Dla Roberta D. Loomisa, który nauczył mnie pisać;

dla profesor Dory B. Weiner, która nauczyła mnie czytać;

dla Kate, Ruby i Emmy Doyle, które nauczyły mnie żyć

Zabezpieczenie przed zagrożeniem z zewnątrz jest najważniejszym celem polityki państwa. Nawet najżarliwsze umiłowanie wolności po pewnym czasie musi ustąpić przed jego nakazami. Brutalne unicestwianie życia i mienia związane z wojną, nieustanny wysiłek i stan gotowości w obliczu zagrażającego niebezpieczeństwa zmuszą nawet najbardziej przywiązane do wolności narody do szukania wytchnienia i bezpieczeństwa w tworzeniu instytucji, które mają tendencję do pozbawiania ich swobód obywatelskich i politycznych. Pragnąc bezpieczeństwa, narody w rezultacie gotowe są podjąć ryzyko ograniczenia swej wolności.

ALEXANDER HAMILTON, 1787

OD AUTORA

Wrogowie to historia Federalnego Biura Śledczego jako tajnej służby wywiadowczej. Uważamy FBI za policję, która aresztuje przestępców i pilnuje przestrzegania prawa. Jednak działania wywiadowcze przeciwko terrorystom i szpiegom są dziś jej głównym i najważniejszym zadaniem, co było prawdą również przez ostatnie sto lat.

To zadanie tworzy sprzeczność, którą twórcy konstytucji przewidzieli dziesięć pokoleń temu. Wolnym ludziom należy zapewnić bezpieczeństwo i wolność. To dwa przeciwstawne czynniki, a jednak nie można mieć jednego bez drugiego. Tajni agenci mogą drwić sobie z prawa; do tradycji ich fachu należy podsłuchiwanie, podglądanie i włamania. Przez dziesiątki lat Biuro służyło sprawie bezpieczeństwa narodowego, naginając i łamiąc prawo. Tajna policja jest w demokracji wyklęta. Jednak uprawnienia amerykańskiego FBI bardzo je zbliżają do takiej instytucji.

Wrogowie to obejmująca sto lat kronika nieustannego sporu o gromadzenie informacji w otwartym demokratycznym społeczeństwie, przepychanek wynikających z potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa narodowego, a zarazem zachowania swobód obywatelskich, historia naszych wysiłków, abyśmy byli jednocześnie bezpieczni i wolni. Została napisana na podstawie zapisów archiwalnych, a nie danych z anonimowych źródeł czy wziętych nie wiadomo skąd cytatów. Opiera się na ponad siedemdziesięciu tysiącach niedawno odtajnionych dokumentów, w tym na nadzwyczajnym zbiorze akt wywiadowczych J. Edgara Hoovera oraz ponad dwustu ustnych relacjach agentów zatrudnionych podczas i po jego czterdziestoośmioletniej kadencji jako szefa FBI.

Hoover stoi w tym stuleciu amerykańskiej historii niczym posąg obrobiony przez gołębie. Jego protagoniści widzą w nim genialnego wizjonera. Przeciwnicy postrzegają go jako „cholerny rynsztok”, cytując doradcę do spraw bezpieczeństwa narodowego prezydenta Kennedy’ego. Dzisiaj miliony Amerykanów znają go tylko jako karykaturę: tyrana w baletowej spódniczce, stukniętego transwestytę. Nic z tego nie jest prawdą. Dokumenty ujawnione w ostatnich latach rozprawiają się z pokładami mitów i legend. Ukazują go w nowym świetle. Przeprowadzał tajne operacje, które w owym czasie były niemal nie do pomyślenia: szpiegował przywódców Związku Radzieckiego i Chin w najmroczniejszych dniach zimnej wojny, przekazywał dokładne ostrzeżenia o planowanych samobójczych atakach lotniczych na Nowy Jork i Waszyngton, organizował przewrót demokratycznie wybranego przywódcy obcego państwa i subtelnie osłabiał władzę prezydentów Stanów Zjednoczonych.

Hoover nie był potworem. Był amerykańskim Machiavellim. Był przebiegły, podstępny i nigdy nie przestawał obserwować swoich nieprzyjaciół. Był twórcą amerykańskiego wywiadu i architektem nowoczesnego państwa policyjnego. Każdy odcisk palca, każdy bajt danych w biograficznych i biometrycznych rządowych bazach danych jemu zawdzięcza swe powstanie.

Zręcznie manipulował opinią publiczną. W trosce o bezpieczeństwo narodowe wykorzystywał zarówno środki polityczne, jak i tajne dane państwowe, często kosztem moralności. Przez pięćdziesiąt pięć lat energicznie walczył z komunizmem i terroryzmem. Od lat czterdziestych aż do swojej śmierci przewidział apokaliptyczne zagrożenia, którym dziś musimy stawiać czoło. Jednak pozostawił po sobie instytucję, która niemal umarła razem z nim i dopiero w ostatnich trzech latach znów podjęła swoje zadanie zapewnienia bezpieczeństwa narodowego.

Działalność FBI nigdy nie miała podstawy prawnej poza przysięgą prezydencką nakazującą pilnować przestrzegania prawa, a od pierwszej wojny światowej prezydenci naruszali nakładane przez nią ograniczenia. Kazali Hooverowi ścigać pacyfistów tak samo jak terrorystów; traktować bohaterów walki o przestrzeganie praw człowieka na równi z członkami Ku-Klux-Klanu. Na ich rozkaz Biuro łamało konstytucję, aby wzmocnić władzę prezydenta jako głównodowodzącego. „Żaden prezydent czasu wojny nie przejmował się zbytnio konstytucją” – napisał kiedyś prokurator generalny Franklina D. Roosevelta[*] – a od tego czasu każdy prezydent toczy jakąś wojnę.

Wrogowie to kronika nielegalnych aresztowań i zatrzymań, wtargnięć, włamań, podsłuchów i szpiegowania dla prezydenta. Jednak takie jest sedno opowieści o stuletniej wojnie Ameryki z terrorystami, szpiegami, anarchistami i zabójcami. Dowódcy w tej walce – zarówno prezydenci, prokuratorzy generalni, jak i dyrektorzy FBI – używali i nadużywali swej władzy w imię narodowego bezpieczeństwa. Jednak w naszej demokracji nawet ich władza ma pewne granice. U schyłku życia Hoover odmówił wykonania nielegalnych poleceń prezydenta Nixona. A Robert Mueller, dyrektor FBI od 4 września 2001 roku, nie wykonał poleceń prezydenta Busha nakazujących prowadzenie bezprawnych tajnych obserwacji i w proteście złożył rezygnację. Powiedział, że nie wygramy wojny z terroryzmem, jeśli w tej walce utracimy wolność.

Dyrektorzy FBI codziennie mieli do czynienia z tym nieustannym konfliktem. Amerykanie powinni znać historię tych zmagań. W przeciwnym razie, jeśli przyjdzie następny kryzys, oddadzą gwarancje wolności za obietnice bezpieczeństwa. Może będą bezpieczniejsi, ale mniej wolni.

* Prokuratora generalnego Stanów Zjednoczonych mianuje prezydent i jest on członkiem jego gabinetu. Funkcja ta bliższa jest polskiemu ministrowi sprawiedliwości niż prokuratorowi generalnemu (przyp. red.).

CZĘŚĆ I

SZPIEDZY I SABOTAŻYŚCI

Zamach bombowy we wrześniu 1920 roku na Wall Street; sprawcy tego ataku terrorystycznego pozostali nieznani.

© Bettmann/Corbis/FotoChannels

1. ANARCHIA

J. Edgar Hoover poszedł na wojnę w wieku dwudziestu dwóch lat, w czwartek rano 26 lipca 1917 roku. Wyruszył z domu rodziców w stanie Waszyngton i rozpoczął nowe życie w Departamencie Sprawiedliwości, jako szeregowy żołnierz w armii przedstawicieli prawa zwalczających szpiegów, sabotażystów, komunistów i anarchistów w Stanach Zjednoczonych.

Ameryka przystąpiła do pierwszej wojny światowej w kwietniu. Pierwsze fale jej żołnierzy wylądowały we Francji, nie przygotowane na czekające ich tam okropności. Na froncie domowym Amerykanów dręczył strach przed aktami sabotażu niemieckich tajnych agentów. Już od roku trwał stan alarmowy, ogłoszony po ataku nieprzyjaciela na wielki magazyn z amerykańską amunicją przeznaczoną na front. Na Black Tom Island w ciemną letnią noc wyleciało w powietrze dwa tysiące ton materiałów wybuchowych. Siedem osób zginęło na miejscu. Fale uderzeniowe rozbiły tysiące okien na Manhattanie. Odłamek uszkodził Statuę Wolności.

Hoover pracował w Wydziale Pogotowia Wojennego Departamentu Sprawiedliwości, mającym zapobiec następnemu takiemu niespodziewanemu atakowi. Wykazał ducha walki i umiejętność realizowania pomysłów zwierzchników. Zyskał uznanie szefa swojego wydziału, Johna Lorda O’Briana. „Pracował w niedziele i w nocy, tak jak ja”, wspominał O’Brian. „Awansowałem go kilkakrotnie, po prostu za zasługi”[1].

Hoover szybko został w wydziale kierownikiem Biura do spraw Wrogich Cudzoziemców, mającego za zadanie identyfikować i wyłapywać politycznie podejrzanych obcokrajowców mieszkających w Stanach Zjednoczonych. Dwudziestotrzyletni Hoover nadzorował 6200 Niemców internowanych w obozach i 450 000 innych, objętych obserwacją na polecenie rządu. W wieku dwudziestu czterech lat został postawiony na czele nowo utworzonego Wydziału do spraw Radykałów Departamentu Sprawiedliwości i prowadził największe operacje antyterrorystyczne w historii Stanów Zjednoczonych, wyłapując tysiące podejrzanych radykałów w całym kraju. Nie miał broni ani amunicji. Jego bronią był wywiad.

Hoover przez całe swoje życie mieszkał w Waszyngtonie, gdzie urodził się w dzień noworoczny 1895 roku, jako najmłodszy z czworga dzieci. Był synem i wnukiem urzędników państwowych. Jego ojciec, Dickerson, cierpiał na depresję; głęboka melancholia kosztowała go pracę rządowego kartografa i prawdopodobnie przyspieszyła jego śmierć. Matka, Annie, była kochająca, lecz surowa. Hoover mieszkał z nią w jednym domu przez pierwsze czterdzieści trzy lata swojego życia, aż do jej śmierci. Kilku swoim najbliższym doradcom mówił, że pozostał kawalerem, ponieważ obawiał się, że niewłaściwa kobieta mogłaby go zgubić; nieudane małżeństwo zniszczyłoby go. Siostrzenica Hoovera, Margaret Fennell, dorastała razem z nim i pozostała z nim w kontakcie przez sześćdziesiąt lat. Znała go równie dobrze jak inni. „Czasem myślałam, że on naprawdę… nie wiem, jak to ująć… obawia się bliskich kontaktów z ludźmi”, zauważyła. Jeśli kiedyś mówił o miłości innej jak umiłowanie Boga i ojczyzny, to nie ma na to świadków. Lubił psy, ale nie ludzi. Jego życie wewnętrzne było tajemnicą nawet dla jego najbliższej rodziny i kilku przyjaciół[2].

Hoover nauczył się maszerować w szyku i dyskutować. Szkolenie wojskowe i klub dyskusyjny Central High School były jasnymi punktami jego młodości. Klub dyskusyjny tej szkoły był najlepszy w mieście, a Hoover został jedną z jego gwiazd; szkolna gazetka wychwalała jego ducha rywalizacji oraz „chłodną nieodpartą logikę”. Po poruszającym zwycięstwie nad kolegami z akademickiego klubu dyskusyjnego powiedział reporterowi, że debata była dla niego „praktycznym i pożytecznym przykładem życia, które jest ni mniej, ni więcej, tylko zmaganiem umysłów”[3].

Natychmiast po ukończeniu szkoły średniej Hoover rozpoczął pracę dla rządu Stanów Zjednoczonych. Wszędzie wokół widział monumentalne budowle. Jego piętrowy domek stał sześć przecznic na południowy wschód od Kapitolu. Na szczycie wzgórza znajdowały się obficie oświetlone sale Senatu i Izby Reprezentantów, olbrzymi gmach Sądu Najwyższego oraz Biblioteka Kongresu ze swymi łukowatymi sklepieniami i witrażami. Hoover w niedziele pobożnie odmawiał modlitwy w kościele prezbiteriańskim, lecz świecką świątynią jego młodości była Biblioteka Kongresu. Biblioteka ta miała w swych zbiorach każdą książkę, jaką kiedykolwiek wydano w Stanach Zjednoczonych. Nabożna cisza jej głównej czytelni budziła przekonanie, że wszelka potrzebna wiedza znajduje się tu na wyciągnięcie ręki, jeśli tylko się wie, gdzie szukać. Biblioteka miała własny system katalogowy i Hoover poznał jego zawiłości, katalogując zbiory, uzupełniając i wyszukując informacje – czym zarabiał na kształcenie. W dzień pracował w bibliotece, a wieczorami i rano studiował na Uniwersytecie Jerzego Waszyngtona, gdzie uzyskał stopień magistra prawa w czerwcu 1917 roku. Zgłosił się do służby wojskowej, ale zatrudnił się w Departamencie Sprawiedliwości, żeby toczyć wojnę w swoim kraju.

„NAJPOWAŻNIEJSZE ZAGROŻENIA”

6 kwietnia 1917 roku, w dniu, gdy Ameryka przystąpiła do pierwszej wojny światowej, prezydent Woodrow W. Wilson podpisał zarządzenia uprawniające Departament Sprawiedliwości do aresztowania i więzienia bez wyroku sądowego każdego cudzoziemca uznanego za nielojalnego wobec USA. Oznajmił Amerykanom, że Niemcy „zapełnili szpiegami nasze niczego nie podejrzewające społeczności, a nawet instytucje rządowe, i wszędzie knują zbrodnicze spiski”[4]. Słowa prezydenta podsyciły obawy w całym kraju i ten strach nałożył ogromny ciężar na barki Departamentu Sprawiedliwości. „Kiedy wypowiedzieliśmy wojnę”, powiedział O’Brian, „były osoby, które spodziewały się, że Ameryka stanie się istnym królestwem terroru”[5].

O’Brian widział, jak Hoover i jego koledzy pracują dniami i nocami w ciasnych, zadymionych pokojach Wydziału Pogotowia Wojennego i Biura do spraw Wrogich Cudzoziemców, ślęcząc nad fragmentarycznymi raportami o spiskach przeciwko Ameryce. Byli jak strażacy słuchający nieustannych fałszywych alarmów. Byli „pod ogromną presją”, wspomina O’Brian; postawieni przed żądaniami opinii publicznej i polityków domagających się „nieuzasadnionych aresztowań” oraz „represji” wobec podejrzanych Amerykanów i cudzoziemców, często „na podstawie nie potwierdzonych plotek”. Przed wybuchem na wyspie Black Tom „ten naród nie zetknął się z wywrotową działalnością”, powiedział. „Rząd był tak samo nieprzygotowany”[6]. Po Black Tom władzom zgłaszano tysiące potencjalnych zagrożeń. Rząd obawiał się, że wróg może zaatakować w każdym miejscu i w każdej chwili.

Niemcy planowali atak na Black Tom od lata 1914 roku, kiedy w Europie wybuchła pierwsza wojna światowa. Zamierzali przeniknąć do administracji rządowej w Waszyngtonie i zakłócić pracę Wall Street; zwerbowali irlandzkich i hinduskich nacjonalistów mających uderzyć na wyznaczone cele w Ameryce; wykorzystali Meksyk i Kanadę jako bazy wypadowe do tajnych operacji przeciwko Stanom Zjednoczonym. Kiedy Hoover chodził jeszcze na studia wieczorowe, na początku 1915 roku niemiecki attaché wojskowy w Stanach Zjednoczonych, kapitan Franz von Papen, otrzymał tajne rozkazy z Berlina: osłabić amerykańską wolę walki. Von Papen zaczął tworzyć w Stanach Zjednoczonych machinę propagandową: Niemcy w tajemnicy przejęli kontrolę nad wpływową nowojorską gazetą „Evening Mail”, a ich przedstawiciele negocjowali zakup „Washington Post” oraz „New York Sun”. Niemieckim interesom służyli polityczni manipulatorzy, skorumpowani dziennikarze i wykolejeni detektywi[7].

Jednak po tym, jak 7 maja 1915 roku niemiecki U-Boot storpedował brytyjski statek pasażerski Lusitania, w wyniku czego zginęło 1119 osób, w tym 274 Amerykanów, niemiecki ambasador wysłał do Berlina ponurą depeszę: „Równie dobrze możemy otwarcie przyznać, że nasza propaganda zupełnie się tutaj załamała”[8]. Amerykanów rozwścieczył atak na cywilów; polityczny i dyplomatyczny status Niemiec w Stanach Zjednoczonych doznał poważnego uszczerbku. Prezydent Wilson kazał obserwować wszystkich pracowników niemieckiej ambasady w Stanach Zjednoczonych. Sekretarz stanu Robert Lansing posłał tajnych agentów, aby podsłuchiwali rozmowy telefoniczne niemieckich dyplomatów. Pod koniec roku von Papen i jego koledzy zostali wydaleni ze Stanów Zjednoczonych.

Kiedy Hoover pojawił się w Departamencie Sprawiedliwości, O’Brian właśnie doprowadził do procesu i skazania niemieckiego szpiega, kapitana Franza von Rintelena. Sprawa ta trafiła na pierwsze strony gazet. Von Rintelen przybył do Nowego Jorku kilka tygodni przed zatopieniem Lusitanii, legitymując się podrobionym szwajcarskim paszportem. Na rozkaz niemieckiego naczelnego dowództwa zwerbował bezrobotnych marynarzy z nowojorskich doków, radykalnych irlandzkich nacjonalistów, oszusta z Wall Street i zapijaczonego kongresmana z Chicago. Mieli sabotować amerykański przemysł zbrojeniowy, dokonując różnych oszustw finansowych i podpaleń. Jednak kapitan von Rintelen uciekł ze Stanów Zjednoczonych, słusznie obawiając się ujawnienia swoich tajnych planów. Oficerowie brytyjskiego wywiadu, który odczytywał niemieckie depesze, aresztowali go, kiedy wylądował w Anglii, brutalnie przesłuchali go w Tower of London, po czym przekazali amerykańskiemu Departamentowi Sprawiedliwości, który wytoczył mu proces i skazał.

„Ameryka jeszcze nigdy nie była świadkiem czegoś podobnego”, powiedział Kongresowi prezydent Wilson po aresztowaniu kapitana. „Jeszcze niedawno takie wydarzenia uważano by za niewiarygodne. A ponieważ były niewiarygodne, nie byliśmy na nie przygotowani”.

Terroryści i anarchiści są „najpoważniejszym zagrożeniem dla pokoju i bezpieczeństwa naszego narodu”, dodał prezydent. „Takich nieodpowiedzialnych i nielojalnych anarchistów należy zniszczyć… Silna dłoń naszych władz powinna natychmiast ich wyłapać”[9].

J. Edgar Hoover oraz FBI mieli być narzędziami tych władz.

2. REWOLUCJA

Dostępne w wersji pełnej

3. ZDRAJCY

Dostępne w wersji pełnej

4. KOMUNIŚCI

Dostępne w wersji pełnej

5. „KIM JEST PAN HOOVER?”

Dostępne w wersji pełnej

6. PODZIEMIE

Dostępne w wersji pełnej

7. „NIGDY NIE PRZESTALI NAS OBSERWOWAĆ”

Dostępne w wersji pełnej

8. CZERWONE SZTANDARY

Dostępne w wersji pełnej

CZĘŚĆ II

WOJNA ŚWIATOWA

Dostępne w wersji pełnej

9. SZPIEGOWSKI INTERES

Dostępne w wersji pełnej

10. ŻONGLER

Dostępne w wersji pełnej

11. WYWIAD

Dostępne w wersji pełnej

12. „ZADUSIĆ STANY ZJEDNOCZONE”

Dostępne w wersji pełnej

13. PRAWO WOJNY

Dostępne w wersji pełnej

14. MACHINA WYKRYWANIA

Dostępne w wersji pełnej

15. ORGANIZOWANIE ŚWIATA

Dostępne w wersji pełnej

CZĘŚĆ III

ZIMNA WOJNA

Dostępne w wersji pełnej

16. NIE GESTAPO

Dostępne w wersji pełnej

17. POJEDYNEK

Dostępne w wersji pełnej

18. „CZERWONY FASZYZM”

Dostępne w wersji pełnej

19. ATAK Z ZASKOCZENIA

Dostępne w wersji pełnej

20. PARANOJA

Dostępne w wersji pełnej

21. „WYGLĄDA NA TO, ŻE MAMY TU TRZECIĄ WOJNĘ ŚWIATOWĄ”

Dostępne w wersji pełnej

22. BRAK POCZUCIA PRZYZWOITOŚCI

Dostępne w wersji pełnej

23. GRA BEZ REGUŁ

Dostępne w wersji pełnej

24. DŁUGI CIEŃ

Dostępne w wersji pełnej

25. NIE UFAJ NIKOMU

Dostępne w wersji pełnej

26. NIEMORALNE PROWADZENIE

Dostępne w wersji pełnej

27. „MORDERSTWO BYŁO W MODZIE”

Dostępne w wersji pełnej

28. NIEBEZPIECZNY CZŁOWIEK

Dostępne w wersji pełnej

29. RZĄDY STRACHU

Dostępne w wersji pełnej

30. „MASZ PODSŁUCH NA TELEFONIE?”

Dostępne w wersji pełnej

31. „CZŁOWIEK, NA KTÓRYM POLEGAM”

Dostępne w wersji pełnej

32. EWIDENTNIE NIELEGALNE

Dostępne w wersji pełnej

33. BROŃ OSTATECZNA

Dostępne w wersji pełnej

34. „ZBURZYĆ ŚWIĄTYNIĘ”

Dostępne w wersji pełnej

CZĘŚĆ IV

WOJNA Z TERROREM

Dostępne w wersji pełnej

35. KONSPIRATORZY

Dostępne w wersji pełnej

36. „BIURO NIE PRZETRWA”

Dostępne w wersji pełnej

37. DOMEK Z KART

Dostępne w wersji pełnej

38. „STAN NIEUSTANNEGO ZAGROŻENIA”

Dostępne w wersji pełnej

39. CENA MILCZENIA

Dostępne w wersji pełnej

40. MOZAIKA

Dostępne w wersji pełnej

41. ŚLEPY SZEJK

Dostępne w wersji pełnej

42. DZIURY W PANCERZU

Dostępne w wersji pełnej

43. ŁATWY CEL

Dostępne w wersji pełnej

44. WSZYSTKIE RODZAJE BRONI

Dostępne w wersji pełnej

45. „JEŚLI TEGO NIE ZROBIMY, ZGINĄ LUDZIE”

Dostępne w wersji pełnej

POSŁOWIE

Dostępne w wersji pełnej

PRZYPISY

PODSTAWOWE ŹRÓDŁA

— Akta FBI odtajnione w ramach ustawy o swobodnym dostępie do informacji (FBI/FOIA)

— Ustne relacje na temat FBI zebrane przez Stowarzyszenie Byłych Agentów Specjalnych FBI (FBI/FBIOH)

— Akta FBI oraz korespondencja dotycząca stosunków zagranicznych USA, tomy Emergence of the Intelligence Establishment: 1945–1950 oraz The Intelligence Community: 1950–1955 (FRUS Intelligence)

— Ustna Historia Spraw Zagranicznych (FAOH): ponad tysiąc pięćset relacji amerykańskich dyplomatów (także będących funkcjonariuszami wywiadu) zebranych przez Ośrodek Studiów i Szkoleń Dyplomatycznych. Wiele z nich jest dostępne w internecie pod adresem http://www.adst.org/Oral_History.htm

— Biblioteka Prezydencka Franklina D. Roosevelta (FDRL)

— Biblioteka Prezydencka Harry’ego S. Trumana (HSTL)

— Biblioteka Prezydencka Dwighta D. Eisenhowera (DDEL)

— Biblioteka Prezydencka Johna F. Kennedy’ego (JFKL)

— Biblioteka Prezydencka Richarda M. Nixona (RMNL)

— Biblioteka Prezydencka Geralda R. Forda (GRFL)

— Biblioteka Prezydencka Jimmy’ego Cartera (JCL)

— Biblioteka George H. W. Busha (GHWBL)

— Akta Senackiej Komisji Nadzwyczajnej do Zbadania Poczynań Rządu Związanych z Działalnością Wywiadowczą (dalej zwanej komisją Churcha lub CC)

— Akta i dokumenty FBI opublikowane na stronie o historii FBI, http://vault.fbi.gov/ (FBI), były bezcennym materiałem źródłowym do tej książki. Zainteresowani mogą zgłębiać oryginalne akta dotyczące ACLU, Amerykańskiej Partii Nazistowskiej, COINTELPRO, Fidela Castro, Jeźdźców Wolności, Martina Luthera Kinga juniora, Saddama Husajna oraz innych osób, od Jimmy’ego Hoffy po Jimiego Hendrixa. Niepowtarzalny zbiór dokumentów dotyczących powstania Komunistycznej Partii Stanów Zjednoczonych Ameryki, począwszy od 1919 roku, znajduje się pod adresem http://www.marxists.org/history/usa/eam/index.html.

CZĘŚĆ I SZPIEDZY I SABOTAŻYŚCI

1. ANARCHIA

[1] „Pracował w niedziele i w nocy”: wywiad O’Briana dla CBS News, 2 maja 1972 (w dniu śmierci Hoovera).

[2] „Czasem myślałam”: wywiad Fennell w: Ovid Demaris, The Director: An Oral Biography of J. Edgar Hoover, Harper’s Magazine Press, New York 1975.

[3] „chłodną nieodpartą logikę”: Hester O’Neill, J. Edgar Hoover’s Schooldays, „American Boy and Open Road”, wrzesień 1954.

[4] „zapełnili szpiegami nasze niczego nie podejrzewające społeczności”: przemówienie wojenne prezydenta Wilsona do Kongresu, 2 kwietnia 1917.

[5] „Kiedy wypowiedzieliśmy wojnę”: słowa O’Briana zacytowane w „The New York Times”, 9 października 1918.

[6] „pod ogromną presją”: John Lord O’Brian, New Encroachments on Individual Freedom, „Harvard Law Review”, t. 66, nr 1, listopad 1952, s. 14.

[7] „Von Papen zaczął tworzyć w Stanach Zjednoczonych machinę propagandową”: O zakresie niemieckich wysiłków patrz: zeznanie A. Bruce’a Bielaskiego (dyrektora FBI w Departamencie Sprawiedliwości) przed Senacką Komisją Sądowniczą, 65 kadencja Kongresu, sesja 2, 6 grudnia 1918, Government Printing Office, Washington, D.C. 1919.

[8] „Równie dobrze możemy otwarcie przyznać”: Bernstorff cytowany w książce Arthura S. Linka i Wilsona The Struggle for Neutrality, 1914–1915, Princeton University Press, Princeton, N.J. 1960, s. 378.

[9] „najpoważniejszym zagrożeniem”: Woodrow Wilson, trzecia doroczna mowa do Kongresu, 7 grudnia 1915.

Tytuł oryginału: Enemies: A History of the FBI

Copyright © 2012 by Tim Weiner

All rights reserved

Niektóre ustne przekazy zamieszczone w tej książce są własnością Stowarzyszenia Byłych Agentów FBI i zacytowano je tutaj za jego pozwoleniem.

Copyright © for the Polish e-book edition by REBIS Publishing House Ltd., Poznań 2012

Informacja o zabezpieczeniach

W celu ochrony autorskich praw majątkowych przed prawnie niedozwolonym utrwalaniem, zwielokrotnianiem i rozpowszechnianiem każdy egzemplarz książki został cyfrowo zabezpieczony. Usuwanie lub zmiana zabezpieczeń stanowi naruszenie prawa.

Redaktor: Grzegorz Dziamski

Projekt i opracowanie graficzne okładki oraz ilustracja na okładce: Zbigniew Mielnik

Wydanie I e-book

(opracowane na podstawie wydania książkowego:

Wrogowie. Historia FBI, wyd. I, dodruk, Poznań 2012)

ISBN 978-83-7818-240-5

Dom Wydawniczy REBIS Sp. z o.o.

ul. Żmigrodzka 41/49, 60-171 Poznań

tel. 61-867-47-08, 61-867-81-40; fax 61-867-37-74

e-mail: rebis@rebis.com.pl

www.rebis.com.pl

Spis treści

Okładka

Karta tytułowa

Dedykacja

Motto

Od autora

CZĘŚĆ I

1. ANARCHIA

2. REWOLUCJA

3. ZDRAJCY

4. KOMUNIŚCI

5. „KIM JEST PAN HOOVER?”

6. PODZIEMIE

7. „NIGDY NIE PRZESTALI NAS OBSERWOWAĆ”

8. CZERWONE SZTANDARY

CZĘŚĆ II

9. SZPIEGOWSKI INTERES

10. ŻONGLER

11. WYWIAD

12. „ZADUSIĆ STANY ZJEDNOCZONE”

13. PRAWO WOJNY

14. MACHINA WYKRYWANIA

15. ORGANIZOWANIE ŚWIATA

CZĘŚĆ III

16. NIE GESTAPO

17. POJEDYNEK

18. „CZERWONY FASZYZM”

19. ATAK Z ZASKOCZENIA

20. PARANOJA

21. „WYGLĄDA NA TO, ŻE MAMY TU TRZECIĄ WOJNĘ ŚWIATOWĄ”

22. BRAK POCZUCIA PRZYZWOITOŚCI

23. GRA BEZ REGUŁ

24. DŁUGI CIEŃ

25. NIE UFAJ NIKOMU

26. NIEMORALNE PROWADZENIE

27. „MORDERSTWO BYŁO W MODZIE”

28. NIEBEZPIECZNY CZŁOWIEK

29. RZĄDY STRACHU

30. „MASZ PODSŁUCH NA TELEFONIE?”

31. „CZŁOWIEK, NA KTÓRYM POLEGAM”

32. EWIDENTNIE NIELEGALNE

33. BROŃ OSTATECZNA

34. „ZBURZYĆ ŚWIĄTYNIĘ”

CZĘŚĆ IV

35. KONSPIRATORZY

36. „BIURO NIE PRZETRWA”

37. DOMEK Z KART

38. „STAN NIEUSTANNEGO ZAGROŻENIA”

39. CENA MILCZENIA

40. MOZAIKA

41. ŚLEPY SZEJK

42. DZIURY W PANCERZU

43. ŁATWY CEL

44. WSZYSTKIE RODZAJE BRONI

45. „JEŚLI TEGO NIE ZROBIMY, ZGINĄ LUDZIE”

POSŁOWIE

Przypisy

Spis treści

Karta redakcyjna