Z zainteresowaniem śledzę drogę zawodową trzech kobiet, które wspierały mnie w mojej karierze, szczególnie w ostatnim roku.

JANE LUNNON, zastępca dyrektora szkoły. Ambicje, jakie wiąże ze swoimi uczennicami, sprawiły, że poprosiła mnie o wygłoszenie wykładu, który przerodził się w tę książkę.

HELEN CONFORD, wydawca. Ambicje, jakie wiąże ze swoim pracodawcą, sprawiły, że mnie odnalazła i poprosiła o napisanie tej książki.

SUSAN LEON, dyrektor wyższego szczebla w przemyśle muzycznym. Ambicje, jakie wiąże ze swoimi klientami, sprawiły, że doszło do naszego spotkania, co z kolei pomogło mi rozwinąć pewność siebie u setek, jeśli nie tysięcy, ambitnych kobiet.

Dziękuję wam wszystkim.

Wam trzem dedykuję tę książkę.

WSTĘP

Jeżeli jesteś kobietą, masz piętnaście bądź pięćdziesiąt jeden lat, chociaż prawdę mówiąc, wiek jest tu zupełnie bez znaczenia, i chcesz sięgnąć gwiazd, ta książka jest właśnie dla ciebie.

Jedyny wymóg to chęć zdobywania kolejnych przyczółków na drodze kariery zawodowej. Jeśli jesteś szczęśliwa, dryfując po dnie oceanu życia, i nie robi ci różnicy, z kim to robisz, to pewnie większą przyjemność sprawi ci czytanie kryminału. Lecz jeśli jesteś kobietą, która chce osiągać sukcesy, wypłynąć na powierzchnię i odetchnąć świeżym powietrzem – lub chociaż próbuje to uczynić – kup tę książkę i przeczytaj ją.

A potem podaruj ją komuś takiemu jak ty.

Książka omawia dziesięć kluczowych zagadnień, których znajomość jest moim zdaniem niezwykle potrzebna kobietom pragnącym odnieść sukces. Chciałabym mieć tę wiedzę w wieku piętnastu, dwudziestu pięciu lub nawet trzydziestu pięciu lat. Myślę, że osiągnęłam w życiu bardzo dużo, lecz gdybym kiedyś wiedziała to wszystko, osiągnęłabym o wiele więcej.

A jak się tego nauczyłam?

Z obserwacji i doświadczenia.

Obserwacja to potężne narzędzie, zwłaszcza jeśli poparte jest wnikliwym badaniem. W swojej pracy każdego roku mam do czynienia z setkami kobiet na różnych etapach kariery. Gdy spotykam interesującą, ambitną, a często spełnioną już zawodowo kobietę, zamieniam się w gąbkę.

Co sprawia, że rano chce jej się wstać z łóżka?

Jak planuje swoje życie i do czego dąży?

Co lub kto pomaga jej osiągnąć cel?

Jak doszło do tego, że Indra Nooyi została szefową PepsiCo?

Jak to się stało, że Janet Robinson kieruje New York Times Company?

Co sprawiło, że Fiona Reynolds stanęła na czele National Trust, organizacji zrzeszającej pięćdziesiąt pięć tysięcy ochotników, którzy między innymi dbają o liczącą ponad tysiąc kilometrów brytyjską linię brzegową?

A co z tymi wszystkimi kobietami, których nigdy nie spotkałam, jak na przykład Gail Kelly? Jak doszło do tego, że kieruje jedną z największych australijskich korporacji finansowych Westpac? Zabrałam się więc energicznie do pracy i przeczytałam wszystko o pani Kelly.

Kolejna rzecz – doświadczenie. Od dłuższego czasu prowadzę z powodzeniem własną firmę i doskonale wiem, które z moich działań tej firmie pomagają, a które szkodzą. W czasopiśmie „Weekend Financial Times” prowadzę cotygodniową kolumnę, którą czytają kobiety na całym świecie, a potem piszą do mnie, dzieląc się opiniami na temat tego, co sprawdziło się w ich wypadku. Niedawno prezentowałam w telewizji brytyjskiej pewien serial i dzięki temu poznałam mnóstwo kobiet sukcesu ze świata mediów. Stwierdziłam, że sukcesy tych wszystkich kobiet łączą pewne wspólne punkty.

Ta książka nie jest wyłącznie dla kobiet, które chcą kierować wielkimi korporacjami, chociaż zapewne będą one stanowić zasadniczą część czytelniczek. Dla niektórych sukcesem będzie przecież zostanie przedsiębiorcą, pracownikiem naukowym bądź pełniącą ważną funkcję działaczką organizacji charytatywnej. Dla innych sukces to powrót do pracy po urlopie macierzyńskim.

Jeśli jesteś jeszcze uczennicą albo studentką, jeśli znajdujesz się w połowie swojej kariery albo nawet przeszłaś już na emeryturę i zastanawiasz się, czy nie jest za późno na sukces, przeczytaj tę książkę i sprawdź, czy cię zainspiruje. Nie ma takiego momentu w karierze, w którym nie potrzebowałabyś pomocy i wsparcia. W każdym wieku i na każdym etapie życia zawodowego kobiety radzą sobie lepiej, mając dobre pomysły, właściwe nastawienie i celne rady.

Mam nadzieję, że moje czytelniczki odnajdą tutaj wszystko, czego potrzebują.

A dlaczego ta książka jest dla kobiet? Chyba ludzie obojga płci potrzebują pomocy, by wspiąć się na szczyt?

A dlatego, że kobiety są inne. Wyróżnia nas prosty biologiczny fakt, że mamy macicę. Może brzmi to dość oczywiście, ale z pewnością ma znaczenie dla naszej kariery. Ponieważ wiele z nas będzie miało dzieci, a to niemal zawsze wiąże się z przerwą w karierze zawodowej oraz z pewną elastycznością w zatrudnieniu, pracodawcy mają tendencje, by postrzegać nas – i to wszystkie – zupełnie inaczej niż naszych kolegów.

Nie zamierzasz mieć pracodawcy? Chcesz założyć własny biznes?

Cóż, ludzie, którzy będą go finansować – bankierzy, inwestorzy, dostawcy – również inaczej patrzą na kobiety.

Nawet jeśli nigdy nie zamierzasz mieć dzieci (albo zakładasz, że będziesz zajmować się nimi tylko w weekendy, a w poniedziałek wracać do pracy), pracodawcy nadal będą patrzeć na ciebie przez pryzmat kobiet obarczonych potomstwem i biorących zwolnienia. Wydaje się, że już nic nie jesteśmy w stanie z tym zrobić, ponieważ mam poważne wątpliwości co do tego, czy inżynieria genetyczna jeszcze za mojego życia podaruje mężczyznom macicę. I prawdę mówiąc, chyba byśmy tego nie chciały. Urodzenie i wychowanie dzieci może być przecież bardzo satysfakcjonującym doświadczeniem. Istnieje jednak wiele sposobów, by rozprawić się z tym często niedostrzeganym problemem związanym z kobiecym wizerunkiem i nastawić się na odnoszenie sukcesów.

Moira Benigson, prezes MBS Group, firmy doradczej zajmującej się poszukiwaniem kadry kierowniczej dla handlu detalicznego i usług konsumenckich, jest nieustająco zdumiona, spotykając kobiety, które pomimo pełnej sukcesów kariery zawodowej nie są w stanie odgrywać swoich ról równie dobrze jak mężczyźni.

Od dwudziestu pięciu lat pracuję jako headhunter i spotykam kobiety, które nie robią postępów, a przez to nie awansują, ponieważ w swojej pracy zawodowej nie są równie aktywne i twórcze jak mężczyźni. Gdy zaczynają dostrzegać, że ich ambicje się nie spełniają, często ogarnia je «strach przed lataniem» i decydują się, by dalej tkwić na pozycjach, które są poniżej ich zdolności, zamiast podjąć wyzwanie i wejść na szczyt. Rebecca Shambaugh, ekspert z zakresu strategii przywódczych, ujęła to następująco: «To nie zawsze musi być szklany sufit, czasem jest to lepka podłoga» i to ona częściowo ponosi za to winę [1].

Ta „lepka podłoga”, która zatrzymuje nas w miejscu, to bardzo powszechne zjawisko. Ogólnoświatowe badanie przeprowadzone w 2011 roku przez firmę konsultingową Accenture wśród trzech tysięcy czterystu osób na kierowniczych stanowiskach wykazało, iż sześćdziesiąt osiem procent kobiet żyje w przekonaniu, że awans wymaga wielu długich i ciężkich godzin pracy[2].

Wierzcie mi, że gdyby chodziło w tym tylko o długie i ciężkie godziny pracy, większość z nas byłaby już na szczycie. Ale żeby się tam dostać, kobiety muszą robić wszystko to, co mężczyźni robią dopiero wtedy, gdy muszą się tam utrzymać.

A co to jest i jak sobie z tym radzić, dowiesz się właśnie z tej książki.

1. Boardroom diversity is a must for firms, executives say, BBC News Online, www.bbc.co.uk/news/business12559189, 24.02.2011.

2. Reinvent Opportunity: Looking Through a New Lens, Accenture, Dublin 4 marca 2011. (Badanie przeprowadzono z okazji Międzynarodowego Dnia Kobiet, by ożywić dialog na temat istotnych problemów kobiet pracujących).

ROZDZIAŁ 1

CO WIESZ

Skoro zaczęłaś czytać tę książkę, to prawdopodobnie zadajesz sobie pytanie: „Co mogę zrobić, by dać sobie jak największą szansę na sukces zawodowy?”.

Jeśli jeszcze tak nie jest, podejrzewam, że wkrótce będzie.

Zaczniemy od czegoś, co może wydać się całkowicie oczywiste, chociaż z jakichś przyczyn często nie jest to pierwsza rzecz, o której myślimy. A mianowicie musisz mieć pewność, że posiadasz odpowiednie kwalifikacje i doświadczenie. To jest właśnie to, „co wiesz”, i z całą pewnością nie da się tego zastąpić przez „kogo znasz”.

„Co wiesz”, to właśnie to wszystko, co możesz przedstawić w swoim CV, a jednocześnie zasadniczy budulec każdej kariery. Podejdź do tego właściwie, zanim zrobisz cokolwiek innego.

Od czasu do czasu jestem oskarżana o obsesję na punkcie kwalifikacji. To prawda, że posiadam trzy dyplomy o różnym stopniu nieprzydatności i że żaden z nich nie wyposażył mnie w jakieś szczególnie ważne umiejętności. Jedyną rzeczą, jaką pamiętam z moich studiów licencjackich, jest wykres przedstawiający rozwój uprawy ryżu w Japonii. Na studiach MBA (Master of Business Administration) nauczyłam się, jak zwalniać ludzi, a podczas robienia doktoratu, jak korzystać z bibliotek naukowych w Internecie. I tyle. Z żadnej z tych umiejętności nie korzystałam w mojej pracy zawodowej.

A więc dlaczego zawracałam sobie tym głowę?

W przeciwieństwie do mnie pan Moneypenny, mój obdarzony anielską cierpliwością mąż, nie kłopotał się zbyt długo zdobywaniem wyższego wykształcenia. Spędził rok na uniwersytecie w Sydney. Tam wydawało mu się, że studiuje po to, by zdobyć dyplom z gry w krykieta, a drużynę rugby traktował jako przedmiot uzupełniający. Gdy uświadomił sobie, że egzaminy, które musi zdawać, nie dotyczą żadnej z tych dyscyplin, rzucił studia i rozpoczął pracę w stacji telewizyjnej (bazował jedynie na tym, że pasjami ogląda telewizję). Wiele lat później całkowicie zmienił swoją karierę i podjął pracę w przemyśle winiarskim (bazował jedynie na tym, że pije mnóstwo wina, chociaż później zdał egzaminy winiarskie i korzysta ze swojej wiedzy za każdym razem, gdy kupujemy butelkę). A potem, w 2010 roku, zdobył uprawnienia trenerskie z zakresu krykieta. Zajęło mu to dwanaście tygodni. Dostał pracę w szkole jako trener krykieta i każdego dnia wykorzystuje to, czego się nauczył.

A zatem po co przejmować się dyplomami i wykształceniem?

Jednak kwalifikacje to coś więcej niż zdobywanie umiejętności. To również budowanie pewności siebie i odnajdywanie swojej pozycji w świecie zewnętrznym. To wszystko pomoże ci zdobyć odpowiednie kontakty zawodowe, a w rezultacie zbudować karierę.

Julia Bowden to osoba, która zna i docenia wartość kwalifikacji. W 2008 roku podjęła ważną, lecz ryzykowną decyzję. Rzuciła pracę, zaciągnęła kredyt hipoteczny na wiele tysięcy funtów, a potem podjęła studia w pełnym wymiarze godzin. Julia posiadała już dyplom studiów licencjackich, które ukończyła z doskonałymi ocenami. Miała trzydzieści lat i dobrze płatną pracę, w której mogła awansować bez dodatkowego wykształcenia.

Dlaczego więc poczuła potrzebę, by znowu pójść na studia? I które z jej kluczowych wyborów mogą się dla nas okazać pouczające?

Wracając na studia, Julia zamierzała zainwestować w swój kapitał, a tym samym powiększyć go. Gromadzenie kapitału ludzkiego jest pierwszym i najbardziej podstawowym krokiem do udanej kariery. Kapitał ludzki, podobnie jak każde inne źródło kapitału, jest bogactwem, które udostępniasz swojemu pracodawcy (lub sobie samej, jeśli prowadzisz własną firmę). Twoje umiejętności, doświadczenie, a co najważniejsze kwalifikacje są właśnie elementami twojego kapitału ludzkiego.

Kwalifikacje naprawdę mają zasadnicze znaczenie. Wszystkie możemy wskazać kobiety sukcesu, które posiadają zaledwie kwalifikacje sekretarki, ale daję słowo, że to tylko wyjątki. Jeśli jesteś ambitna i chcesz zrobić udaną, pełną sukcesów i nowoczesną karierę, po pierwsze i przede wszystkim musisz mieć pewność, że spełniasz jedno z najbardziej podstawowych wymagań, a mianowicie, że masz odpowiednie kwalifikacje.

Świat, w którym kobiety rywalizują z mężczyznami o najbardziej lukratywne posady, jest bardzo okrutny. Mężczyźni wiedzą o tym już od zawsze. Nawet dyplom licencjacki już nie jest dzisiaj tym, czym był kiedyś. Gdy w 1980 roku kończyłam uniwersytet w Wielkiej Brytanii, osiemnaście procent moich rówieśników zdobyło tytuł licencjata. Obecnie, dzięki różnym inicjatywom rządu i przeklasyfikowaniu wielu placówek szkolnych na uniwersytety, liczba ta zwiększyła się do czterdziestu pięciu procent.

Licencjat sam w sobie to kwalifikacja niższego rzędu. Większe znaczenie ma to, gdzie studiujesz i jaką ocenę masz na dyplomie.

Dobra wiadomość jest taka, że jeśli jesteś czternastolatką i właśnie czytasz tę książkę (albo znasz jakąś czternastolatkę, której mogłabyś ją polecić), możesz osiągnąć prawdziwy sukces, zdobywając dobre oceny. W Wielkiej Brytanii zdajemy egzaminy państwowe w wieku szesnastu lat, a zaczynamy przygotowywać się do nich w wieku lat czternastu. Wyniki prezentowane są na formularzu zgłoszeniowym do szkoły wyższej, podobnie jak oceny z kolejnych egzaminów, które zdajemy, będąc osiemnastolatkami, i mają wpływ na możliwość wyboru uczelni. Poziom uniwersytetu, na którym realizujemy studia pierwszego stopnia, zależy od decyzji podjętych w wieku czternastu, piętnastu i szesnastu lat i wpływa na całe nasze życie zawodowe.

I nie dotyczy to jedynie Wielkiej Brytanii. W Stanach Zjednoczonych przyjęcie do college’u jest w dużym stopniu uzależnione od testów sprawdzających kompetencje uczniów szkół średnich oraz ich wiedzę z różnych przedmiotów. Ważna jest także dokumentacja z całego okresu nauki w szkole średniej, która zawiera wykaz osiągnięć, kursów, ocen i nagród. Na całym świecie o przyjęciu do najbardziej atrakcyjnych i pożądanych uczelni wyższych decydują wybory, których dokonujesz wtedy, gdy nie jesteś jeszcze na tyle dorosła, by myśleć o college’u.

Czy to oznacza, że jeśli w wieku szesnastu lat nie dostawałaś dobrych ocen, to masz odłożyć na bok tę książkę i wstydliwie spuścić wzrok?

Absolutnie nie.

Rób dalej swoje i zdobywaj w przyszłości dobre stopnie. Jesteś w stanie (prawie) całkowicie wymazać przeszłość, czyniąc odpowiednie inwestycje w przyszłość. Jak powiedziała kiedyś świętej pamięci Elizabeth Taylor, która była bardzo ambitną kobietą: „Sukces jest wspaniałym dezodorantem. Zabija wszystkie zapachy przeszłości”.

W tym momencie możesz pomyśleć, że mówię o studiach MBA lub o jakichś innych kosztownych i luksusowych studiach podyplomowych. Ale tak nie jest. Julia na przykład nie zrezygnowała z pracy na pełen etat dla dyplomu MBA. Ona poszła na studia, by zostać profesjonalną wizażystką.

Czy to cię zaskakuje? Czy Julia naprawdę musiała zdobyć aż takie kwalifikacje, by nakładać makijaż? Przecież interesowała się tym od dzieciństwa, a koleżanki często prosiły ją, by pomagała im przy specjalnych okazjach. W świecie wizażystów, podobnie jak w każdym innym, zdobywasz zatrudnienie, ponieważ jesteś dobra w swoim zawodzie. A reklamujesz się poprzez pokazywanie swojej pracy, czyli swojego portfolio, które zazwyczaj umieszcza się na stronie internetowej.

A więc dlaczego nie zainwestować w profesjonalne zdjęcia i nie stworzyć swojej strony internetowej?

Bez względu na koszt i tak wydasz na to mniej niż osiemnaście tysięcy funtów, które musiała zapłacić Julia za swoje studia.

A jeśli nie potrzebujesz kwalifikacji, by zostać wziętą makijażystką, to nie potrzebujesz również dyplomu MBA, by zostać odnoszącym sukcesy menedżerem. Pewnie się zdziwisz, ale nie potrzebujesz również licencji pilota, by samodzielnie latać samolotem. Oczywiście istnieją takie dziedziny, na przykład medycyna i prawo, w których wymagane są formalne kwalifikacje, by uzyskać pozwolenie na wykonywanie zawodu. Jednak ogromna większość osób na wysokich stanowiskach, które prowadzą firmy na całym świecie (w tym i ja), nie potrzebuje papierka, by wykonywać swoją pracę.

Ale potrzebuje go – i to jest bardzo ważna kwestia – by najpierw zdobyć to wysokie stanowisko.

Tak więc kwalifikacje mają ogromne znaczenie, ponieważ:

- dają ci pewność siebie

- funkcjonują jako niezależne świadectwo twoich zdolności, umiejętności i potencjału

- stanowią ważne łącze z innymi ludźmi.

Kwalifikacje jako źródło pewności siebie

Po pierwsze, kwalifikacje dają ci pewność siebie. Julia – może masz jej już dosyć (biedna dziewczyna nawet nie zdawała sobie sprawy, że występuje w tej książce; myślała, że po prostu przykleja mi sztuczne rzęsy do występu w programie telewizyjnym) – szkoliła się w Greasepaint, jednej z najsławniejszych szkół makijażu w Wielkiej Brytanii, i wybrała tę szkołę bardzo roztropnie. Wielu wykładowców Greasepaint pracowało w telewizji BBC w czasach, gdy powstawał tam wewnętrzny dział makijażu, który zdobywał za swoją pracę liczne nagrody. Julia wiedziała, że jeśli będzie się szkolić pod ich nadzorem, to zdobędzie wiedzę od doświadczonych profesjonalistów, co z kolei doda jej pewności siebie, gdy skończy szkołę i zacznie samodzielną karierę makijażystki.

Może się zdarzyć, że jako menedżer nie wykorzystasz nawet połowy tego, czego nauczysz się w szkole biznesu. Ukończyłam taką szkołę dwadzieścia lat temu i jedyną techniczną umiejętnością, którą zdobyłam i którą wykorzystuję, jest umiejętność zwalniania pracowników. Jednak znajomość terminologii i pojęć z różnych dyscyplin, którą dały mi studia MBA – począwszy od księgowości i finansów, a skończywszy na wymianie personelu kierowniczego i systemów operacyjnych – sprawiła, że czułam się dużo pewniej, gdy spotkałam się z tymi zagadnieniami w pracy lub gdy musiałam podjąć dyskusję z bardziej doświadczonymi menedżerami.

Pewność siebie jest zasadniczym atrybutem udanej kariery. Jeśli pilnie studiujesz, po mistrzowsku przyswajasz sobie wszystko, czego się nauczyłaś i masz umiejętności, by przedstawić efekty swojej ciężkiej pracy, wówczas będziesz się czuła o wiele pewniej.

Czy technicznie rzecz biorąc, Julia jest teraz o wiele lepsza niż przez podjęciem studiów?

Tak, chociaż prawdopodobnie nie jest bardziej twórcza.

O ile procent jest lepsza? O sto?

Być może, tym bardziej że jej szkolenie obejmowało efekty specjalne oraz inne skomplikowane techniki makijażu.

A czy jest dużo pewniejsza siebie, gdy nakłada komuś makijaż?

Z pewnością o ponad pięćset procent. Ta pewność siebie bierze się z tego, że uczyli ją naprawdę bardzo doświadczeni ludzie i że pod ich nadzorem wykonywała wiele różnych makijaży. A potem otrzymywała celujące oceny na egzaminach.

Pewność siebie to cecha, którą muszą rozwijać wszystkie ambitne kobiety. Institute of Leadership & Management przebadał trzy tysiące mężczyzn i kobiet na kierowniczych stanowiskach i w lutym 2011 roku opublikował swoje wnioski w artykule Ambition and Gender at Work („Ambicja i płeć w pracy”)[1]. Jeśli chodzi o poczucie pewności siebie, przepaść była bardzo wyraźna. Tylko połowa kobiet na kierowniczych stanowiskach stwierdziła, że posiada wysoki lub dość wysoki poziom pewności siebie. Dla porównania zrobiło to aż siedemdziesiąt procent mężczyzn. Połowa kobiet menedżerów przyznała, że wątpi w siebie, podczas gdy wśród mężczyzn było tylko trzydzieści jeden procent wątpiących. Dwadzieścia procent mężczyzn stwierdziło, że ubiegałoby się o posadę, pomimo że tylko częściowo spełnia wymagania pracodawcy. Dla porównania zrobiło to zaledwie czternaście procent kobiet.

Nie jestem tym zaskoczona. Wszystkie wiemy, że mężczyźni są o wiele lepsi w kreowaniu wizerunku, chociaż często nie ma to żadnego uzasadnienia.

Różnica płci w podejściu do ubiegania się o pracę została potwierdzona przez Rosaleen Blair, skoncentrowaną na swojej pracy profesjonalistkę, lecz jednocześnie pewną siebie, odważną i niezmiernie sympatyczną kobietę, która założyła firmę rekrutacyjną Alexander Mann Solutions.

Myślę, że kobiety są o wiele mniej pewne siebie i o wiele bardziej krytyczne niż mężczyźni. Podczas ubiegania się o pracę mężczyźni czytają opis stanowiska i zazwyczaj mówią sobie: «Spełniam trzy z wymienionych wymagań, więc będzie w porządku». Tymczasem kobiety mogą spełniać nawet sześć lub siedem z tych wymagań, ale ponieważ nie spełniają jednego, boją się aplikować [2].

Rosaleen Blair nie jest jedyną osobą, która tak myśli. Liz Field, prezes Financial Skill Partnership, ma na ten temat podobne zdanie:

Gdy przyjrzymy się stanowiskom kierowniczym, stwierdzimy, że kobiety z dużo większym prawdopodobieństwem odrzucą posadę, jeśli tylko się okaże, iż w jakimś aspekcie posiadają zbyt małe doświadczenie bądź nie mają go wcale. To brak pewności siebie lub realizmu. Natomiast mężczyźni będą ubiegać się o kierownicze stanowisko bez względu na to, czy posiadają wszystkie niezbędne i ważne umiejętności [3].

Kwalifikacje to główne źródło pewności siebie.

Zastanów się, czy lubisz wino. Czy przez lata nie stałaś się ekspertem amatorem w tej dziedzinie? Czy nie stwierdziłaś, że rozumiesz listę win w restauracji o wiele lepiej niż twoi współbiesiadnicy?

A teraz wyobraź sobie, że studiowałaś i zdobyłaś tytuł Master of Wine (MW), międzynarodowy dyplom z zakresu winiarstwa, którym na całym świecie może się pochwalić mniej niż trzysta osób, a może uzyskałaś nawet Diploma in Wine wydawany przez Wine & Spirit Education Trust.

Czy z technicznego punktu widzenia potrafiłabyś dzięki temu bardziej delektować się winem i doceniać je?

Prawie na pewno.

Czy dzięki temu byłabyś bardziej pewna siebie?

Zdecydowanie.

Kwalifikacje jako niezależne świadectwo
twoich zdolności, umiejętności i potencjału

Po drugie i najważniejsze, kwalifikacje (i/lub miejsce, w którym je zdobyłaś) funkcjonują jako niezależne świadectwo twoich umiejętności, zdolności i potencjału. Mam to szczęście, że posiadam kilka Przyjaciółek, które czytelniczki mojej kolumny miały okazję poznać dzięki ich pseudonimom. Najcudowniejsza Przyjaciółka, Odnosząca Sukcesy Przyjaciółka, Nieustępliwa Przyjaciółka, Przyjaciółka Inwestorka, Przyjaciółka Mistrzyni Pilatesu – to niektóre z nich. Mam też Przyjaciółkę Lekarkę, Amandę Northridge, odnoszącą sukcesy panią doktor, która prowadzi dobrze prosperującą praktykę w miasteczku uniwersyteckim w Oxfordzie.

Przyjaciółki lekarki są bardzo przydatne i wszystkim, którzy jeszcze ich nie mają, polecam, by je zdobyły. To właśnie one załatwiają sprawę, gdy średnie dziecko (w moim przypadku Źródło Wydatków numer 2 – moje dzieci są tak kosztowne, że zrezygnuję z podania ich prawdziwych imion) wraca z obozu wioślarskiego z liszajami akurat tego dnia, gdy książę William poślubia Kate Middleton i wszystkie gabinety są zamknięte.

Amanda jest członkiem Royal College of General Practitioners (Królewskie Stowarzyszenie Lekarzy Internistów), odbyła wymagany trzyletni staż i zdała wszystkie dodatkowe egzaminy (będąc już wykwalifikowaną lekarką). Prowadzi jednak tylko prywatną praktykę (w Wielkiej Brytanii nie trzeba być członkiem Królewskiego Stowarzyszenia Lekarzy Internistów, by mieć prywatny gabinet).

A zatem z jakiego powodu tak się trudziła?

A mianowicie z takiego, że dzięki temu zwiększyła swoje możliwości (gdyby tylko chciała, mogłaby pracować w państwowej służbie zdrowia). Ale najważniejsze jest to, że przynależność do Stowarzyszenia jest świadectwem jej kwalifikacji i wielkim głosem świadczy o tym, że doktor Northridge jest tak samo świetnie wykwalifikowanym lekarzem internistą jak każdy inny lekarz ogólny w całym Królestwie.

Pewnie znasz argument, który głosi, że „jestem dobra w (tu podaj swoje umiejętności i wiedzę fachową) i nie potrzebuję żadnego papierka, by to udowodnić”. Nie zgodziłabym się z tym. Jeśli jesteś ambitna i chcesz, aby twoja kariera się rozwijała, musisz się wyróżniać z tłumu. Odpowiednie literki przed nazwiskiem, imponujący dyplom lub profesjonalne kwalifikacje zdobyte na renomowanej uczelni – to wszystko sprawi, że będziesz jedyna w swoim rodzaju.

Bycie dobrą w zawodzie w dzisiejszym świecie opartym na zaciekłej i ostrej konkurencji nie jest po prostu wystarczające.

CV jest twoim osobistym bilansem zawodowym. Gdybyś zapoznała się z bilansem jakiejś firmy i stwierdziła, że jest on naprawdę bez zarzutu, z wielkim prawdopodobieństwem zainwestowałabyś właśnie w tę firmę, a nie w taką, która ma słabe wyniki finansowe. Firma odnosząca sukcesy jest w stanie stawić czoło różnym nieprzewidzianym okolicznościom i ma bezsprzeczną przewagę nad innymi. Taka firma osiągnie zysk, inwestując w swój rozwój, a nie wydając kapitał na dywidendy czy wypłaty.

Ten sam mechanizm sprawdza się w wypadku umiejętności zawodowych i wykształcenia. Jeśli jesteś ambitna, nigdy nie stracisz na decyzji, by inwestować w siebie.

Analogia do przykładu z firmą jest dowodem na to, że inwestycja jest wyborem. Wszyscy studenci ekonomii wiedzą, że kapitał jest niewystarczającym źródłem. Jeśli przygotowujesz się do egzaminów lub doskonalisz swoje umiejętności, musisz poświęcić na to czas, który mogłabyś spędzić w inny sposób.

Czy jesteś gotowa na takie poświęcenie, na taki wybór?

Jeśli naprawdę masz ambicję, odpowiedź brzmi tak.

Wróćmy do naszej cudownej Julii Bowden (jeszcze z nią nie skończyłam; biedna dziewczyna pewnie poprosi o nadgodziny). Julia zainwestowała swoje skąpe zasoby – czas i pieniądze – by zdobyć kwalifikacje zawodowej makijażystki. Wybór szkoły był dla niej tak samo ważny jak decyzja, by zdobyć formalne uprawnienia do wykonywania zawodu. Zdecydowała się na uczelnię, która jest powszechnie uznana za najlepszą w swojej dziedzinie. Wystarczy, że wspomni o Greasepaint producentowi lub innemu makijażyście, który poszukuje współpracownika, czy też potencjalnemu prywatnemu klientowi, a wszyscy natychmiast wiedzą, że Julia wykona świetną robotę.

I kolejna analogia. Wyobraź sobie, jakie wrażenie zrobi licencjacki dyplom z Oxfordu lub Cambridge, MBA z Harvardu albo litery QC (Queen’s Counsel – radca królewski) przed nazwiskiem. To wszystko bezpośrednio dowodzi tego, że taka osoba zasługuje na uwagę, z pewnością jest odrobinę lepsza niż inni i że znajduje się na najwyższym szczeblu zawodowym. I wszystko to, zanim zdąży otworzyć usta na rozmowie kwalifikacyjnej.

Kwalifikacje oraz miejsce, w którym je zdobywamy, to ukryte, lecz kluczowe i potężne świadectwo działające na korzyść ludzi ambitnych.

A zatem jakie kwalifikacje powinnaś zdobyć?

Osobiście postawiłabym na te, które zostaną bez problemu rozpoznane i uznane przez osoby ze środowiska zawodowego, w którym pragniesz odnieść sukces. Jeśli chcesz pracować w korporacji, wybierz księgowość lub prawo (w rozdziale 7 wyjaśniam, dlaczego umiejętności z zakresu finansów są niezbędnym warunkiem udanej kariery).

Jedną z kwalifikacji, która robi na mnie wrażenie w CV jest CFA (Chartered Financial Analyst – dyplomowany analityk finansowy). Możesz zdobyć to uprawnienie na każdym etapie swojej kariery. Nie musisz nawet chodzić do szkoły. Wystarczy, że kupisz odpowiednie podręczniki i będziesz się uczyć w domu.

Chodzisz do college’u? Pewnego dnia zamierzasz podjąć pracę w banku inwestycyjnym lub zajmować się funduszami hedgingowymi?

Pomyśl, jak wspaniale będą wyglądały litery CFA w twoim CV. Poświęć wolne wieczory i zacznij się uczyć!

Egzaminy CFA na całym świecie obejmują ten sam program i są nadzorowane przez jedną instytucję, a mianowicie Instytut CFA. To organizacja non profit będąca największym światowym stowarzyszeniem zrzeszającym profesjonalnych inwestorów. Liczy ponad sto tysięcy członków z całego świata oraz jeszcze wiele więcej tych, którym udało się zaliczyć jedną lub dwie części trójstopniowego egzaminu.

Obawiam się, że Instytut CFA w tej chwili mi nie podziękuje, ale często porównuję go z McDonaldem. Możesz pójść do McDonalda w każdym miejscu na świecie, zamówić Big Maca i mieć pewność, że otrzymasz identyczny produkt bez względu na to, czy jesteś w Szanghaju, Seattle, Sydney czy Singapurze. Ryzyko związane z zakupem Big Maca lub towaru innej znanej marki – pieluszek Pampers lub usług PricewaterhouseCoopers (firma oferująca usługi prawne, księgowe, podatkowe i doradcze) – jest znikome. Masz całkowitą świadomość, że gdziekolwiek nabędziesz ich produkt, doświadczysz tego samego.

I tak samo jest z CFA.

Jest wiele innych kwalifikacji o prawdziwie międzynarodowym zasięgu. Jedną z nich jest dyplom Master of Wine, o którym już wspominałam. Obecnie na świecie jest dwustu osiemdziesięciu dziewięciu Mistrzów Wina z dwudziestu dziewięciu krajów, a wśród nich siedemdziesiąt dziewięć kobiet. Do egzaminu mogą przystępować mężczyźni i kobiety, a w trakcie ostatnich dziesięciu lat przybyło osiemdziesięciu jeden nowych Mistrzów, w tym trzydzieści trzy kobiety.

Kolejny bardzo popularny międzynarodowy egzamin to TEFL (Teaching English as a Foreign Language – daje uprawnienia do nauczania angielskiego jako języka obcego).

Chociaż całkowicie nie da się przenieść wszystkich uprawnień do każdego kraju na świecie, kwalifikacje z zakresu medycyny, prawa, nauczania czy innych dyscyplin zawsze są przydatne. I nawet jeśli pewne umiejętności nie zapewnią ci liter przed nazwiskiem, warto studiować, gdyż dzięki temu będziesz bardziej atrakcyjna na rynku pracy. Do takich umiejętności należą na przykład języki obce oraz znajomość programów komputerowych i programowania.

A co ze studiami MBA? Czy powinnaś się na nie zdecydować?

Jak już wspomniałam, posiadam dyplom MBA. Pamiętam pierwszy dzień mojej pracy w Japonii, gdy szef poinformował mnie, że on też ma MBA. W jego przypadku oznaczało to Married But Available (żonaty, ale dostępny).

A mówiąc poważnie, nie ma uniwersalnej odpowiedzi na to pytanie. Wszystko zależy od ciebie. Wiele ambitnych kobiet (w tym ja) dochodzi do wniosku, że taki dyplom jest bardzo przydatny. Ale prawdą jest również i to, że nie jest to wyzwanie dla każdego. Mam nadzieję, że ta książka pomoże ci podjąć decyzję, czy chcesz studiować, a jeśli tak, to o czym pamiętać, wybierając uczelnię.

W 1986 roku Gail Kelly mieszkała w Republice Południowej Afryki, pracowała w banku i oczekiwała pierwszego dziecka. Wcześniej, po ukończeniu pierwszych studiów, była nauczycielką łaciny w szkole średniej. W 1980 roku przeniosła się do południowoafrykańskiego banku Nedcor i pracowała w okienku jako kasjerka, ponieważ doszła do wniosku, że sektor usług finansowych oferuje jej większe możliwości niż praca w szkolnictwie. Została zauważona przez swoich zwierzchników jako pracownik o dużym potencjale i zakwalifikowana do bankowego programu rozwoju. W 1986 roku awansowała na stanowisko średniego szczebla w dziale kadr.

W wywiadzie dla Melbourne Business School, opublikowanym na stronie internetowej, Gail sama nawiązuje do swojej historii. Mówi o tym, co sobie uświadomiła:

Gdybym kiedyś poważnie myślała o handlu i zdobywaniu wyższych stanowisk w sferze usług finansowych, potrzebowałabym formalnych kwalifikacji biznesowych. Zastanawiałam się nad dyplomem z księgowości, ale wybrałam MBA, ponieważ daje większe możliwości z zakresu zarządzania oraz umiejętności przywódczych .

Ciąża w połączeniu z pracą zawodową nie zniechęciły Gail, przynajmniej nie bardziej niż mnie lub inne kobiety. Lecz Gail poradziła sobie lepiej niż ja, ponieważ ukończyła studia z wyróżnieniem. (Lepiej poszło jej również z dziećmi, bo urodziła córkę. Dlaczego ja mam tylko synów? I jak to się stało, że nie jestem prezesem jednego z największych banków na świecie? Zrzucam to wszystko na karb tego, że nie ukończyłam studiów MBA z wyróżnieniem).

Co zyskała Gail dzięki MBA?

Zdobyła umiejętności i wiedzę, które wcześniej nie mieściły się nawet w zasobie jej słów. Zyskała też pewność siebie, wiarę we własne siły i znajomości.

Zyskałam nowe spojrzenie na główne zagadnienia z zakresu księgowości, finansów, marketingu i zarządzania. Kiedyś nie zagłębiałam się szczegółowo w te dziedziny, pomijając pewne praktyczne zagadnienia, z którymi miałam do czynienia w poprzedniej pracy. Nie mam absolutnie żadnych wątpliwości, że dzięki MBA zyskałam również pewność siebie i odwagę, by zmierzyć się z różnymi możliwościami, które pojawiły się na mojej drodze. A znajomości i przyjaźnie, które wówczas nawiązałam, trwają do dziś [4].

Założenie, że studia MBA są paszportem do lepszej płacy, jest bardzo kuszące. GMAC (Graduate Management Admission Council), międzynarodowe stowarzyszenie non profit zrzeszające szkoły biznesu, opublikowało raport, który zawierał dane na temat ankiety przeprowadzonej w 2010 roku w Stanach Zjednoczonych. Dziewięćdziesiąt trzy procent respondentów posiadało zatrudnienie, a ich przeciętna płaca wynosiła 94 542 dolary rocznie plus premia w wysokości 17 565 dolarów[5].

Kolejnym powodem, który zachęca ludzi do zdobywania dyplomu MBA, jest niewątpliwa atrakcyjność zawodowa dla potencjalnego pracodawcy. Według London Business School, dziewięćdziesiąt jeden procent absolwentów, którzy ukończyli uczelnie w 2010 roku, znalazło pracę w ciągu trzech miesięcy (o dziesięć procent więcej niż w roku 2009), a ich przeciętna płaca wynosiła początkowo 65 000 funtów rocznie. Według Manchester Business School jest to odpowiednio dziewięćdziesiąt procent zatrudnionych i 55 000 funtów dochodu rocznie[6].

Nie do końca zgadzam się z poglądem, że zdobywanie dyplomu MBA tylko w tym celu, by zwiększyć swoje szanse na lepszą pracę i płacę, nie usprawiedliwia ogromnego nakładu zarówno czasu, jak i pieniędzy. Jak mówi Tonya Olpin, szefowa National Association of Women MBAs, „dyplom MBA nie zagwarantuje ci pracy, da tylko narzędzie. I otworzy przed tobą mnóstwo możliwości”[7].

I ma rację.

Ciąg dalszy dostępny w wersji pełnej.

1. Ambition and Gender at Work, Institute of Leadership and Management, London 2011.

2. Women in business: The secrets of their success, „Telegraph”, 30 lipca 2011.

3. Boardroom diversity is a must for firms, executives say, BBC News Online, www.bbc.co.uk/news/business, 24.02.2011.

4. Gail Kelly, strona internetowa Melbourne Business School, www.mbs.edu (dostęp 09.08.2011).

5. Leah Bourne, Is business school right for you?, strona internetowa Working Mother, www.workingmother.com, 09.02.2011.

6. Sian Griffiths, Does an MBA come with a cachet that is worth giving up your job to enroll on one?, „Sunday Times”, 13 marca 2011.

7. Leah Bourne, Is business school right for you?

ROZDZIAŁ 2

KOGO ZNASZ

Dostępne w wersji pełnej.

ROZDZIAŁ 3

NIGDY NIE JEST ZA
PÓŹNO

Dostępne w wersji pełnej.

ROZDZIAŁ 4

PO PROSTU POWIEDZ „NIE”

Dostępne w wersji pełnej.

ROZDZIAŁ 5

NIE MOŻESZ MIEĆ WSZYSTKIEGO…

Dostępne w wersji pełnej.

ROZDZIAŁ 6

…ALE MUSISZ ROBIĆ WSZYSTKO

Dostępne w wersji pełnej.

ROZDZIAŁ 7

UMIEJĘTNOŚCI
FINANSOWE

Dostępne w wersji pełnej.

ROZDZIAŁ 8

TRZECI WYMIAR

Dostępne w wersji pełnej.

ROZDZIAŁ 9

ZRÓB SOBIE PR

Dostępne w wersji pełnej.

ROZDZIAŁ 10

NIE MOŻESZ ROBIĆ
WSZYSTKIEGO SAMA

Dostępne w wersji pełnej.

EPILOG

Dostępne w wersji pełnej.

PODZIĘKOWANIA

Dostępne w wersji pełnej.

PRZYDATNE ŹRÓDŁA

Dostępne w wersji pełnej.

Spis treści

Karta tytułowa

WSTĘP

Rozdział 1. CO WIESZ

Rozdział 2. KOGO ZNASZ

Rozdział 3. NIGDY NIE JEST ZA PÓŹNO

Rozdział 4. PO PROSTU POWIEDZ „NIE”

Rozdział 5. NIE MOŻESZ MIEĆ WSZYSTKIEGO…

Rozdział 6. …ALE MUSISZ ROBIĆ WSZYSTKO

Rozdział 7. UMIEJĘTNOŚCI FINANSOWE

Rozdział 8. TRZECI WYMIAR

Rozdział 9. ZRÓB SOBIE PR

Rozdział 10. NIE MOŻESZ ROBIĆ WSZYSTKIEGO SAMA

EPILOG

PODZIĘKOWANIA

PRZYDATNE ŹRÓDŁA

Karta redakcyjna

Tytuł oryginału: Mrs Moneypenny's Careers Advice for Ambitious Women

Original English language edition first published by Penguin Books Ltd, London

Text copyright © Heather McGregor, 2012

The author has asserted her moral rights

All rights reserved

Copyright © for the Polish e-book edition by REBIS Publishing House Ltd., Poznań 2014

Informacja o zabezpieczeniach

W celu ochrony autorskich praw majątkowych przed prawnie niedozwolonym utrwalaniem, zwielokrotnianiem i rozpowszechnianiem każdy egzemplarz książki został cyfrowo zabezpieczony. Usuwanie lub zmiana zabezpieczeń stanowi naruszenie prawa.

Redaktor: Elżbieta Bandel

Projekt i opracowanie graficzne okładki: Piotr Majewski

Wydanie I e-book

(opracowane na podstawie wydania książkowego:

Poradnik dla ambitnych kobiet. Jak zrobić karierę, wyd. I, Poznań 2014)

ISBN 978-83-7818-306-8

Dom Wydawniczy REBIS Sp. z o.o.

ul. Żmigrodzka 41/49, 60-171 Poznań

tel. 61-867-47-08, 61-867-81-40; fax 61-867-37-74

e-mail: rebis@rebis.com.pl

www.rebis.com.pl

Plik opracował i przygotował Woblink

woblink.com