Dla Ivany, z którą kiedyś, dawno temu, założyliśmy

się o coś na piazza Duomo.

Dziękuję sierżant Simonie Mammano za pomoc

w sprawach procedur policyjnych

oraz Ildzie Buratti za wsparcie

i cenne podpowiedzi.

1

Popołudnie upływało powoli w zaskakującej ciszy. Żadnego sygnału od patroli na mieście, nuda w dyspozytorni, nawet w wydziale do spraw obcokrajowców żywej duszy. Przemierzając opustoszałe korytarze, komisarz Soneri czuł już przedsmak bożonarodzeniowego nieróbstwa, kiedy to w końcu dopuści do siebie myśli całymi tygodniami trzymane na wodzy. Już galopowały stadami, wpadały do jego głowy, wyczuwając bezcenne chwile przedświątecznej swobody.

Słyszał telefony dzwoniące w pustych pokojach kolegów i pogaduszki piętro wyżej, w wydziale do spraw narkotyków. O tej porze roku nawet dilerzy wyjechali na ferie. Z okien jego gabinetu było widać dziedziniec kwestury i szeroką bramę wychodzącą na via Repubblica. Ulicą przechadzały się panie w futrach, mknęły luksusowe samochody i trwał frenetyczny taniec zakupów. A jemu te święta przypominały ogień bukowych bierwion strzelających w piecyku i stukot łyżek o talerze pełne anolini in brodo. Nie chciał jednak pozwolić sobie na melancholię. By powstrzymać natłok myśli, zaczął obserwować nieruchome, zamglone świerki, spomiędzy których właśnie wyłaniała się stara kobieta. Szła zgarbiona, o lasce, ubrana w długie, sięgające kostek zielonkawe palto. Przez ramię miała przewieszoną wielką, bezkształtną torbę. Wydało mu się, że skądś ją zna. Gdy dotarła na środek dziedzińca, zatrzymała się i rozejrzała wokół. Może szukała drogi, a może chciała się przyjrzeć miejscu, w którym znalazła się po raz pierwszy. Soneri zapatrzył się na tę samotną postać, na jej niezgrabne, ostrożne ruchy, zmęczony chód. Sprawiała wrażenie kogoś zupełnie niepasującego do tego miejsca.

Kilka minut później zadzwonił telefon.

– Dottore, jest tu jedna pani, która chciałaby porozmawiać – odezwał się dyżurny.

– Powiedziała, czego chce? – zapytał Soneri, domyślając się, że chodzi o staruszkę.

Usłyszał, że funkcjonariusz powtarza kobiecie pytanie.

– Mówi, że boi się o swoją przyjaciółkę.

– Dlaczego? – rzucił zniecierpliwiony komisarz.

– Dzwoniła do jej drzwi, a ta nie odpowiada. Przez telefon też próbowała…

– Wyślij ją do Juvary – uciął.

Pewnie jak zwykle kolejna śmierć w domu. Stara, samotna kobieta, nagły atak… To, co gazety nazywają „tragedią samotności”. Zamiast wzburzenia Soneri poczuł rozczarowanie. Staruszka na moment rozbudziła w nim ciekawość, która teraz ustąpiła miejsca poczuciu banału i zwyczajności. Gdy ponownie usiadł, atmosfera spokojnego popołudnia wydała mu się bezpowrotnie stracona. Postanowił napisać kilka raportów, które od dwóch tygodni czekały na jego biurku, ale nim zaczął, z sąsiadującego pokoju Juvary dotarł do niego głos starszej pani.

– Mówię panu, że kilka razy dzwoniłam do drzwi. Wczoraj wieczorem też próbowałam…

Głos zadającego pytania inspektora dobiegał do komisarza niewyraźnie, ale słowa kobiety wprost dziurawiły ścianę na wylot:

– Nie, nie, to niemożliwe. Ona nigdy nie wyjeżdża na święta, a poza tym prowadzi stancję… Nie wiem, czy kiedyś pan o niej słyszał… Stancja Tagliavini… ona nazywa się Giuditta Tagliavini, zna ją wielu ludzi, wszyscy nazywają ją Ghitta…

Kiedy usłyszał nazwisko, natychmiast wróciły doń wspomnienia, a wraz z nimi melancholia, którą dopiero co próbował odegnać. Co za zbieg okoliczności, że właśnie ta kobieta przed chwilą przyszła mu na myśl. Kto nie znał Ghitty! Połowa uniwersytetu przewinęła się przez jej stancję. Wielu jej dawnych mieszkańców było teraz profesorami, lekarzami, adwokatami czy inżynierami. I jeszcze te dziewczyny ze szkoły pielęgniarek albo z kursów dla sekretarek.

– Widzi pan, Ghitta zawsze wychodzi kilka razy dziennie, a gdyby zamierzała wyjechać na dłużej, uprzedziłaby mnie.

Kiedy słuchał, jak splatają się słowa opowiadającej staruszki i pytającego inspektora, dopadły go wspomnienia sprzed trzydziestu lat. Właśnie przed wejściem do stancji Tagliavini jego serce podbił uśmiech dziewczyny w białej bluzce z podwiniętymi rękawami. Tak się zaczęła piękna historia miłosna, przeżywana z namiętnością i niewinnością dwudziestolatków. Znacznie później, już po ślubie, mówił żonie, że to wszystko była zasługa tej stancji i kipiącego na niej życia, które pociągało młodego i sumiennego sierżanta policji.

– Dottore, proszę mi wierzyć, ona nigdy nie wyjeżdża w niedziele. Zawsze w czwartki…

Ada, żona Soneriego, odeszła piętnaście lat wcześniej, zostawiając po sobie niespełnione marzenie o wspólnej starości i wychowywaniu syna, przy którego porodzie zmarła. Nie zostało mu nawet to dziecko, które urodziwszy się, nie wydało krzyku i zaraz potem umarło. Adę pamiętał doskonale, ale za nic nie potrafił sobie wyobrazić chłopca. Tylko niekiedy malec zdawał się unosić wokół niego, pozwalając na mgliste wyobrażenie sobie sylwetki, koloru oczu, włosów – jednak ten ból nie miał twarzy, którą można by opłakiwać.

– Nie tylko ja dzwoniłam, inni również. Ale w środku nic, zupełna cisza…

Cisza: ostateczna odpowiedź, jaką otrzymywał za każdym razem, kiedy podświadomość kazała mu szukać we snach utraconej żony i dziecka. Przyzwyczaił się jej słuchać jako jedynego możliwego głosu. Najwymowniejszego, najczystszego, bez cienia litości.

Juvara musiał się już zająć spisywaniem zgłoszenia, bo staruszka dyktowała swój adres. Zrozumiał tylko „Fernanda” i „via Saffi”. Stancja Tagliavini znajdowała się dokładnie przy via Saffi, choć z ulicy nie było jej widać. Jedynie na domofonie przy wejściu widniała tabliczka z nazwą. Miał jeszcze w pamięci pioseneczki wyśpiewywane z zemsty pod oknami przez jakiegoś odtrąconego kochanka: „Dziwka mieszka, nie bogini, w słynnej stancji Tagliavini”.

Poderwał się z miejsca i skierował do sąsiedniego pokoju. Juvara i staruszka stali przy biurku. Gdy pojawił się w drzwiach, odwrócili się w jego stronę. Kobieta miała bladą, plamistą cerę, ale jej rysy pamiętał doskonale: to była Fernanda Schianchi, sąsiadka Ghitty. Czasami wynajmowała pokój u siebie, kiedy na stancji brakowało miejsc. Kobieta spojrzała na niego, lecz udała obojętność, dała mu tylko ledwie dostrzegalny znak, jak między dawnymi kochankami. Potem przewiesiła torbę przez ramię, chwyciła opartą o biurko laskę i nieśpiesznie wyszła.

Komisarz nic nie powiedział. Podszedł do okna i patrzył, jak starsza pani idzie przez dziedziniec ku bramie, za którą już za chwilę wchłonie ją pędzący tłum. Pomyślał o drodze, jaką przebyła: via Saffi była, co prawda, niedaleko, ale dlaczego kobieta przyszła osobiście, zamiast zatelefonować? Dlatego że wiedziała doskonale, kim jest Soneri, i chciała się tylko upewnić? Zresztą to o niego pytała. Dopiero wtedy podniósł słuchawkę i zadzwonił do dyżurki.

– Ta staruszka pytała właśnie o mnie?

– Powiedziała, dottore, że chce rozmawiać z komisarzem Sonerim. Inaczej bym panu nie przeszkadzał.

Widział ją, jak przechodzi pod sklepieniem bramy, powoli przesuwający się czarny cień. Przystanęła przy dyżurce, a potem znikła za rogiem. Wówczas Soneri odwrócił się i spojrzał pytająco na Juvarę.

– Zaniepokoiła się o los sąsiadki. Tamta nie daje znaku życia, a ona twierdzi, że nie mogła nigdzie wyjechać. Nazywa się…

– Ghitta Tagliavini – przerwał mu Soneri.

– Zna ją pan?

Komisarz kilkakrotnie zakręcił młynka palcami, dając do zrozumienia, że zna ją doskonale.

– Co jeszcze mówiła? – zapytał.

– Że dzwoniła, dobijała się do drzwi…

– Jak myślisz, dlaczego przyszła tu osobiście? – Soneri raz jeszcze wszedł mu w słowo. Juvara otworzył usta, nie wiedząc, co odpowiedzieć. – Nie wydaje ci się to dziwne? Wystarczyłoby zatelefonować, prawda?

– Odniosłem wrażenie… – Inspektor urwał, szukając w myślach właściwego określenia.

Komisarz znów stał twarzą do okna, ale obejrzał się i zachęcił Juvarę, by mówił dalej, dając mu znak ręką, w której trzymał zgaszone cygaro.

– A więc pierwsze, co powiedziała, kiedy tylko weszła, to: „Pan nie jest komisarzem”.

Soneri ponownie się odwrócił, zrobił kilka kroków w stronę biurka Juvary, a potem wyszedł bez słowa. Inspektor widział z okna, jak wielkimi krokami przemierza dziedziniec, a następnie znika w bramie.

Wmieszawszy się w tłum przechodniów, komisarz rozważał niezwykłą zbieżność swoich niedawnych myśli i rzeczywistości, która sama do niego przyszła w to senne popołudnie. Przeszłość, szczęśliwe lata, w których poznał żonę, stancja Tagliavini… I nagle ta staruszka na dziedzińcu, jakby wyszła prosto z jego głowy. Zjawiła się, żeby odszukać właśnie jego, porozmawiać z nim, nie z kimś innym. Był pewien, że go rozpoznała, choć w latach świetności stancji przez pokoje Ghitty przewinęło się mnóstwo dziewcząt i chłopców.

Przyśpieszył, żeby ją dogonić, ale tłum na ulicy uniemożliwiał szybki marsz. Pamiętał drogę prowadzącą na via Saffi i zastanawiał się, jak daleko stara kobieta mogła zajść swoim niepewnym krokiem. Wspomnienie tej trasy sprawiło, że znów poczuł się niczym rozbitek chwytający się strzaskanych resztek przeszłości, tak samo niemych i osamotnionych, jak przebłyski słońca tej zimy. Gdy z via Repubblica skręcił w kierunku piazzale dei Servi, rozejrzał się uważnie, ale nigdzie nie dostrzegł sylwetki staruszki. Po drodze dokładnie lustrował zaułki odchodzące od ulicy, lecz nic nie zauważył. Tak doszedł aż do bramy stancji. Nacisnął guzik domofonu, przy którym widniało nazwisko Schianchi. Nie usłyszał jednak ani głosu, ani trzasku blokady zamka. Bezskutecznie spróbował raz jeszcze, po czym zrezygnował. Przeszedł na drugą stronę ulicy i postanowił czekać, a przygnębienie narastało w nim jak mgła, która właśnie gęstniała w głębi via Saffi i rozpoczynała swój marsz do centrum, otulając powoli iglice widocznego w oddali baptysterium.

Minęło pół godziny, a Fernanda wciąż nie wracała. Wyjął komórkę i zadzwonił do Juvary.

– Ta Schianchi podała ci swój adres?

– Via Saffi 35 – odparł inspektor.

Komisarz rozłączył się bez słowa pożegnania. Był zły na siebie, ale miał też pretensje do Juvary: nigdy nie dopytywał do końca, brakowało mu nieodzownej w tym zawodzie dociekliwości. Ostatecznie jednak mógł winić tylko siebie: pozwolił sobie na błądzenie myślami, stracił czujność. Kto jak kto, lecz komisarz policji powinien wiedzieć, że każdy może mieć historię do opowiedzenia. Dziewięćdziesiąt dziewięć procent opowieści jest zupełnie bez znaczenia, ale szkopuł w tym, że nie można odkryć tego jednego, istotnego procenta, dopóki się jej nie wysłucha do końca.

Wrócił do bramy, by znów na próżno naciskać guzik domofonu. Spróbował innych przycisków i w końcu usłyszał szczęk zwalnianego zamka. Wszedł do holu zastawionego rowerami i poczuł się oszołomiony, wręcz zagubiony, jak gdyby właśnie odbył podróż w przeszłość. Nic się tam nie zmieniło od czasów, kiedy w tym samym korytarzu, przy pożegnaniu, zrywali z Adą ostatnie zasłony intymności. Wyraźnie czuł lekko stęchłą woń ścian, oddech piwnicy zmieszany z potem ziemi. Z otępienia wyrwała go kobieta w dresie, która wychyliła się zza balustrady piętro wyżej.

– Szukam Fernandy Schianchi – wyjaśnił.

– Ona poszła – odpowiedziała kobieta łamaną włoszczyzną.

Komisarz wspiął się po schodach. Na piętrze były trzy wejścia. Natychmiast rozpoznał drzwi prowadzące do stancji.

– Dokąd? – zapytał.

– Ja nie wiedzieć – odparła kobieta, krzywiąc się. – Wczoraj powiedziała, że wychodziła – dodała, wzruszając ramionami. Jej uroda i akcent sugerowały, że pochodzi z Albanii.

Soneri nie ruszył się z miejsca. Włożył do ust nadpalone cygaro i stał dalej na piętrze, żeby spokojnie pomyśleć. Na drzwiach stancji widniała mosiężna tabliczka z napisem wygrawerowanym zamaszystą kursywą. Kobieta bez słowa wróciła do mieszkania, usłyszał szczęknięcie zamykanych drzwi. Wyglądało na to, że znikły obie – i Fernanda, i Ghitta. Gdy zbliżał się do drzwi lokalu tej ostatniej, wewnątrz rozległ się dźwięk domofonu. Rzucił się biegiem na parter, ale w tej samej chwili światło na klatce schodowej zgasło. Musiał wrócić, by je włączyć, i potknął się w ciemności. Gdy zapalił światło, dzwonek zabrzmiał ponownie. Zbiegł na dół, ale stracił sporo czasu, nim znalazł przycisk domofonu na ścianie, i kiedy w końcu udało mu się otworzyć bramę, zobaczył tylko skuter znikający we mgle, która już na dobre zasnuła via Saffi.

Wrócił zdyszany na piętro, czując coś w rodzaju ponaglenia. Narastające, graniczące z pewnością podejrzenie kazało mu jak najszybciej rozwiać wątpliwości. Zbliżył się do podwójnych drzwi mieszkania Ghitty i chwyciwszy za gałki klamek, spróbował nimi poruszyć. Jedno ze skrzydeł lekko drgnęło, zdradzając, że są zamknięte tylko na zatrzask, zasuwy nie były przesunięte. Wyjął kartę bankomatową i wsunął ją w szczelinę na wysokości zamka, jak przed laty nauczył go pewien włamywacz. Za piątym razem zamek puścił.

Buchnęło mu w twarz gorąco płynące z piecyka gazowego, w którego wnętrzu migotał błękitny płomyk. W samej stancji niewiele się zmieniło od jego czasów. Pamiętał długi korytarz, w którym teraz stał, z pokojami rozmieszczonymi po obu stronach, oraz telefon ścienny wiszący nad pulpitem do robienia notatek, na którym leżał przewodnik po mieście i licznik długości rozmów. Te same wieszaki na płaszcze, reprodukcje zdjęć dawnej Parmy i szafka z wielkim lustrem przy drzwiach wyjściowych. W pomieszczeniu panował taki rodzaj spokoju, jakby wszyscy dopiero co wyszli. Wpadający przez okna blask ulicznej latarni odbijał się od kryształków żyrandola i rozsiewał iskry słabego światła. W tym półmroku Soneri rozpoznawał zarys mieszkania, w którym bywał dziesiątki razy, czekając na dziewczynę, swoją przyszłą żonę, teraz jednak czuł się tu jak złodziej. Narastało w nim napięcie. Nie zapalił światła i podążył w głąb korytarza, aż jego uwagę przykuły półotwarte drzwi jednego z pokoi.

Sypiała w nim Ghitta, tylko to pomieszczenie było zawsze zamykane na klucz. Popchnął drzwi wierzchem dłoni, owinął palce chusteczką i dotknął przełącznika obok framugi. W chwili gdy wykonywał ten ruch, zdał sobie sprawę, że zdążył już przypisać wszystkiemu znaczenie i zinterpretować to, co za moment miał zobaczyć. Włączył lampę i ujrzał małżeńskie łóżko, na którym ktoś porzucił odwróconą do góry dnem szufladę komody. Wiedział, co to oznacza. Przystanął, by się przypatrzeć. Pomiędzy pamiątkami i tanią biżuterią były porozrzucane kartki pocztowe, fotografie, obrazki świętych, wysłużone paski, wyschnięte wieczne pióra i notes w kratkę z ciemnoczerwoną okładką. Potem wrócił na korytarz i zaczął szukać ciała. Ghitta leżała na podłodze w kuchni, pomiędzy stołem a szafką zlewozmywaka. Natychmiast poznał jej drobną sylwetkę. W półmroku mogła jeszcze wydawać się osobą, którą pamiętał, ale gdy zapalił neonową żarówkę, dającą światło przypominające to w prosektorium, była już tylko martwym ciałem. Na dodatek ciałem zimnym i zesztywniałym, na równie zimnej i twardej posadzce. Jednak na pierwszy rzut policyjnego oka zwłoki wydawały się nietknięte, pozbawione obrażeń i ran. W zlewie stały dwie filiżanki po kawie. Na stole zauważył trzy opakowania lekarstw. Podniósł nieznacznie staruszkę, chwytając za bok, i ciało przesunęło się w całości, lekkie, jakby zasuszone. Nigdzie nie było śladów krwi. Spróbował ogarnąć myślą to, co zobaczył, ale było w tym zbyt wiele sprzeczności. Drzwi wejściowe zamknięte tylko na zatrzask, lecz bez śladów wyważania. Wygląd ciała zmarłej, który sugerował naturalną śmierć w samotności, i wywrócona, opróżniona szuflada. Możliwe włamanie i dwie filiżanki z resztkami kawy, nasuwające myśl o przyjacielskim spotkaniu.

Wyjął komórkę, wybrał numer kwestury i kazał znaleźć Nanettiego, szefa wydziału kryminalistyki. Po chwili kolega się odezwał. Komisarz podał mu adres, a policjant zapytał:

– Tam, gdzie stancja Tagliavini?

Wszyscy znali to miejsce. W porównaniu do nowych hoteli, z flagami, drzwiami obrotowymi i wykładziną imitującą perskie dywany, to stare mieszkanie przypominało stanowisko archeologiczne. I teraz Soneri będzie musiał w nim kopać, długo i głęboko. Wyszedł z kuchni i wrócił do sypialni. Wcześniej jednak otworzył drzwi wszystkich pokoi. Pomieszczenia były uporządkowane i wydawały się niezamieszkane. Tylko w jednym dostrzegł walizkę na kółkach. Spróbował ją podnieść: była ciężka. W sypialni Ghitty zauważył, że pozbawiona szuflady komoda jest lekko odsunięta od ściany. Był to pospolity mebel z jakiegoś miękkiego drewna, świerku czy topoli, fornirowany orzechem. Tył wykonano ze sklejki. Soneri rzucił nań okiem i odkrył, że staruszka wbiła tam gwóźdź, na którym zawiesiła sznurek, jakiego używano do wiązania kiełbas i szynek. Pociągnął go i po chwili miał w rękach małą, płócienną sakiewkę, łatwo mieszczącą się w dłoni. Zajrzał do środka. W woreczku znajdowały się drobne kosztowności Ghitty: kilka złotych obrączek, kolczyki, łańcuszek z medalikiem przedstawiającym Jezusa, bransoletka, zegarek i zamknięty w małym pudełku pierścionek z białego złota, z wprawionymi kamieniami lapis-lazuli. Nietrudno było się domyślić, że sakiewka zawiera jedyne wartościowe przedmioty w tym domu. A jeśli nawet gdzieś ukryto inne, to ten, kto tu wszedł, na pewno ich nie szukał, skoro nie zabrał woreczka.

Parę minut później w drzwiach stanął Nanetti. Nawet się nie przywitali, Soneri wskazał tylko kuchnię, gdzie zostawił włączone światło, i podążył za kolegą. Nanetti wykonał te same czynności co wcześniej Soneri. Komisarz od razu pomyślał, jak skrupulatna była stara policyjna szkoła, przez którą obaj przeszli.

– Wydaje się, że to naturalna śmierć – podsumował Nanetti po wstępnych oględzinach. Wokół kręcili się już technicy kryminalistyczni, z których jeden robił zdjęcia.

Soneri popatrzył na niego, obracając w ustach niedopalone cygaro.

– Wydaje się, ale nie jest.

Nanetti na chwilę zastygł w bezruchu, pod wrażeniem tego stwierdzenia. Następnie w milczeniu nałożył lateksowe rękawiczki. Obaj przykucnęli przy zwłokach. Dopiero z tak bliskiej perspektywy było widać niewielkie rozcięcie na bluzce pomiędzy piersiami kobiety. Maleńki, precyzyjny otwór wyglądający jak dziurka na guzik. Rozpięli bluzkę i podwinęli podkoszulek, odsłaniając klatkę piersiową ofiary. Pomiędzy dwiema obwisłymi piersiami ujrzeli nacięcie nie dłuższe niż dwa centymetry, lekko rozchylone, z fioletowymi obrzeżami. Tylko wełna stykająca się z ciałem była nieznacznie zabrudzona krwią.

– Dobrze zrobiona laparoskopia – ocenił Nanetti.

– Jaka laparoskopia! – prychnął komisarz. – Zarżnęli ją jak świnię.

2

Dostępne w wersji pełnej

3

Dostępne w wersji pełnej

4

Dostępne w wersji pełnej

5

Dostępne w wersji pełnej

6

Dostępne w wersji pełnej

7

Dostępne w wersji pełnej

8

Dostępne w wersji pełnej

9

Dostępne w wersji pełnej

10

Dostępne w wersji pełnej

11

Dostępne w wersji pełnej

12

Dostępne w wersji pełnej

13

Dostępne w wersji pełnej

Tytuł oryginału: L’affittacamere

Copyright © 2004 Edizioni Frassinelli

All rights reserved

Copyright © for the Polish e-book edition by REBIS Publishing House Ltd., Poznań 2012

Informacja o zabezpieczeniach

W celu ochrony autorskich praw majątkowych przed prawnie niedozwolonym utrwalaniem, zwielokrotnianiem i rozpowszechnianiem każdy egzemplarz książki został cyfrowo zabezpieczony. Usuwanie lub zmiana zabezpieczeń stanowi naruszenie prawa.

Redaktor: Magdalena Bandurska

Opracowanie graficzne serii i projekt okładki: Michał Pawłowski / www.kreskaikropka.pl

Fotografia na okładce: © Nadia Masci / Flickr / Getty Images / Flash Press Media

Wydanie I e-book

(opracowane na podstawie wydania książkowego:

Pokoje do wynajęcia, wyd. I, Poznań 2012)

ISBN 978-83-7818-058-6

Dom Wydawniczy REBIS Sp. z o.o.

ul. Żmigrodzka 41/49, 60-171 Poznań

tel. 61-867-47-08, 61-867-81-40; fax 61-867-37-74

e-mail: rebis@rebis.com.pl

www.rebis.com.pl

Plik opracował i przygotował Woblink

www.woblink.com