem węgla. Zaokrętowanie białej myszki jako „urządzenia” do wczesnego ostrzegania stanowiło kolejny przejaw ekscentryzmu dziwacznego świata okrętów podwodnych. Gdyby jej płuca przestały sobie radzić z gęstniejącym i śmierdzącym powietrzem, po niedługim czasie to samo spotkałoby ludzi. Durston twierdził, że funkcjonowanie podwodnych jednostek pływających będzie możliwe dopiero po wynalezieniu innego rodzaju napędu. Tymczasem główny budowniczy Admiralicji zupełnie odrzucał okręty podwodne. Uważał, że to obłęd: błądzenie po omacku pod powierzchnią wody. Nawigacja polegała na domysłach. Prymitywny peryskop mocowany był na przegubie na zewnątrz kadłuba, przez co po prostu się podnosił, a nie wysuwał pionowo ze środka, jak praktykowano później. Obraz obracał się razem z okularem. Było to słabe rozwiązanie, ale lepsze, niż nie widzieć zupełnie nic. Jakby tego było mało, w zanurzeniu przełączniki silnika elektrycznego iskrzyły jak szalone. W każdej chwili mogły podpalić opary benzyny lub oleju napędowego i wywołać pożar, w którym ludzie i mysz spaliliby się na popiół.

Gdy pływano po powierzchni z otwartym włazem, ładowały się prymitywne akumulatory, wydzielając trujący gaz. Śmierć stale towarzyszyła pierwszym brytyjskim marynarzom z okrętów podwodnych. Ich ubrania, i na brzegu, i na środku oceanu, zawsze cuchnęły benzyną i spalinami z nutą wymiocin. Pierwsze pokolenie brytyjskich okrętów podskakiwało jak szalone na powierzchni morza w każdą pogodę poza kompletną flautą, więc wymiotowanie było na porządku dziennym. Woń marynarza z okrętu podwodnego uzupełniała jeszcze domieszka ekskrementów (bynajmniej nie słaba) i aromat kuchennego tłuszczu.

Te okręty, na których szczęśliwym trafem znalazła się toaleta, musiały przeprowadzać operację usuwania odchodów. Zawartość należało wypompować ręcznie lub za pomocą sprężonego powietrza. Podczas zanurzenia nie wolno było zużywać powietrza na pokładzie, więc toaletę czyszczono tylko w razie absolutnej konieczności. Oznaczało to kupę nieczystości na okręcie. Czasem podczas opróżniania zbiornika dochodziło do cofki. Pechowy marynarz – najczęściej nowy w załodze – dostawał zawartością toalety w twarz. Dlatego mądry marynarz przyjmował pozycję na kraba: z głową poniżej muszli klozetowej. Wtedy z największą ostrożnością zaczynał operować dźwigniami i zaworami. Jeśli dochodziło do cofki, cuchnąca masa lądowała tylko na jego ubraniu, rękach i włosach. Okręt śmierdział najbardziej podczas powrotu z patrolu. Marynarze nie zdawali sobie sprawy, jak silny był to odór – i jak bardzo sami prześmierdli – ponieważ ich zmysł węchu dawno się stępił.

Na okrętach pozbawionych toalet podczas wynurzenia wystawiano na zewnątrz wiadro. Marynarz robił swoje, kiwając się nad wiadrem ustawionym na kiosku. Wówczas zawartość przelewała się górą. Na jednostkach uświęconych obecnością toalety załoga musiała w czasie opróżniania zbiornika stosować różne sztuczki, aby nie zdradzić pozycji okrętu wrogowi. Bąbelki powietrza i brązowe treści na powierzchni mogły przynieść śmierć.

Mimo wszystko kilka osób zauważyło przełomowy charakter okrętów podwodnych. W brytyjskiej marynarce znaleźli się ludzie, którzy skwapliwie podchwycili pomysł. Admirał John Fisher – traktowany z wielką niechęcią przez tradycjonalistów z powodu entuzjastycznej wiary w nowinki techniczne – dostrzegł potencjał oferowany przez kombinację torped i „maszyn podwodnych”. Fishera oburzało podejście admirałów i polityków, którzy uważali okręty podwodne za „zabawki”. Admirał lord Charles Beresford szczególnie wrogo odnosił się do Fishera, mężczyźni całkowicie różnili się poglądami i toczyli zażarte spory, które czasem przenosiły się na arenę publiczną i gorszyły społeczeństwo. Beresford, zatwardziały zwolennik pancerników, pogardliwie nazywał okręty podwodne „zabawkami Fishera”.

Pomimo silnej opozycji w latach 1902–1905 Admiralicja zbudowała trzynaście okrętów podwodnych klasy A. Ten rozwój szedł w parze ze wzrostem pozycji Fishera. W październiku 1903 roku, kiedy służył jako dowódca bazy marynarki w Portsmouth, napisał: „Jest faktem, że brytyjska marynarka z uporem sprzeciwia się zmianom. Pierwszy Lord Morski powiedział mi pewnego razu, że kiedy zaczynał pływać, nie było torped, więc nie widzi powodu istnienia tego diabelstwa teraz!”. Fisher oświadczył, że żadne siły inwazyjne nie ośmielą się zaatakować Anglii, „jeśli będą wiedziały, że te niewidzialne demony są w pobliżu”. Sześć miesięcy później napisał do kogoś określanego jako „wysoki urzędnik”: „Zadziwia mnie, dokumentnie zadziwia, że najlepsi spośród nas nie potrafią sobie uświadomić, iż nieuchronna jest rewolucja w morskiej sztuce wojennej i strategii, a ukoronują ją okręty podwodne”. 21 października 1904 roku (w rocznicę bitwy pod Trafalgarem) Fisher został zaprzysiężony na Pierwszego Lorda Morskiego. I tak człowiek, który na początku 1904 roku napisał, że „szatan przebrany za Świetlistego Anioła” nie potrafiłby przekonać Admiralicji, że okręty podwodne mogą stać się kluczową bronią, zaczął kierować brytyjską polityką morską. Oprócz usunięcia kilkudziesięciu przestarzałych i słabych okrętów nawodnych Fisher przyśpieszył rozwój okrętów podwodnych w służbie brytyjskiej marynarki. W styczniu 1910 roku, kiedy odchodził po raz pierwszy ze stanowiska Pierwszego Lorda Morskiego, Royal Navy dysponowała 61 okrętami podwodnymi.

Piracki aspekt walki podwodnej podczas I wojny światowej przeraził wiele osób. W licznych przypadkach ofiarami byli cywile, jak podczas zatopienia 7 maja 1915 roku przez U-20 parowca transatlantyckiego Lusitania, kiedy śmierć poniosło 1200 pasażerów. W większości byli to cywile, w tym kobiety i dzieci. Od wieków wojnę ze statkami handlowymi prowadzono w pewnych granicach przyzwoitości. Celem było zajęcie statku i znajdujących się na nim towarów, a nie posłanie go na dno ze wszystkimi ludźmi na pokładzie. Podobna rycerskość stała się niemożliwa w epoce stalowych okrętów, artylerii dalekiego zasięgu i okrętów podwodnych uzbrojonych w torpedy. Statki handlowe należało zatopić razem z ładunkiem. Pierwsze okręty podwodne musiały wypłynąć na powierzchnię, żeby przeprowadzić atak. Zbyt długie błąkanie się na widoku prowokowało jednak wroga. Poza tym praktyka zbijania fortuny na pryzach[1] była zakazana. Zniknęła więc motywacja. Nowa uprzemysłowiona sztuka wojenna wymagała pozbawienia wroga zdolności do prowadzenia walki i odcięcia go od zasobów. Zresztą trudno było uzyskać okup za załogę statku, a na okrętach podwodnych było za mało przestrzeni, aby mogły zabierać rozbitków na pokład, nie narażając własnych marynarzy na niebezpieczeństwo. Wciąż funkcjonowała zasada ratowania życia cywilów, gdy tylko istniała taka możliwość. Wojna podwodna, szczególnie ta pozbawiona ograniczeń praktykowana przez Niemców, oburzała cywilizowany świat. Nawet po tym, jak w październiku 1918 roku alianci ustalili warunki zawieszenia broni z cesarzem niemieckim, U-boot storpedował statek pocztowy na Morzu Irlandzkim, nie raz, ale dwa razy, aby mieć pewność, że pójdzie na dno. Utonęło prawie 200 osób, w tym kobiety i dzieci. Przywódcy aliantów wezwali Niemców do zakończenia kampanii podwodnej. Amerykański prezydent Woodrow Wilson napiętnował ją jako „nielegalną i nieludzką praktykę”. Brytyjski polityk Arthur Balfour nazwał załogi U-bootów „okrutnikami”.

Nielicznych niemieckich oficerów z okrętów podwodnych skazano za zbrodnie wojenne, w tym marynarzy z U-86. Po zatopieniu w czerwcu 1918 roku statku szpitalnego HMHS Llandovery Castle rozkazali zaatakować rozbitków, taranować szalupy ratunkowe i strzelać do ludzi. Zarzuty o zbrodnie wojenne wysuwano także wobec Royal Navy. Słynne statki pułapki (Q-ship) – jednostki handlowe z zamaskowaną artylerią – doprowadziły do zniszczenia wielu U-bootów; często współpracowały z brytyjskimi okrętami podwodnymi.

Dla wrażliwości z początków XX wieku wszystko to prezentowało się bestialsko i szokująco. Okręty podwodne były symbolami zła, podstępnej, nieuczciwej walki, w której mordowano niewinnych. Podczas powojennych konferencji padały żądania, aby zakazać używania okrętów podwodnych. Brytyjczycy, których kampania U-bootów przeciwko flocie handlowej prawie rzuciła na kolana, zdecydowanie dążyli do usunięcia broni podwodnej.

W latach 1921–1922 podczas konferencji w Waszyngtonie dotyczącej ograniczeń w wojnie podwodnej brytyjska delegacja miała taki cel. Stany Zjednoczone nie popierały propozycji. Francja i Japonia sprzeciwiały się zakazowi używania okrętów podwodnych. Jak zwykle mniejsze floty – szczególnie rodzących się potęg gospodarczych Stanów Zjednoczonych i Japonii – opowiadały się za rozwiązaniami, które przekreślały dominację największej floty nawodnej.

Jednak nawet po pozbyciu się wielu okrętów z czasów sprzed I wojny światowej Royal Navy pozostała najpotężniejszą siłą morską na świecie. Ponieważ nie udało się zdelegalizować okrętów podwodnych, Brytyjczycy przystąpili do prób ucywilizowania wojny podwodnej. Admirał lord Chatfield, jeden z głównych negocjatorów Wielkiej Brytanii w Waszyngtonie, był oddanym rzecznikiem okrętów nawodnych. Sceptycznie podchodził do pomysłu uregulowania wojny podwodnej: „Żadne zasady nie sprawią, że morderca nie wykorzysta broni, którą posiada – zauważył – tym bardziej jeśli wyłożył na nią pieniądze i wyszkolił obsługę”. Niepowstrzymana broń, okręt podwodny, dopiero zaczynała ukazywać swój potencjał.

Zadomowiła się na dobre.

Przeznaczeniem okrętów podwodnych pozostało tropienie ofiary chyłkiem, uderzenie z całkowitą bezwzględnością, a potem zniknięcie. Nadal budziły strach i nienawiść, jak każdy pirat.

Brytyjczycy nie byli idealistami, kiedy domagali się zakazu używania okrętów podwodnych, raczej szukali sposobu na zachowanie swojej przewagi. W tamtym czasie pancernik pozostawał królem morza, a krążowniki pełniły funkcję strażników imperium. Marynarze okrętów podwodnych, razem z lotnikami marynarki, byli „nowi” i jeszcze po I wojnie światowej ich niekonwencjonalne działania wciąż budziły niesmak w szeregach morskich tradycjonalistów z floty nawodnej. Nikt nie chciał uwierzyć, że małe okręty podwodne z paroma torpedami lub delikatne dwupłatowce przewożące równie mizerną broń zagrożą potężnym pancerzom ze stali zabezpieczającym Wielką Brytanię i jej imperium.

Okręt podwodny – na początku stulecia prymitywna platforma o niepewnej użyteczności i nieznanych możliwościach – podczas II wojny światowej wpłynął na przebieg wydarzeń w trzech teatrach działań wojennych. Podejmował akcje ofensywne w sytuacjach, kiedy okręt nawodny nie mógł się sprawdzić, i w miejscach dla innych jednostek niedostępnych. Stał się skuteczną bronią przeciwko jednostkom nawodnym, ale zwalczał też inne okręty podwodne.

Najlepszy spośród brytyjskich okrętów podczas II wojny światowej był typ T; 53 jednostki zbudowano w latach 1936–1945. Okręty podwodne Royal Navy, chociaż odegrały swoją rolę na Dalekim Wschodzie, ustępowały jednostkom amerykańskim. Brakowało im zasięgu i oferowały załogom słabe warunki z powodu braku właściwej klimatyzacji. Amerykanie, którzy długo nie mogli przezwyciężyć problemu wadliwych torped, produkowali duże okręty podwodne wyposażone w układ klimatyzacji, zestaw radarów, nocne peryskopy z wbudowanym radarem i doskonały TDC (torpedo data computer) zdolny do indywidualnego programowania poszczególnych torped w wystrzeliwanej salwie. Drapieżne okręty marynarki amerykańskiej rzuciły japońską gospodarkę na kolana. Niektórzy dowodzili, że z praktycznych względów militarnych nie było konieczności zrzucania bomb jądrowych na Hiroszimę i Nagasaki, ponieważ okręty podwodne już niemal zwyciężyły.

Tym samym okręt podwodny, który sprawdził się już jako taktyczny straszak, stał się również bronią strategiczną.

Na wodach europejskich odsetek ofiar wśród podwodnych wojowników był horrendalny. Z 25 tysięcy ludzi, którzy służyli na okrętach podwodnych Royal Navy podczas II wojny światowej, 3142 zginęło, a 359 trafiło do niewoli, ale i tak odsetek ten był niższy niż u Niemców. W sumie zniszczonych zostało 759 U-bootów, życie straciło 28 tysięcy młodych mężczyzn, czyli niemal 75 procent spośród 41 tysięcy marynarzy z sił podwodnych Kriegsmarine.

Brytyjskim marynarzom z okrętów podwodnych nie brakowało odwagi w obliczu wroga. W latach 1939–1945 marynarze podwodni z Royal Navy otrzymali osiem Krzyży Wiktorii za nadzwyczajne męstwo. Nagrodzony Krzyżem Wiktorii komandor podporucznik David Wanklyn, kapitan legendarnego HMS Upholder stacjonującego na Malcie, wykazał się „odwagą, opanowaniem i umiejętnościami”. Były to cechy charakterystyczne dla wielu brytyjskich dzielnych „podwodnych piratów”. Podczas II wojny światowej brytyjskie okręty podwodne zatopiły wrogie jednostki o łącznej wyporności 1,35 miliona ton, w tym 7 krążowników, 16 niszczycieli, 36 okrętów podwodnych i 46 mniejszych okrętów. Uszkodziły 3 pancerniki, 11 krążowników, 3 niszczyciele i 2 okręty podwodne.

Po zakończeniu konfliktu brytyjskie okręty podwodne nadal podejmowały znaczne ryzyko. Kluczyły po zdradliwych wodach świata ogarniętego zimną wojną nie tylko w imię nowej rasy podwodnych wojowników, ale dla całej ludzkości. Na początek Royal Navy wykorzystywała siły podwodne złożone z wielu jednostek, które służyły podczas wojny.

Ciąg dalszy w wersji pełnej

[1] Pryz – w prawie morskim zdobycz wojenna w postaci skonfiskowanego ładunku cywilnej jednostki płynącej pod banderą nieprzyjacielskiego państwa. W przypadku konfiskaty lub zatopienia statku należało ewakuować załogę (przyp. tłum.).

2
Oficerowie i buntownicy

Dostępne w wersji pełnej

3
Potężny „elektroboot”

Dostępne w wersji pełnej

4
Nie wolno wam pisnąć ani słowa

Dostępne w wersji pełnej

5
Wstyd albo... śmierć

Dostępne w wersji pełnej

6
Musimy żyć w ciszy

Dostępne w wersji pełnej

7
Niech pan się zda na mnie

Dostępne w wersji pełnej

8
Nocni złodzieje

Dostępne w wersji pełnej

9
Jak mus, to mus

Dostępne w wersji pełnej

10
Szpiedzy z Portlandu

Dostępne w wersji pełnej

11
O krok od wojny

Dostępne w wersji pełnej

12
W morze z zapieczętowanymi rozkazami

Dostępne w wersji pełnej

13
Wynurzcie się albo zostaniecie zniszczeni

Dostępne w wersji pełnej

14
Pod lodem

Dostępne w wersji pełnej

15
W pierwotnym mule

Dostępne w wersji pełnej

16
Prawdziwy okręt podwodny

Dostępne w wersji pełnej

17
Szary wilk na Łabie

Dostępne w wersji pełnej

18
Incydent Kosygina

Dostępne w wersji pełnej

19
Rejs na powietrzu z puszki

Dostępne w wersji pełnej

20
Twarda szkoła

Dostępne w wersji pełnej

21
Świat wymyka się spod kontroli

Dostępne w wersji pełnej

22
Najniebezpieczniejsze miejsce

Dostępne w wersji pełnej

23
Szalony Iwan

Dostępne w wersji pełnej

24
Wyznaczona trasa ucieczki

Dostępne w wersji pełnej

25
Problem z „górami lodowymi”

Dostępne w wersji pełnej

26
Spacer po plaży

Dostępne w wersji pełnej

27
Atomowy pancernik

Dostępne w wersji pełnej

28
Cel – nuda

Dostępne w wersji pełnej

29
Wyjątkowo trudny rejs

Dostępne w wersji pełnej

30
Kompromitacja

Dostępne w wersji pełnej

31
To nie jest zwykła usterka

Dostępne w wersji pełnej

32
Wstęp do programu

Dostępne w wersji pełnej

33
O włos

Dostępne w wersji pełnej

34
Rozmyślania o armagedonie

Dostępne w wersji pełnej

35
Od piractwa po pragmatyzm

Dostępne w wersji pełnej

36
Enigmatyczna alfa

Dostępne w wersji pełnej

37
Riposta HMS Swiftsure

Dostępne w wersji pełnej

38
Aniołki z różkami i ogonami

Dostępne w wersji pełnej

39
Przesadne ryzyko

Dostępne w wersji pełnej

40
Szalona jazda na Bahamach

Dostępne w wersji pełnej

41
Podwodne wizje lokalne

Dostępne w wersji pełnej

42
Perisher

Dostępne w wersji pełnej

43
Pilotkę włóż!

Dostępne w wersji pełnej

44
Frytki do wszystkiego

Dostępne w wersji pełnej

45
Sztuka dowodzenia

Dostępne w wersji pełnej

46
Cholerne trawlery

Dostępne w wersji pełnej

47
Ogromne zagrożenie

Dostępne w wersji pełnej

48
„Tutaj żyją tubylcy”

Dostępne w wersji pełnej

49
Ani wstrząśnięty, ani zmieszany

Dostępne w wersji pełnej

50
Superbee

Dostępne w wersji pełnej

51
Złote runo

Dostępne w wersji pełnej

52
Podwodna kamienica

Dostępne w wersji pełnej

53
Mniejszy wielki skok...

Dostępne w wersji pełnej

54
„Jeden sygnał, proszę”

Dostępne w wersji pełnej

55
Polowanie na Kijów

Dostępne w wersji pełnej

56
Wybieg Moskwy

Dostępne w wersji pełnej

57
Gotowi w samo południe

Dostępne w wersji pełnej

58
Jak najwięcej szkodzić

Dostępne w wersji pełnej

59
Wieloryb wyrzucony na brzeg

Dostępne w wersji pełnej

60
Potłuczone talerze

Dostępne w wersji pełnej

61
Zima krążownika Belgrano

Dostępne w wersji pełnej

62
Lekcja dla Sowietów

Dostępne w wersji pełnej

63
Zachód słońca na szerokości zero

Dostępne w wersji pełnej

64
„Whiskey z lodem, ambasadorze?”

Dostępne w wersji pełnej

65
Elektroniczna kiełbasa

Dostępne w wersji pełnej

66
Czarna Świnia, czerwony przypływ

Dostępne w wersji pełnej

67
Gwiezdne wojny i niebezpieczne gierki

Dostępne w wersji pełnej

68
Oręż dla pokoju

Dostępne w wersji pełnej

69
Czarna dziura zdrady

Dostępne w wersji pełnej

70
Pytania w parlamencie

Dostępne w wersji pełnej

71
Kłusownicy, którzy stali się leśniczymi

Dostępne w wersji pełnej

72
Na radzieckim jeziorze

Dostępne w wersji pełnej

73
Uwaga! Głodny niedźwiedź!

Dostępne w wersji pełnej

74
Bez pomników. Tylko ofiary

Dostępne w wersji pełnej

75
Wojownicy wracają do domu

Dostępne w wersji pełnej

Epilog
„Drżyj, burżuazjo! Już po tobie :)”

Dostępne w wersji pełnej

Słowniczek

Dostępne w wersji pełnej

Bibliografia

Dostępne w wersji pełnej

Podziękowania

Dostępne w wersji pełnej

Witamy na okręcie podwodnym

Dostępne w wersji pełnej

Dostępne w wersji pełnej

PODWODNI MYŚLIWI. Kulisy zimnej wojny pod wodą

Spis treści

Karta tytułowa

Dedykacja

***

Stopnie wojskowe Royal Navy i ich odpowiedniki w Polskiej Marynarce Wojennej

1 Waleczni piraci

2 Oficerowie i buntownicy

3 Potężny „elektroboot”

4 Nie wolno wam pisnąć ani słowa

5 Wstyd albo... śmierć

6 Musimy żyć w ciszy

7 Niech pan się zda na mnie

8 Nocni złodzieje

9 Jak mus, to mus

10 Szpiedzy z Portlandu

11 O krok od wojny

12 W morze z zapieczętowanymi rozkazami

13 Wynurzcie się albo zostaniecie zniszczeni

14 Pod lodem

15 W pierwotnym mule

16 Prawdziwy okręt podwodny

17 Szary wilk na Łabie

18 Incydent Kosygina

19 Rejs na powietrzu z puszki

20 Twarda szkoła

21 Świat wymyka się spod kontroli

22 Najniebezpieczniejsze miejsce

23 Szalony Iwan

24 Wyznaczona trasa ucieczki

25 Problem z „górami lodowymi”

26 Spacer po plaży

27 Atomowy pancernik

28 Cel – nuda

29 Wyjątkowo trudny rejs

30 Kompromitacja

31 To nie jest zwykła usterka

32 Wstęp do programu

33 O włos

34 Rozmyślania o armagedonie

35 Od piractwa po pragmatyzm

36 Enigmatyczna alfa

37 Riposta HMS Swiftsure

38 Aniołki z różkami i ogonami

39 Przesadne ryzyko

40 Szalona jazda na Bahamach

41 Podwodne wizje lokalne

42 Perisher

43 Pilotkę włóż!

44 Frytki do wszystkiego

45 Sztuka dowodzenia

46 Cholerne trawlery

47 Ogromne zagrożenie

48 „Tutaj żyją tubylcy”

49 Ani wstrząśnięty, ani zmieszany

50 Superbee

51 Złote runo

52 Podwodna kamienica

53 Mniejszy wielki skok...

54 „Jeden sygnał, proszę”

55 Polowanie na Kijów

56 Wybieg Moskwy

57 Gotowi w samo południe

58 Jak najwięcej szkodzić

59 Wieloryb wyrzucony na brzeg

60 Potłuczone talerze

61 Zima krążownika Belgrano

62 Lekcja dla Sowietów

63 Zachód słońca na szerokości zero

64 „Whiskey z lodem, ambasadorze?”

65 Elektroniczna kiełbasa

66 Czarna Świnia, czerwony przypływ

67 Gwiezdne wojny i niebezpieczne gierki

68 Oręż dla pokoju

69 Czarna dziura zdrady

70 Pytania w parlamencie

71 Kłusownicy, którzy stali się leśniczymi

72 Na radzieckim jeziorze

73 Uwaga! Głodny niedźwiedź!

74 Bez pomników. Tylko ofiary

75 Wojownicy wracają do domu

Epilog „Drżyj, burżuazjo! Już po tobie :)”

Słowniczek

Bibliografia

Podziękowania

Witamy na okręcie podwodnym

Fotografie

Karta redakcyjna

Tytuł oryginału: Hunter Killers

Copyright © Iain Ballantyne 2013

All rights reserved

Copyright © for the Polish e-book edition by REBIS Publishing House Ltd., Poznań 2015

Informacja o zabezpieczeniach

W celu ochrony autorskich praw majątkowych przed prawnie niedozwolonym utrwalaniem, zwielokrotnianiem i rozpowszechnianiem każdy egzemplarz książki został cyfrowo zabezpieczony. Usuwanie lub zmiana zabezpieczeń stanowi naruszenie prawa.

Redaktor: Agnieszka Horzowska

Redaktor merytoryczny: Hubert Kuberski

Projekt i opracowanie graficzne okładki: Zbigniew Mielnik

Fotografia na okładce

© by SSPL/Getty Images

Wydanie I e-book

(opracowane na podstawie wydania książkowego:

Podwodni myśliwi, wyd. I, Poznań 2015

ISBN 978-83-7818-903-9

Dom Wydawniczy REBIS Sp. z o.o.

ul. Żmigrodzka 41/49, 60-171 Poznań

tel. 61-867-47-08, 61-867-81-40; fax 61-867-37-74

e-mail: rebis@rebis.com.pl

www.rebis.com.pl

Plik mobi przygotowała firma eLib.pl

al. Szucha 8, 00-582 Warszawa

e-mail: kontakt@elib.pl

www.eLib.pl