Dziękuję

Simonie Mammano, za cenne rady dotyczące procedury policyjnej i nie tylko;

Paoli Pioppi, pomysłodawczyni i organizatorce festiwalu literatury kryminalnej w Brianzy, za impuls, który skłonił mnie do napisania tej powieści;

Ilde i wszystkim „dziewczynom” z wydawnictwa Frassinelli za pełną miłości troskę okazywaną moim książkom.

1.

Już kolejny dzień miasto nadaremnie wyczekiwało deszczu. Parę obiecujących chmurek pojawiło się rano nad katedrą, jednak po upływie godziny rozpłynęły się w ciężkim i parnym powietrzu. Potem wróciło słońce, by podgrzewać domy jak garnki na wolnym ogniu, i Soneri znów cierpliwie znosił pot kroplący się pod lnianą koszulą. Znacznie bardziej cierpiał Juvara. Komisarz rzucił inspektorowi zaprawione poczuciem wyższości spojrzenie, kiedy ten próbował uruchomić zepsuty klimatyzator. Skoro nie spadła nawet kropla deszczu, nie było sensu się łudzić. Wkrótce spiekota rozciągnie swoje macki na pokryte lepkim asfaltem ulice, ponad którymi unosił się ciężki oddech rozgrzanych samochodów. Otworzył okno i w twarz buchnęło mu śmierdzące, duszne powietrze. W tej samej chwili na dole z wyciem syren wystartował radiowóz, wśród warkotu silników i pisku opon kolejno ruszających aut biegali po dziedzińcu policjanci. Burza, której oczekiwano na niebie, rozszalała się na ziemi i komisarzowi przyszło na myśl, że ma taką samą barwę: kolor burzowych chmur nie różnił się wiele od granatu policyjnych mundurów.

– Co się dzieje? – zapytał.

Juvara bez słowa podkręcił głośność policyjnego radia i w pokojach wydziału kryminalnego rozległ się przejęty głos Pasquariella, szefa wydziału prewencji.

– Napad – przetłumaczył. – Czterech cymbałów ze strzykawkami w rękach napadło na bank.

Wiadomości o napadzie, przekazywane wyczerpanym głosem funkcjonariuszy, przyciągnęły uwagę całej kwestury. Wzywano posiłki do blokowania dróg ucieczki. Dwaj rabusie uciekali skuterem, dwaj pozostali rozbiegli się, każdy w innym kierunku. Ściganie ich samochodem po wąskich ulicach starego miasta nie było łatwe. Z dziedzińca ruszyły do akcji dwa radiowozy, które dopiero co zjechały na kontrolę: wydawało się, że ta naziemna burza rozszaleje się na dobre i że w każdej chwili rozlec się mogą pioruny i grzmoty, jeśli tylko do głosu dojdą rewolwery.

– Bójka przed barem przy via Trento 13 – ogłosił Pasquariello. – Przynajmniej piętnastu gości okłada się butelkami! – krzyczał do radiowozów znajdujących się w okolicy.

– Poprosimy o pomoc kuzynów? – włączył się zachrypniętym głosem wicekwestor. Kuzynami nazywano w policji karabinierów.

Wicekwestora zagłuszył funkcjonariusz biegnący za rabusiami z banku, z trudem dysząc do radiotelefonu:

– Widzimy jednego… Ucieka pieszo w aleje od strony via Repubblica… – Po długiej pauzie na złapanie oddechu zaczął opisywać uciekającego: – Ma niebieską koszulkę, dżinsy i białe adidasy.

Słychać było stukot służbowych butów, bez powodzenia ścigających uciekiniera, i Soneri z pewną przykrością wyobraził sobie, co znaczy biec w takim upale po chodnikach, gdzie plwociny parowały w słońcu, a psie kupy wysychały, nie użyźniając ziemi.

Zdawało się, że przez miasto przeszedł nagle wstrząs sejsmiczny. Na via Langhirano jakiś świr z nożem w ręku wygrażał przechodniom.

– W lecie otwierają się menażerie – mruknął Soneri z oczywistą aluzją do wszystkich wariatów, którzy biegali po mieście, jak co roku wyludnionym w czasie kanikuły.

– Niewiele brakuje, żeby wzywali nas na pomoc – dodał Juvara. – Jeszcze jedno zgłoszenie, a zabraknie patroli.

Na opustoszałym placu, gdzie najostrzej operowało słońce, powietrze tańczyło, rozmazując kontury przedmiotów.

– Z dużej chmury mały deszcz – stwierdził komisarz.

– Żeby w ogóle chciało popadać – westchnął inspektor, wachlując się kartką papieru. Po chwili znów zaczął grzebać przy przełącznikach klimatyzatora.

Ponownie odezwały się głosy w radiu. Jeden z funkcjonariuszy wzywał centralę, żeby wysłali karetkę na via Trento: dwaj uczestnicy bójki przed barem byli ranni i krwawili. W tle słychać było krzyki. Po chwili znów odezwał się ten sam funkcjonariusz, meldując, że nie dają rady.

– Jest nas dwóch przeciw piętnastu! – krzyczał.

Teraz już krzyczał także funkcjonariusz w dyspozytorni, piętro nad kryminalnymi. Próbował koordynować wszystkie trzy akcje, z których żadna nie była łatwa do opanowania.

– W razie potrzeby – wołał – możemy wysłać na pomoc personel z Siena-Monza.

Kryptonim Siena-Monza oznaczał wydział kryminalny i sam pomysł wyjścia na patrol sprawił, że Juvara po raz pierwszy od wielu dni poczuł zimny dreszcz na plecach.

– I tak już ich nie dogonią – burknął Soneri, wsłuchując się w głosy policjantów ścigających rabusiów: uspokoiły się – znak, że już nie biegli. Sytuacja przed barem również została opanowana; przez radio podawano już personalia zatrzymanych, ciąg nazwisk suchych jak ataki kaszlu, monotonnie literowanych za pomocą nazw miast: „A jak Alessandria, M jak Mediolan, E jak Empoli, D jak Domodossola…”.

Harmider ustał tak samo nagle, jak się zaczął, i w pokoju zaległa cisza. Po wcześniejszym rozgorączkowaniu wydawała się jeszcze głębsza, niemal dotkliwa, jak milczenie po kłótni. W tej samej chwili Soneriego coś tknęło, poruszyło wrażliwy punkt w środku, którego nie potrafił nazwać. Potem radio znów się odezwało i uczucie nabrało kształtu definiujących je spółgłosek i samogłosek:

– Dwaj faceci zrabowali akordeon grajkowi, który siedzi przed Teatro Regio. Idźcie zobaczyć, co i jak – polecił podwładnym Pasquariello.

Juvara patrzył, jak Soneri wkłada w usta cygaro, gwałtownie wstaje od biurka z energią, która z niego wycisnęłaby siódme poty, i szybkim krokiem idzie do drzwi.

– Wszystko da się w tym mieście wytrzymać: i skwar, i bęcwałów… Ale nie to, że zabierają mu nawet muzykę!

Z początku inspektor nie zrozumiał, ale po chwili przypomniał sobie: Gondo. Uliczny akordeonista, mały i okrągły, o niewinnej twarzy gołąbka i uśmiechu odsłaniającym jedyne trzy zęby, które mu zostały. Ale było za późno na jakąkolwiek reakcję: Soneri już przemierzał zalany białym światłem południowego słońca dziedziniec.

Komisarz szedł szybko, pot ściekał z niego jak woda ze świeżo rozwieszonego prześcieradła. Nie potrafił pojąć, komu mogło się opłacać zabranie wysłużonego akordeonu staremu człowiekowi, który zarabiał na życie, zbierając datki od przechodniów. Z biegiem czasu Gondo zadomowił się na schodach prowadzących do opery i stał się popularną figurą. Najsłynniejsi śpiewacy schodzili, by zaintonować arię, do której im akompaniował, i dać się sfotografować przez reporterów. Powiadano, że staruszek przynosi szczęście, i w przesądnym operowym środowisku stał się swego rodzaju talizmanem. Krążyły plotki, że niektórzy artyści wysyłają mu pieniądze, przypisując mu zasługę za odnoszone sukcesy. Patrząc na niego teraz, jak siedzi w milczeniu z opuszczoną głową, komisarz pytał sam siebie, kto mógł zrobić coś tak bezsensownie okrutnego. Kradzież była tak absurdalna, że aż podejrzana. Chyba że zrobił to jakiś inny biedak, żeby sprzedać instrument. Jeśli nie, to za kradzieżą musiało się kryć coś więcej.

Gondo był tak przerażony, że nie potrafił wydobyć z siebie słowa.

– Widziałeś ich? Ilu ich było? – zapytał Soneri.

Mężczyzna raptownie odwrócił się i spojrzał na niego. Po lekkim błysku w oku komisarz domyślił się, że go poznał, ale Gondo ograniczył się do podniesienia prawej ręki i pokazania dwóch palców.

– Nie pamiętasz ich twarzy?

Starzec zaprzeczył, potrząsając głową.

– Panie komisarzu – wtrącił się jeden z policjantów – świadek zdarzenia wyjaśnił mi, że zaatakowali go od tyłu i coś mu powiedzieli, zanim zabrali akordeon.

Działali w biały dzień, na pewniaka. Dwóch ludzi, żeby zabrać stary instrument z pożółkłymi klawiszami: wydawało mu się, że o jednego za wiele. Gondo tymczasem zwinął się w kłębek, jakby mu było zimno.

Soneri przykucnął, zbliżając twarz do głowy starca, i ten jeden ruch wystarczył, żeby pot popłynął z niego strużkami.

– Jeśli chcesz, żebyśmy ich złapali, musisz nam opowiedzieć wszystko, co widziałeś – powiedział, starając się, by jego głos brzmiał przekonująco.

Oczy Gonda przypominały lustra odbijające przedmioty.

– Chcesz, żebyśmy ich złapali, czy nie?

– Chcę mój akordeon – wymruczał ledwie słyszalnym głosem.

– A więc musisz nam pomóc – nalegał Soneri, przekonany, że starzec widział napastników.

Zamiast odpowiedzieć, Gondo odwrócił się w drugą stronę. Komisarz nagle poczuł, że jest zbyt gorąco, zbyt parno i że on sam jest irytująco bezradny. Wstał z wysiłkiem i poczuł, że z tyłu pod kolanami ma zupełnie mokre spodnie. Dopiero wtedy uświadomił sobie, że powód, dla którego znalazł się w tym miejscu, był najzupełniej osobisty. Przyprowadziła go do grajka wściekłość na głupotę świata, na jego nieuleczalną arogancję. Poza tym znał Gonda i jego muzykę, która płynęła po centrum miasta w zimowe, mgliste dni: ostatni lament za niegdyś romantycznym miastem, które blakło i umierało, pogrzebane pod tuzinkową, wygodnicką anonimowością. Ostatecznie jednak nie wydarzyło się nic, co podlegałoby jego kompetencji: zwyczajna mała kradzież. Choć obrzydliwa, to jednak tylko mała kradzież.

Wziął na stronę funkcjonariusza, który spisywał raport.

– Zrób, co się da, żeby się znalazł ten akordeon. Potraktuj to jak osobistą przysługę – powiedział i odszedł, zanim mógł zobaczyć zdumienie na twarzy policjanta.

Czuł na skórze warstwę czegoś lepkiego. Upał nasilił się jeszcze bardziej i zatykał oddech w piersiach. Jakby wszystko wokół zatopiono w filiżance herbaty. Uznał, że jedynym wyjściem bezpieczeństwa będą drzwi do Milorda. Powiew klimatyzacji przypomniał mu nagłą zmianę powietrza, kiedy jako chłopiec schodził po trącących stęchlizną, pogrążonych w mroku schodach do wiejskiej piwnicy, pachnącej kadzią, winnymi wytłoczynami i wędliną. Młody kelner-praktykant podszedł do niego, uśmiechając się.

– Chce pan zjeść?

– Nie, zaczerpnąć oddechu.

Chłopak popatrzył na niego lekko zmieszany. Soneri spojrzał na zegarek; zbliżała się pierwsza. Nie miał ochoty jeść sam, zadzwonił więc do Angeli.

– Co się stało, że trzymasz się typowych godzin jak urzędnik? – zdziwiła się.

– Byłem koło Regio z powodu rabunku, a Milord jest klimatyzowany i w pobliżu. Może wpadniesz, chciałbym ci opowiedzieć o czymś, co właśnie się wydarzyło.

– Nie mogę. Przesłuchanie się przeciąga. Chodzi o akordeon Gonda?

– Już wiesz?

– Chwilę temu powiedział mi jeden twój kolega z policji sądowej. Wszyscy znają Gonda. Ale kto to mógł zrobić?

– Nie wiem. To wszystko bardzo dziwne – powiedział pod nosem Soneri.

– To przejaw barbarzyństwa, komisarzu. Przestępcy wyzbyli się zahamowań: okradają wiernych w kościołach, chorych w szpitalach, a teraz obrabowują nawet ulice z muzyki.

Soneri nie miał sił ani na odpowiedź, ani na zmianę tematu rozmowy. Jego zawód wydawał mu się z każdą chwilą coraz mniej potrzebny… Codzienne próby zaprowadzania porządku, przywracania rzeczom właściwej im równowagi: czuł się jak Syzyf skazany na oglądanie klęski swoich wysiłków.

– Jaka to myśl owładnęła twoją głową? – zapytała ironicznie Angela, nie doczekawszy się reakcji Soneriego.

– O zmianie zawodu – odpowiedział.

– I tak nie uciekniesz od tego świata, on jest jak ten upał.

– Tymczasem znalazłem sobie chłodne miejsce. Szkoda, że nie możesz przyjść – zakończył rozmowę komisarz.

Zjadł szynkę z melonem i nie odmówił sobie wina: zimna malvasia spływała do żołądka, przyprawiając o lekkie ciarki zadowolenia. Jak zawsze, siedzenie przy stole skłaniało go do rozważań. Od razu jego myśli powędrowały do Gonda. Pamiętał, że grajek był kiedyś wędrownym handlarzem, który w górskich wsiach sprzedawał miski, garnki i miotły. Po ojcu odziedziczył zamiłowanie do muzyki i może też sam akordeon. Kiedy się zestarzał, przeniósł się do miasta, żeby zarabiać na życie graniem na schodkach najważniejszej instytucji muzycznej w mieście. „Gdybym mógł studiować – mówił tym, którzy zatrzymywali się koło niego, by pogadać – byłbym tam, w środku”, i pokazywał Regio, do którego najprawdopodobniej nigdy w życiu nie wszedł. Miał wyraz twarzy człowieka świadomego, że zdarzyło mu się w życiu mnóstwo okazji, z których nie wykorzystał ani jednej. W pewnej chwili komisarz poczuł lęk, że sam jest w tym do niego podobny, wstał więc raptownie, by odpędzić od siebie tę myśl, ale już po sekundzie znieruchomiał, uświadomiwszy sobie, że będzie musiał znów zanurzyć się w dusznym upale, by dojść do swego nagrzanego biura. Na szczęście zadzwonił telefon.

– Co tam, Juvara, kolejne pół godziny szaleństwa?

– Gorzej – mruknął ponuro inspektor.

– Co takiego?

– Po pierwsze: zgwałcono dziewczynę w parku. Jest nieletnia. Draghi zajmuje się sprawą. Po drugie: znaleziono martwego mężczyznę w domu, bardzo dziwna sprawa.

– Morderstwo? – domyślił się Soneri.

– Niemal na pewno, ale nasi nie za wiele zrozumieli z tego, co widzieli. Capuozzo mówi, żeby pan tam podskoczył.

– Gdzie?

– Na via Cavour 15.

Ulica biznesu i markowych sklepów, pomyślał komisarz. Dwa kroki od katedry, ratusza i opery: natychmiast poczuł bliskość wielkich kłopotów. To przeczucie narastało w nim, im bliżej był via Cavour – przeciskając się przez tłum rozgrzanych turystów, których zniecierpliwieni zakrystianie wyeksmitowali na czas sjesty z kościołów – by w końcu, przed otwartą na oścież bramą, strzeżoną przez spoconego policjanta, zamienić się w pewność. Mieszkanie znajdowało się na pierwszym piętrze: dwa świeżo wyremontowane i luksusowo umeblowane pokoje z oknami wychodzącymi na ulicę. Soneri wspiął się na piętro. Na klatkę schodową wychodziło troje pancernych drzwi: za dwojgiem z nich znajdowały się biura, na trzecich widniała mosiężna tabliczka z nazwiskiem Galluzzo. W tej samej chwili otworzył je policjant i Soneri nie musiał nawet wchodzić, by zrozumieć. Czarnowłosy, opalony człowiek, szczupłej budowy ciała, leżał na boku na skraju kanapy. Głowa zwrócona była ku drzwiom, jakby w ostatnim przedśmiertnym wysiłku spojrzeniem odprowadzał mordercę do wyjścia.

W środku panował bałagan. Komisarz omiótł wzrokiem mieszkanie i dopiero wtedy zauważył gościa siedzącego okrakiem na krześle, z łokciami położonymi na oparciu i raczej znudzoną miną. Soneri zignorował go i nachylił się nad zmarłym, by przyjrzeć mu się z bliska. Z półotwartych ust spłynęła niewielka strużka krwi. Nadgarstki były obtarte, prawdopodobnie od sznurka, co kazało przypuszczać, że ofiarę unieruchomiono, zanim pobito ją na śmierć. Przyjrzawszy się zwłokom, komisarz podniósł wzrok na siedzącego człowieka, który wstał, wyciągając rękę:

– Orio De Angelis.

– To pan go znalazł?

– Tak, chwilę temu. Sprzedawczyni powiadomiła mnie, że Francesco nie pojawił się w sklepie, a to wydało mi się podejrzane.

– Jak pan wszedł do środka?

– Wziąłem klucze od jego siostry.

Soneri podszedł do okna: widać było z niego ulicę, na której wieczorami odbywał się rytuał przechadzek. Teraz jednak była niemal opustoszała. Na wprost otwierał się widok na via Dante, na tyle szeroką, by móc dostrzec w głębi biegnącą równolegle do via Cavour via Garibaldi, na której jeszcze kilka godzin temu można było usłyszeć akordeon Gonda.

– Co pana łączyło z Galluzzem? – zapytał ni stąd, ni zowąd, obracając się nagłym, tanecznym ruchem w kierunku mężczyzny.

– Jesteśmy wspólnikami, choć ja zajmuję się sklepami w Mediolanie.

– Jakiego rodzaju sklepami?

– Odzież.

– A on – Soneri wskazał na zamordowanego – którymi się zajmował?

– Tym tu, na dole. To jest sieć sklepów i każdy ma swój rejon.

– Tylko tym jednym się zajmował?

– Nie, jeszcze jednym we Florencji.

Komisarz przypomniał sobie, że przecież widział witrynę obok bramy wejściowej, ale ta ulica była pełna sklepów odzieżowych: w mieście było teraz więcej sprzedawców majtek niż piekarzy.

W tej samej minucie pojawił się szef wydziału kryminalistyki Nanetti w towarzystwie dwóch podwładnych, a Soneri pożegnał się z De Angelisem.

– Będzie pan musiał pozostać do naszej dyspozycji – zaznaczył. – Przynajmniej przez kilka dni.

Mężczyzna otarł pot chusteczką i przytaknął.

– Zatrzymam się w mieście na jakiś czas – poinformował.

– Tak będzie najlepiej – wycedził komisarz.

– Myśli pan, że to długo potrwa? – zająknął się zaniepokojony De Angelis.

– To zależy – odpowiedział enigmatycznie Soneri. Mętlik, jaki miał w głowie, był tak wielki, że nie czuł się na siłach mówić nic więcej.

Nanetti zaklął kilka razy, bo gorąco i pot utrudniały mu pracę. Komisarz wyszedł na klatkę schodową. Poczuł lekki ruch powietrza unoszącego się między piętrami. Pobłogosławił w myśli stare domy i wyciągnął telefon komórkowy.

– Juvara – odezwał się po chwili bez powitania – postaraj się znaleźć jak najwięcej informacji o niejakim Francesco Galluzzo, zamieszkałym przy via Cavour 15. Krewni, przyjaciele, odwiedzane miejsca i osoby. A przede wszystkim konta bankowe, długi, ubezpieczenia. Wiesz, że pieniądz rządzi światem, nie?

Zakończył rozmowę i poczekał, aż Nanetti wyznaczy pracę swoim ludziom i dołączy do niego.

– I co? – zapytał, zapalając toskańskie cygaro.

– Mam wrażenie, że sprawa wymknęła się komuś z rąk – odpowiedział kolega po dłuższej chwili.

Komisarz skinął ze zrozumieniem głową.

– Według ciebie ilu ich było?

– Przynajmniej dwóch. Są ślady podeszew innych niż buty ofiary. Oczywiście nie licząc śladów tego gościa, który tu był. Jego wspólnik, jeśli dobrze zrozumiałem?

– Zwróciłeś uwagę na nadgarstki? – ciągnął Soneri, nie odpowiedziawszy.

– Wydaje się, że najpierw go związali, by pobić, a kiedy zemdlał, przecięli sznury – potwierdził Nanetti. – Pod kanapą znaleźliśmy kuchenny nóż i kawałki sznurka.

– Może chcieli tylko przetrzepać mu skórę. Wiesz, w jakim sensie, nie?

– Ostrzeżenie. Uważaj, następnym razem cię załatwimy.

– No i nie było następnego razu – burknął komisarz.

Nanetti oparł się o balustradę, z przyjemnością poddając się prądowi powietrza unoszącego się w górę schodów.

– Ale to nie wszystko – dodał po chwili.

Soneri pytająco uniósł podbródek.

– Widziałeś ten bałagan? Wydaje mi się, że coś stąd gwizdnęli, są ślady po kimś, kto długo tu szperał. Poza tym nie znaleźliśmy komórki.

Komisarz pomyślał jeszcze raz o cymbale, który wszedł, żeby kraść, takim samym jak ci, który zabrali akordeon Gonda. Miał wrażenie, że wszystko układa się w całość.

– Jednak hipoteza rabunku nie trzyma się kupy – odezwał się znów Nanetti.

Soneri spojrzał na niego z lekką przyganą: nie znosił, gdy trzymało się go w napięciu. Dopiero po chwili uświadomił sobie, że kolega pomaga sobie uporządkować obraz głośnym myśleniem.

– Czemu nawet nie ruszyli sejfu? – pytał sam siebie Nanetti. – Przecież znajdował się w najbardziej banalnym miejscu pod słońcem, za reprodukcją obrazu Moneta. Nietrudno przekonać kogoś, by otworzył sejf, kiedy się go zasypie kułakami.

– Próba zmylenia tropów – skwitował Soneri. – I to niezbyt wyrafinowana.

– Też tak myślę, również dlatego, że to tłumaczy, dlaczego nie wyważono drzwi. Wynika z tego, że Galluzzo wpuścił swego zabójcę, bo go znał.

– Ewentualnie mogli czekać pod domem i zastraszyć go – dywagował Soneri.

– Dlaczego więc nie kazali mu otworzyć sejfu? A poza tym jest jeszcze jedna dziwna sprawa – dodał Nanetti.

Komisarz starał się zachować spokój, ale zaczynał się już niecierpliwić. Nie zapytał jednak o nic, a kolega kontynuował:

– Zdaje się, że znikł telewizor, plazma dość dużych rozmiarów. Zostały wiszące kable i ślad na ścianie.

– To niedorzeczne.

– Mnie też się tak wydaje.

– Może sam Galluzzo go zdjął kilka dni temu i odniósł do naprawy?

– Może… – mruknął Nanetti. – W każdym razie, sądząc po punkcie wyjścia, wydaje mi się, że to będzie bardzo kłopotliwa sprawa.

– Tego się należało spodziewać – burknął Soneri. – Ten upał lasuje mózg – dodał po chwili, przestraszony pracą, która go czekała.

Nigdy nie lubił miasta w lecie. Ulice śmierdziały szczynami, a w autobusach unosiła się kwaśna woń przepoconych pach. Nie znosił także tego rozpaczliwego nocnego poruszenia, tłumów pijaczyn wyjących do księżyca rozmytego za tiulem miejskiego zaduchu i bezsenności, tej wspólniczki popołudniowego odrętwienia w czasie kanikuły. Wolałby wrócić do mgły i jej wilgotnej, otulającej powściągliwości. Na szczęście niewiele dni dzieliło ich od piętnastego sierpnia, święta Wniebowzięcia, kiedy miasto opustoszeje, a w jego murach zostaną tylko starcy i biedota. Pocieszał się, myśląc o pustych ulicach, o pięknie tego miasta, które wreszcie będzie ciche, i o kolacjach jedzonych w jakiejś trattorii na świeżym powietrzu: jego małe, osobiste wakacje.

2.

Dostępne w wersji pełnej

3.

Dostępne w wersji pełnej

4.

Dostępne w wersji pełnej

5.

Dostępne w wersji pełnej

6.

Dostępne w wersji pełnej

7.

Dostępne w wersji pełnej

8.

Dostępne w wersji pełnej

9.

Dostępne w wersji pełnej

10.

Dostępne w wersji pełnej

11.

Dostępne w wersji pełnej

12.

Dostępne w wersji pełnej

13.

Dostępne w wersji pełnej

14.

Dostępne w wersji pełnej

15.

Dostępne w wersji pełnej

16.

Dostępne w wersji pełnej

17.

Dostępne w wersji pełnej

Tytuł oryginału: A mani vuote

Copyright © 2006 Edizioni Frassinelli

All rights reserved

Copyright © for the Polish e-book edition by REBIS Publishing House Ltd., Poznań 2013

Informacja o zabezpieczeniach

W celu ochrony autorskich praw majątkowych przed prawnie niedozwolonym utrwalaniem, zwielokrotnianiem i rozpowszechnianiem każdy egzemplarz książki został cyfrowo zabezpieczony. Usuwanie lub zmiana zabezpieczeń stanowi naruszenie prawa.

Redaktor: Katarzyna Raźniewska

Opracowanie graficzne serii i projekt okładki: Michał Pawłowski / www.kreskaikropka.pl

Fotografia na okładce: © Alamy / BE&W

Wydanie I e-book

(opracowane na podstawie wydania książkowego:

Z pustymi rękami, wyd. I, Poznań 2013)

ISBN 978-83-7818-136-1

Dom Wydawniczy REBIS Sp. z o.o.

ul. Żmigrodzka 41/49, 60-171 Poznań

tel. 61-867-47-08, 61-867-81-40; fax 61-867-37-74

e-mail: rebis@rebis.com.pl

www.rebis.com.pl

Plik opracował i przygotował Woblink

www.woblink.com

Spis treści

Karta tytułowa

1.

2.

3.

4.

5.

6.

7.

8.

9.

10.

11.

12.

13.

14.

15.

16.

17.

Karta redakcyjna