Antonii i Samowi

Mapy

Podziękowania

Najserdeczniejsze podziękowania należą się Janowi Brodzkiemu, Hannie Skrzyńskiej, Halinie Serafinowicz i Marii Karczewskiej-Schejbal, którzy znaleźli czas na cierpliwe opisywanie mi swoich traumatycznych przeżyć w okupowanej Warszawie. W Studium Polski Podziemnej w Ealing traktowano mnie z ogromną troską i udzielono mi nieocenionej pomocy i wsparcia.

Dr Suchcitz w Instytucie Polskim i Muzeum im. Gen. Sikorskiego, a także pracownicy National Archives i czytelni Imperial War Museum udzielali mi niezawodnie pomocy, gdy tylko jej potrzebowałem. Pragnę także podziękować Ewie Haren, która pomagała mi z polską pisownią i znakami diakrytycznymi, oraz Sebastianowi Bojemskiemu, który podzielił się ze mną swą wiedzą. Przede wszystkim dziękuję Christopherowi Summerville’owi, cierpliwemu i wnikliwemu redaktorowi, który uchronił mnie przed popełnieniem wielu nierozważnych błędów.

Chcę również podziękować właścicielom praw do dokumentów przechowywanych w dziale dokumentów Imperial War Museum za zgodę na przytaczanie niekiedy obszernych cytatów. Byli to S.H. Lloyd-Lyne, G. Manners, Z.R. Pomorski, R. Smroczewski i R.K. Stankiewicz.

Dołożono wszelkich starań w celu ustalenia właścicieli praw do cytowanego materiału i zamieszczanych zdjęć oraz zdobycia ich zgody na publikację.

Tło wydarzeń

W grudniu 1942 r. lord Selborne (minister wojny gospodarczej, odpowiedzialny za operacje specjalne na terenie okupowanej przez Niemców Europy) zauważył, że spośród podbitych narodów europejskich jedynie Polacy mogli „szczycić się” tym, że nie pojawił się wśród nich żaden „Quisling”. Wynikało to po części z faktu, że Niemcy nie kryli się z zamiarem wymazania Polski z mapy Europy i skazania Polaków na los wiecznych niewolników. Dlatego właśnie możliwości kolaboracji politycznej były niewielkie. Ponadto w Polsce żywa była tradycja romantycznego buntu, która inspirowała inteligencję i korpus oficerski. Przez około 200 lat, od XVI do XVIII w., Polska była mocarstwem, ale na skutek niestabilności w polityce wewnętrznej została podzielona pomiędzy Austrię, Rosję i Prusy w roku 1795 i ponownie w roku 1815, po zakończeniu wojen napoleońskich. Każde dziecko w Polsce znało dzieje powstań i konspiracji (z roku 1794, 1830 i 1863) przeciwko państwom zaborczym. Powstania te włączały się w nurt heroiczno-męczeński polskiej historii – Chrystusa Narodów, który miał powstać z martwych i wyzwolić narody Europy z okowów.

W roku 1918, wobec rozpadu Austro-Węgier, klęski Niemiec i paraliżu Rosji wywołanego bolszewicką rewolucją i wojną domową – odrodziło się państwo polskie. Jego granice zachodnie ustalono na mocy traktatu wersalskiego, jednakże granice wschodnie – z powodu nieobecności przedstawicieli Rosji na paryskiej konferencji pokojowej – nie zyskały potwierdzenia międzynarodowego. Dopiero po pokonaniu Armii Czerwonej przez Wojsko Polskie w 1920 r. i po zawartym w jego wyniku traktacie ryskim Polska utrzymała rozległe tereny Białorusi i Ukrainy. Państwo zostało zatem wskrzeszone, lecz jego istnienie zależało od słabości dwóch wielkich sąsiadów – Niemiec i ZSRR. Odrodzenie się ich potęgi przemysłowej i militarnej oznaczało dla Polski groźbę kolejnego rozbioru – o ile nie udałoby się pozyskać skutecznego wsparcia mocarstw zachodnich.

Polska: państwo zagrożone

W odrodzonym kształcie państwo polskie było słabe. Kraj był w większości rolniczy, z niewielką tylko bazą przemysłową. Liczne mniejszości narodowe przyczyniały się do niestabilności politycznej. Według danych ze spisu ludności z 1931 r. Polacy stanowili jedynie 69 proc. ludności, a na Kresach Wschodnich stanowili mniejszość wśród Ukraińców i Białorusinów. W kraju żyły trzy miliony Żydów, w tym wielu niezasymilowanych.

Po serii kryzysów politycznych w maju 1926 r. Józef Piłsudski – były naczelnik państwa i bohater wojny polsko-rosyjskiej z lat 1919–1920 – przejął władzę w wyniku zamachu stanu. Choć ustabilizował sytuację polityczną i wzmocnił armię, wzbudził głęboką opozycję partii demokratycznych. Po jego śmierci w 1935 r. władza przeszła w ręce tzw. „pułkowników”, którzy rządzili w coraz bardziej autorytarny sposób; polityka przerodziła się w spiralę protestów i represji.

Przejęcie władzy przez Hitlera w 1933 r. oznaczało całkowitą zmianę układu sił w Europie. Piłsudski, który uważał, że Polska powinna uprawiać politykę równowagi między ZSRR i Niemcami, w roku 1934 podpisał z nazistowskimi Niemcami pakt o nieagresji. Początkowo rząd polski próbował wykorzystywać rosnące napięcie pomiędzy byłymi mocarstwami ententy – Wielką Brytanią i Francją – a Niemcami celem wzmocnienia pozycji Polski w Europie Wschodniej. Jednakże wiosną 1939 r. stało się jasne, że bez zgody na powrót Gdańska do Rzeszy niemieckiej i przyjęcia statusu satelity Niemiec nie ma szans na odprężenie w stosunkach polsko-niemieckich.

Po aneksji Czech i Moraw przez Hitlera w marcu 1939 r. pozycję Polski ogromnie wzmocniły, przynajmniej na papierze, brytyjskie gwarancje poparte przez Francję. Oba kraje zobowiązywały się przyjść Polsce z pomocą w wypadku niemieckiego ataku. Do skutecznego spełnienia tych gwarancji konieczny był współudział ZSRR, jednakże brak zgody Polski na przemarsz oddziałów radzieckich przez jej terytorium bardzo utrudniał zawarcie porozumienia wojskowego między mocarstwami zachodnimi a ZSRR. Ostatecznie to decyzja Stalina o zawarciu z Niemcami paktu o nieagresji 24 sierpnia oraz tajny protokół nakreślający kształt podziału Polski między ZSRR a Niemcy otworzył drogę do agresji niemieckiej 1 września i radzieckiej 17 września.

Polski plan na wypadek wojny z Niemcami zakładał rozwinięcie większości armii wzdłuż granicy zachodniej, tak by wybuch walk zainicjował realizację brytyjsko-francuskich gwarancji. Polski Sztab Główny zakładał opóźnienie niemieckiego uderzenia na czas niezbędny do mobilizacji polskich rezerw oraz rozpoczęcia przez Francję ofensywy na Zachodzie.

Planowanie działań partyzanckich

W polskim Sztabie Głównym rozumiano, że znaczne połacie kraju przynajmniej tymczasowo znajdą się pod okupacją niemiecką. Dlatego przy zachęcie Londynu sporządzono plany działań partyzanckich za niemieckimi liniami. W Polsce działała znaczna liczba paramilitarnych organizacji. Było ich około 36, w tym Związek Oficerów Rezerwy, Związek Harcerstwa Polskiego, Związek Stowarzyszeń Ociemniałych Żołnierzy Rzeczpospolitej Polskiej czy Związek Weteranów Powstań Narodowych Rzeczpospolitej Polskiej. Do tego dochodziły liczne organizacje regionalne, takie jak Związek Powstańców Śląskich czy Związek Powstańców Wielkopolskich. Wszystkie jednoczyło gorące pragnienie obrony kraju.

W kwietniu 1939 r. w wielkiej tajemnicy major Charasjkiewicz [jak zapisano w ówczesnym raporcie brytyjskim] z Oddziału II Sztabu Głównego (czyli wywiadu) rozpoczął kreślenie projektów organizacji, które miały kierować działaniami partyzanckimi i konspiracją. Postanowił utworzyć na bazie regionalnej szereg grup składających się z trzech do siedmiu osób, które w przyszłości miały stanowić podstawowe „komórki” podziemia. Jak wyjaśniał w lipcu przedstawicielom brytyjskiego Ministerstwa Wojny, członkowie komórek należeć mieli do pięciu kategorii:

1. Mężczyźni w wieku 50–70 lat.

2. Inwalidzi, niepełnosprawni i inni niezdolni do służby wojskowej.

3. Kobiety.

4. Młodzieńcy i dzieci.

5. Wybrani mężczyźni zdolni do służby wojskowej, wyselekcjonowani do tego zadania.

[NA, HS4/195]

Na czele każdej komórki miał stać dowódca, który „nie zna w czasie pokoju pozostałych członków. Ci poznają się po wybuchu wojny dzięki specjalnym hasłom lub znakom”. W każdym regionie liczba komórek miała się wahać między siedmioma a dwudziestoma pięcioma. Co najważniejsze, organizacja była „elastyczna” i mogła się zmieniać w zależności od okoliczności. Utworzono siedem ośrodków szkolenia sabotażystów. W sześciu z nich w ciągu tygodnia szkolono dziesięciu ludzi w technikach konspiracyjnych i taktyce, a ośrodek centralny, który często zmieniał siedzibę, zdolny był do przeszkolenia trzydziestu tygodniowo. Utworzono biuro werbunkowe, złożone z osób „o szczególnych cechach charakteru”, których zadaniem było znalezienie odpowiednich ludzi do tworzonych komórek. Osoby te brały udział w różnych działaniach antyniemieckich na Śląsku, w Wolnym Mieście Gdańsku, w „Korytarzu” i gdzie indziej. W wypadku niemieckiej agresji miały być wycofane wraz z frontem. Do lipca zwerbowano i przeszkolono około 800 osób.

Na zagrożonych obszarach utworzono zamaskowane skrytki z materiałami wybuchowymi, bronią i sprzętem. Ważnym rodzajem broni były „granaty obronne”, które rozrywały się na odłamki „o niewielkim zasięgu, tak by nie szkodziły rzucającemu”. Każda komórka miała znać lokalizację kilku skrytek, żeby dekonspiracja jednej z nich nie pozbawiała komórki całości sprzętu. Komórki miały się zajmować przede wszystkim działaniami sabotażowymi; ich członkowie mieli działać na swoim terenie podczas niemieckiej okupacji. Zakładano, że mieli „działać bez przerwy przez wszystkie dni w tygodniu i przez cały rok. Na przykład na trzydziestokilometrowym odcinku linii kolejowej przynajmniej raz dziennie powinien mieć miejsce akt sabotażu; na krótszych odcinkach przynajmniej piętnaście aktów w miesiącu”. Charasjkiewicz planował także utworzenie organizacji regionalnych (okręgów) posiadających dowódców, których zadaniem miało być nie tylko dowodzenie oddziałami partyzanckimi, ale także rozpowszechnianie wśród ludności polskiej z okupowanych terenów propagandy, wezwań do strajków i tym podobne.

Stworzono także plany działania grup partyzanckich na terenie południowej Polski. Sięgając po doświadczenia z okresu zajęcia Rusi Zakarpackiej w 1938 r., gdzie działało około trzech tysięcy polskich dywersantów, Polacy zadecydowali, że przeciętny oddział partyzancki na terenie Karpat będzie się składał z około 15 ludzi. Te grupy powinny przeprowadzać wypady przez granicę niemiecką i słowacką oraz za linie niemieckie w celu paraliżowania ruchu na linii kolejowej z Żyliny do Koszyc, biegnącej blisko polskiej granicy.

Płaskie, otwarte, rolnicze tereny zachodniej części Polski utrudniały prowadzenie działań partyzanckich. Lepiej nadawały się do tego gęste lasy nad granicami Prus Wschodnich. Polacy planowali przeprowadzić operację ofensywną. Dwie grupy partyzantów, jedna licząca trzydziestu, druga sześćdziesięciu ludzi, miały natychmiast po zarządzeniu w Niemczech mobilizacji przekroczyć granicę Prus Wschodnich w celu „wyrządzenia wszelkich możliwych szkód” poprzez niszczenie linii kolejowych, mostów oraz sieci energetycznej. Następnie oddziały miały się wycofać i uderzyć w innym miejscu. Do lipca 1939 r. przygotowano już sprzęt i zapasy niezbędne dla tej operacji.

Istotnym elementem planów działań partyzanckich było zapewnienie łączności między dowództwami a oddziałami. Polacy musieli oprzeć się na łącznikach i gońcach. By usprawnić kwestię łączności i dowodzenia, w połowie sierpnia oficer polskiego Sztabu Głównego złożył wizytę w brytyjskim Ministerstwie Wojny, gdzie omówił sprawę zakupu brytyjskich radiostacji. Zasięgał też rad w kwestii zaopatrywania oddziałów partyzanckich operujących za liniami niemieckimi. Nieśmiało zasugerowano, aby oddziały polegały na jucznych koniach lub kucykach dźwigających czternastodniowe zapasy żywności, by jeszcze w czasie pokoju przygotować skrytki z bronią i amunicją i by partyzanci co jakiś czas wracali do domów celem wypoczynku i uzupełnienia zapasów.

Jak bardzo zaawansowane były te plany do połowy sierpnia 1939 roku? Polski Sztab Główny zapewnił Brytyjczyków, że zakończono proces przydzielania zadań poszczególnym oddziałom oraz przeprowadzono rozpoznanie celów. Umieszczono także „w skrytkach” materiały wybuchowe ze „stuprocentowym” zapasem. Polacy jednakże nie zdecydowali jeszcze, czy dowództwo nad oddziałami sprawować ma dowódca najbliższej polskiej armii, czy też powinno ono pozostawać w gestii Oddziału II Sztabu Głównego.

Najazd i rozbiór

Siła i tempo niemieckiego uderzenia zmusiły polskie oddziały do pospiesznego odwrotu; 7 września rząd ewakuował się z Warszawy do Brześcia. Jednakże 16 września marszałek Rydz-Śmigły i jego szef sztabu generał Stachiewicz nabrali przekonania, że tempo niemieckiego uderzenia słabnie, co pozwoli Wojsku Polskiemu utrzymać się jeszcze kilka tygodni na tak zwanym „Przedmościu Rumuńskim” nad Dniestrem i Stryjem. Dzięki temu Francuzi zyskaliby więcej czasu na sforsowanie Renu. Następnego dnia jednakże najazd radziecki przekreślił szanse na realizację tych zamierzeń. Rząd polski uciekł do Rumunii, pozostawiając Polskę bez przywództwa.

27 września, w dniu upadku Warszawy, niemiecki minister spraw zagranicznych von Ribbentrop poleciał do Moskwy, żeby uzgodnić przebieg nowej granicy między Związkiem Radzieckim a opanowanymi przez Niemcy ziemiami Polski. Miała ona prowadzić od Prus Wschodnich do Narwi, a potem wzdłuż Bugu po granice Galicji. Drohobycz i Lwów miały pozostać po stronie radzieckiej. Wskutek tego na wschód od nowej granicy znalazło się 4,5 miliona Polaków. W ciągu następnego tygodnia kapitulowały ostatnie ośrodki polskiego oporu w Modlinie i na Półwyspie Helskim. Po kapitulacji Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Polesie” ustały walki zakrojone na wielką skalę.

Chociaż w chwili wybuchu wojny plany prowadzenia działań partyzanckich były wciąż w fazie tworzenia, Niemcy – mimo zwycięskiego blitzkriegu – napotkali silny opór ze strony ludności cywilnej. Ogromna większość aktów oporu miała charakter spontaniczny lub była dziełem członków różnych lig obrony kraju, początkowo w odpowiedzi na działania piątej kolumny złożonej z die Volksdeutschen – etnicznych Niemców mieszkających w Polsce. Na przykład w Bydgoszczy podczas wycofywania się polskich oddziałów utworzono komitet obrony cywilnej, który zdołał sformować milicję złożoną z ponad dwóch tysięcy robotników, uczniów, urzędników i harcerzy. Rozdzielono między nich broń z porzuconych zapasów wojskowych. 5 września milicja się poddała, ale nieustanne pojedyncze ataki na niemieckich żołnierzy i sztaby skłoniły Niemców do przeprowadzenia pacyfikacji miasta.

Źródła polskie i niemieckie podają mnóstwo przykładów udziału cywilów w obronie Polski. Młody niemiecki artylerzysta Willi Krey napisał 3 września w dzienniku:

Wojna jest straszna. Przez cały dzień widzi się jedynie wypalone domy. Trzeba palić każdy dom. Nie ma innego sposobu na Polaków. Najgorsi są mieszkańcy, którzy zostają. Wczoraj niemiecki oficer rozmawiał z kilkoma kobietami z wioski, a gdy się odwrócił do studni, by napić się wody, został przez jedną z nich pchnięty nożem w plecy. Wkrótce potem zmarł.

[W. Krey, IWM, K94/26/1]

Młody oficer polskiej kawalerii Wiktor Jackiewicz zdołał wyprowadzić swój oddział z okrążenia pod Piotrkowem dzięki pomocy dwunastoletniego chłopca, który zaprowadził ich do brodu na rzece Luciąży. Jackiewicz zapamiętał, że z oczu chłopca „wyzierała wściekłość na Niemców i duma, że nam pomagał”. Z tysięcy podobnych mu osób rodził się polski ruch oporu.

Ciąg dalszy w wersji pełnej

Oblężenie Warszawy, 7–27 września 1939

Dostępne w wersji pełnej

Utworzenie polskiego rządu na uchodźstwie

Dostępne w wersji pełnej

Opór „powrześniowy”

Dostępne w wersji pełnej

Utworzenie polskiego podziemia

Dostępne w wersji pełnej

Polska pod okupacją

Dostępne w wersji pełnej

Generalne Gubernatorstwo

Dostępne w wersji pełnej

Niemieckie siły okupacyjne

Dostępne w wersji pełnej

Okupacja radziecka

Dostępne w wersji pełnej

Polacy a okupacja

Dostępne w wersji pełnej

Kronika kampanii

Opór, wrzesień 1939–czerwiec 1940

Dostępne w wersji pełnej

Próby centralizacji oporu zbrojnego i unikanie przedwczesnych działań

Dostępne w wersji pełnej

Działania sabotażowe w Rumunii i na Węgrzech

Dostępne w wersji pełnej

Działania organizacyjne, pozyskiwanie zaopatrzenia i akcje sabotażowe w Polsce

Dostępne w wersji pełnej

Upadek Francji

Dostępne w wersji pełnej

Wpływ upadku Francji na ruch oporu w Polsce

Dostępne w wersji pełnej

Londyn wobec polskiego ruchu oporu po upadku Francji

Dostępne w wersji pełnej

Łączność z okupowaną Polską

Dostępne w wersji pełnej

Plany działań na przyszłość

Dostępne w wersji pełnej

Ruch oporu wśród Polonii

Dostępne w wersji pełnej

Narastanie oporu w okupowanej przez Niemców Polsce

Dostępne w wersji pełnej

Radziecka strefa okupacyjna

Dostępne w wersji pełnej

Skutki dyplomatyczne operacji „Barbarossa”

Dostępne w wersji pełnej

Warunki w Polsce, czerwiec 1941–styczeń 1943

Dostępne w wersji pełnej

Rosnący opór społeczny

Dostępne w wersji pełnej

Próby zaopatrywania podziemia z powietrza

Dostępne w wersji pełnej

Działania dywersyjne na terenie Polski

Dostępne w wersji pełnej

Akcja „Wachlarz”

Dostępne w wersji pełnej

Wywiad i łączność, 1941–1942

Dostępne w wersji pełnej

Rozwój Armii Krajowej, czerwiec 1941–grudzień 1942

Dostępne w wersji pełnej

Brytyjscy jeńcy a polskie podziemie

Dostępne w wersji pełnej

Walka za pomocą słowa

Dostępne w wersji pełnej

Widmo komunizmu: komunistyczne grupy partyzanckie, 1941–1942

Dostępne w wersji pełnej

Kryzys zamojski

Dostępne w wersji pełnej

Polski ruch oporu we Francji

Dostępne w wersji pełnej

Ambitne projekty dyplomatyczne

Dostępne w wersji pełnej

Pogarszające się stosunki pomiędzy rządem polskim a ZSRR

Dostępne w wersji pełnej

Katyń

Dostępne w wersji pełnej

Anglo-amerykański appeasement wobec ZSRR

Dostępne w wersji pełnej

Sytuacja w Polsce, styczeń 1943–sierpień 1944

Dostępne w wersji pełnej

Reorganizacja Państwa Podziemnego

Dostępne w wersji pełnej

Zamachy

Dostępne w wersji pełnej

Gestapo kontratakuje

Dostępne w wersji pełnej

Wywiad, 1943–1944

Dostępne w wersji pełnej

Projekty rakiet balistycznych i samolotów

Dostępne w wersji pełnej

Zagrożenie komunistyczne, 1943–1944

Dostępne w wersji pełnej

Żydowski ruch oporu a Polacy

Dostępne w wersji pełnej

Powstanie w getcie warszawskim, kwiecień–maj 1943 r.

Dostępne w wersji pełnej

Opór w pozostałych gettach

Dostępne w wersji pełnej

„Żegota” i polska pomoc dla Żydów

Dostępne w wersji pełnej

Działania partyzanckie: AK

Dostępne w wersji pełnej

Akcja „Burza”

Dostępne w wersji pełnej

Zaopatrywanie AK z Włoch

Dostępne w wersji pełnej

Akcje „Jula” i „Ewa”, kwiecień 1944

Dostępne w wersji pełnej

Działania partyzanckie: GL/AL oraz „leśni”

Dostępne w wersji pełnej

Wkroczenie Armii Czerwonej na terytorium Polski

Dostępne w wersji pełnej

Niepowodzenie polityczne akcji „Burza”, styczeń–lipiec 1944

Dostępne w wersji pełnej

Interwencja SOE, maj 1944

Dostępne w wersji pełnej

Opór za frontem niemieckim w Generalnym Gubernatorstwie, styczeń–lipiec 1944

Dostępne w wersji pełnej

Armia Czerwona przekracza Bug

Dostępne w wersji pełnej

Polski ruch oporu w Europie

Dostępne w wersji pełnej

Powstanie warszawskie – decyzja o zrywie

Dostępne w wersji pełnej

Wybuch powstania, 1–5 sierpnia

Dostępne w wersji pełnej

Kontrakcja niemiecka

Dostępne w wersji pełnej

Atak na Stare Miasto, 8–19 sierpnia

Dostępne w wersji pełnej

Powstańcy wycofują się ze Starego Miasta

Dostępne w wersji pełnej

Śródmieście, Mokotów i Żoliborz

Dostępne w wersji pełnej

Postawa Związku Radzieckiego

Dostępne w wersji pełnej

Pomoc z Zachodu: za mało i za późno

Dostępne w wersji pełnej

Wrzesień: dalszy opór

Dostępne w wersji pełnej

Kapitulacja

Dostępne w wersji pełnej

Ludność cywilna podczas powstania

Dostępne w wersji pełnej

Trzy Polski, październik 1944

Dostępne w wersji pełnej

Opozycja wobec PKWN

Dostępne w wersji pełnej

Odbudowa Państwa Podziemnego w Generalnym Gubernatorstwie

Dostępne w wersji pełnej

Konferencja w Moskwie, październik 1944

Dostępne w wersji pełnej

Próba reorganizacji AK

Dostępne w wersji pełnej

Zaopatrzenie i łączność

Dostępne w wersji pełnej

Skierowanie Brytyjskiej Misji Wojskowej do Polski

Dostępne w wersji pełnej

Wywiad, sabotaż i działania partyzanckie na terenie Generalnego Gubernatorstwa, październik 1944–styczeń 1945

Dostępne w wersji pełnej

AL i NSZ

Dostępne w wersji pełnej

Ofensywa radziecka, styczeń 1945

Dostępne w wersji pełnej

Kontynuacja wojny z Niemcami poza granicami Polski

Dostępne w wersji pełnej

Pokłosie

Rozwiązanie AK i powstanie organizacji „NIE”

Dostępne w wersji pełnej

Walka i konspiracja

Dostępne w wersji pełnej

Koniec Państwa Podziemnego, marzec–czerwiec 1945

Dostępne w wersji pełnej

Bunt, kwiecień–lipiec 1945

Dostępne w wersji pełnej

Utworzenie Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej i pierwsza amnestia

Dostępne w wersji pełnej

Wsparcie podziemia przez Polaków zza granicy

Dostępne w wersji pełnej

Generał Anders a rząd polski na uchodźstwie

Dostępne w wersji pełnej

Referendum i wybory powszechne, 1946–1947

Dostępne w wersji pełnej

Ocena

Dostępne w wersji pełnej

Załącznik 1:
Kalendarium najważniejszych wydarzeń

Dostępne w wersji pełnej

Załącznik 2:
Biogramy najważniejszych postaci

Dostępne w wersji pełnej

Załącznik 3:
Słowniczek nazw i skrótów

Dostępne w wersji pełnej

Załącznik 4:
Zestawienia sił i danych statystycznych

Dostępne w wersji pełnej

Załącznik 5:
Wspomnienia ocalałych

Dostępne w wersji pełnej

Fotografie

Dostępne w wersji pełnej

Źródła

Dostępne w wersji pełnej

Polski ruch oporu 1939-1947

Spis treści

Karta tytułowa

Dedykacja

Mapy

Podziękowania

Tło wydarzeń

Polska: państwo zagrożone

Planowanie działań partyzanckich

Najazd i rozbiór

Oblężenie Warszawy, 7–27 września 1939

Utworzenie polskiego rządu na uchodźstwie

Opór „powrześniowy”

Utworzenie polskiego podziemia

Polska pod okupacją

Generalne Gubernatorstwo

Niemieckie siły okupacyjne

Okupacja radziecka

Polacy a okupacja

Kronika kampanii

Opór, wrzesień 1939–czerwiec 1940

Próby centralizacji oporu zbrojnego i unikanie przedwczesnych działań

Działania sabotażowe w Rumunii i na Węgrzech

Działania organizacyjne, pozyskiwanie zaopatrzenia i akcje sabotażowe w Polsce

Upadek Francji

Wpływ upadku Francji na ruch oporu w Polsce

Londyn wobec polskiego ruchu oporu po upadku Francji

Łączność z okupowaną Polską

Plany działań na przyszłość

Ruch oporu wśród Polonii

Narastanie oporu w okupowanej przez Niemców Polsce

Radziecka strefa okupacyjna

Skutki dyplomatyczne operacji „Barbarossa”

Warunki w Polsce, czerwiec 1941–styczeń 1943

Rosnący opór społeczny

Próby zaopatrywania podziemia z powietrza

Działania dywersyjne na terenie Polski

Akcja „Wachlarz”

Wywiad i łączność, 1941–1942

Rozwój Armii Krajowej, czerwiec 1941–grudzień 1942

Brytyjscy jeńcy a polskie podziemie

Walka za pomocą słowa

Widmo komunizmu: komunistyczne grupy partyzanckie, 1941–1942

Kryzys zamojski

Polski ruch oporu we Francji

Ambitne projekty dyplomatyczne

Pogarszające się stosunki pomiędzy rządem polskim a ZSRR

Katyń

Anglo-amerykański appeasement wobec ZSRR

Sytuacja w Polsce, styczeń 1943–sierpień 1944

Reorganizacja Państwa Podziemnego

Zamachy

Gestapo kontratakuje

Wywiad, 1943–1944

Projekty rakiet balistycznych i samolotów

Zagrożenie komunistyczne, 1943–1944

Żydowski ruch oporu a Polacy

Powstanie w getcie warszawskim, kwiecień–maj 1943 r.

Opór w pozostałych gettach

„Żegota” i polska pomoc dla Żydów

Działania partyzanckie: AK

Akcja „Burza”

Zaopatrywanie AK z Włoch

Akcje „Jula” i „Ewa”, kwiecień 1944

Działania partyzanckie: GL/AL oraz „leśni”

Wkroczenie Armii Czerwonej na terytorium Polski

Niepowodzenie polityczne akcji „Burza”, styczeń–lipiec 1944

Interwencja SOE, maj 1944

Opór za frontem niemieckim w Generalnym Gubernatorstwie, styczeń–lipiec 1944

Armia Czerwona przekracza Bug

Polski ruch oporu w Europie

Powstanie warszawskie – decyzja o zrywie

Wybuch powstania, 1–5 sierpnia

Kontrakcja niemiecka

Atak na Stare Miasto, 8–19 sierpnia

Powstańcy wycofują się ze Starego Miasta

Śródmieście, Mokotów i Żoliborz

Postawa Związku Radzieckiego

Pomoc z Zachodu: za mało i za późno

Wrzesień: dalszy opór

Kapitulacja

Ludność cywilna podczas powstania

Trzy Polski, październik 1944

Opozycja wobec PKWN

Odbudowa Państwa Podziemnego w Generalnym Gubernatorstwie

Konferencja w Moskwie, październik 1944

Próba reorganizacji AK

Zaopatrzenie i łączność

Skierowanie Brytyjskiej Misji Wojskowej do Polski

Wywiad, sabotaż i działania partyzanckie na terenie Generalnego Gubernatorstwa, październik 1944–styczeń 1945

AL i NSZ

Ofensywa radziecka, styczeń 1945

Kontynuacja wojny z Niemcami poza granicami Polski

Pokłosie

Rozwiązanie AK i powstanie organizacji „NIE”

Walka i konspiracja

Koniec Państwa Podziemnego, marzec–czerwiec 1945

Bunt, kwiecień–lipiec 1945

Utworzenie Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej i pierwsza amnestia

Wsparcie podziemia przez Polaków zza granicy

Generał Anders a rząd polski na uchodźstwie

Referendum i wybory powszechne, 1946–1947

Ocena

Załącznik 1: Kalendarium najważniejszych wydarzeń

Załącznik 2: Biogramy najważniejszych postaci

Załącznik 3: Słowniczek nazw i skrótów

Załącznik 4: Zestawienia sił i danych statystycznych

Załącznik 5: Wspomnienia ocalałych

Fotografie

Źródła

Karta redakcyjna

Tytuł oryginału
The Polish Underground 1939-1947

Copyright © David G. Williamson 2012

Copyright © maps Christopher Summerville 2012

All rights reserved

Copyright © for the Polish edition by REBIS Publishing House Ltd., Poznań 2015

Informacja o zabezpieczeniach
W celu ochrony autorskich praw majątkowych przed prawnie niedozwolonym utrwalaniem, zwielokrotnianiem i rozpowszechnianiem każdy egzemplarz książki został cyfrowo zabezpieczony. Usuwanie lub zmiana zabezpieczeń stanowi naruszenie prawa.

Redaktor: Krzysztof Tropiło

Projekt i opracowanie graficzne okładki: Zbigniew Mielnik

Fotografia na okładce

Eugeniusz Lokajski „Brok”/źródło: Muzeum Powstania Warszawskiego

Wszystkie reprodukcje zamieszczono w książce jak w wydaniu oryginalnym.

Wydawca podjął wszelkie starania w celu ustalenia właścicieli praw autorskich.

W wypadku jakichkolwiek uwag czy niedopatrzeń prosimy o kontakt z wydawnictwem.

Wydanie I e-book

(opracowane na podstawie wydania książkowego:
Polski ruch oporu 1939-1947, wyd. I, Poznań 2015)

ISBN 978-83-7818-929-9

Dom Wydawniczy REBIS Sp. z o.o.

ul. Żmigrodzka 41/49, 60-171 Poznań

tel. 61-867-47-08, 61-867-81-40; fax 61-867-37-74

e-mail: rebis@rebis.com.pl

www.rebis.com.pl

Plik mobi przygotowała firma eLib.pl

al. Szucha 8, 00-582 Warszawa

e-mail: kontakt@elib.pl

www.eLib.pl